Sinh men bất toàn là các bất thường tạo ra do tổn thương cơ quan tạo men trong quá trình tạo men răng, được biểu hiện dưới các dạng khác nhau như: thiểu sản men, men lỗ chỗ có ranh giới rõ và men lỗ chỗ lan tỏa.

Các bất thường này ảnh hưởng đến vấn đề thẩm mỹ, nhạy cảm răng và làm tăng khả năng sâu răng. Ngày nay, tỷ lệ bất thường men răng ở trẻ em ngày một tăng cao, trung bình là 10-12%. Những bệnh nhân bị bất thường sự phát triển men răng đòi hỏi phải có sự can thiệp phòng ngừa và điều trị sớm. Mục tiêu của việc điều trị là cải thiện chức năng và hình dáng của các răng bị ảnh hưởng. Có bằng chứng cho thấy các răng bị bất thường sự phát triển men răng có nhu cầu điều trị cao hơn gấp mười lần răng bình thường. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra sự bất thường men răng như: yếu tố về gen, chấn thương, nhiễm trùng, tia xạ,… Trong số các nguyên nhân trên, yếu tố môi trường nói chung và phơi nhiễm với dioxin nói riêng có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển men răng. Ở những đứa trẻ bị phơi nhiễm với dioxin, có sự gia tăng tỷ lệ bất thường men răng: tỷ lệ này là 42% trong nghiên cứu ở Seveso, Italy, năm 2004. Trong chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam, quân đội Mỹ đã sử dụng khoảng hơn 15 triệu tấn bom đạn cùng với gần một trăm nghìn tấn chất độc. Trong đó có một lượng lớn chất độc hóa học đã được rải xuống khu vực A Lưới trong giai đoạn 1965-1970. Theo một số báo cáo, A Lưới vẫn còn là một trong những điểm nóng quan trọng về Dioxin. Người dân tại A Lưới chủ yếu là người dân tộc ít người với mức sống tối thiểu, sống đơn thuần bằng nghề nông lâm nghiệp. Trong khi đó, Kim Bảng là một huyện nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Hà Nam, cách Hà Nội khoảng 60km. Người dân ở Kim Bảng chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp. Tính đến năm 2015, huyện Kim Bảng mới có một khu công nghiệp duy nhất (khu công nghiệp Kim Bảng) nhưng đang khảo sát hiện trạng và triển khai lập quy hoạch công trình. Hiện nay, ở Việt Nam chưa có nghiên cứu nào so sánh về tỷ lệ bất thường của men răng ở những khu vực có phơi nhiễm dioxin và không phơi nhiễm với dioxin.
Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Lê Thị Hương cùng cộng sự trường Đại học Y Hà Nội, trường Đại học Y khoa Vinh thực hiện nghiên cứu mô tả cắt ngang có so sánh báo cáo đề tài “Tỷ lệ sinh men bất toàn tại hai huyện A Lưới-Thừa Thiên Huế và huyện Kim Bảng-Hà Nam, năm 2015”.

Đối tượng nghiên cứu là người trưởng thành từ 18-45 tuổi có 7 năm đầu đời sống ở A Lưới-Thừa Thiên Huế và người trưởng thành trong độ tuổi trên có 7 năm đầu đời sống ở Kim Bảng-Hà Nam. Tiêu chuẩn lựa chọn: lúc nhỏ được nuôi bằng sữa mẹ, răng hàm lớn vĩnh viễn thứ nhất, thứ hai và các răng cửa vĩnh viễn không bị sâu hay gãy vỡ. Tiêu chuẩn loại trừ: những đối tượng không đáp ứng các tiêu chuẩn trên.
Địa điểm và thời gian nghiên cứu: nghiên cứu được tiến hành từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 12 năm 2015 tại huyện A Lưới-Thừa Thiên Huế gồm 5 xã: A Ngo, Hồng Vân, Hồng Thượng, Đông Sơn, Hương Lâm. Và tại huyện Kim Bảng-Hà Nam gồm 3 xã: Kim Bình (năm 2013 Kim Bình chuyển từ huyện Kim Bảng về thành phố Phủ Lý), Nhật Tựu, Hoàng Tây.
Phương pháp nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu: sử dụng thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang có so sánh nhằm so sánh tỷ lệ sinh men bất toàn giữa hai huyện được nghiên cứu. Công cụ và kỹ thuật thu thập số liệu: Thiểu sản men: men răng mỏng, có thể lỗ chỗ, xù xì không đều, có hoặc không có các rãnh dọc và các rãnh khía. Màu sắc có thể bình thường hoặc màu vàng, nâu sẫm; Mờ đục ranh giới rõ: độ dày men răng bình thường, tổn thương có ranh giới rõ ràng với vùng men bình thường. Màu sắc của men răng thay đổi từ trắng, kem đến vàng; Mờ đục lan tỏa: độ dày men răng bình thường, tổn thương không có ranh giới rõ ràng với vùng men lành.
Tỷ lệ sinh men bất toàn được tính theo tỷ lệ miệng và tỷ lệ răng. Tỷ lệ miệng là phần trăm số người có răng bị sinh men bất toàn. Tỷ lệ răng là phần trăm số răng bị sinh men bất toàn trong tổng số răng được khám.
Tác giả nghiên cứu phân tích, sinh men bất toàn là các bất thường tạo ra do tổn thương cơ quan tạo men trong quá trình tạo men răng. Tỷ lệ sinh men bất toàn được thể hiện thông qua tỷ lệ miệng và tỷ lệ răng. Tỷ lệ miệng phản ánh phạm vi của sự phân bố các bất thường men răng trong quần thể bởi các cá nhân bị ảnh hưởng nhẹ hoặc nặng được nhóm lại với nhau. Tỷ lệ răng cho thấy tỷ lệ của các răng ảnh hưởng và do đó phản ánh tính nghiêm trọng của bệnh. Kết quả nhiên cứu cho thấy ở huyện A Lưới tỷ lệ sinh men bất toàn là 20,5% tính theo tỷ lệ miệng và 5,8% tính theo tỷ lệ răng; ở huyện Kim Bảng hai tỷ lệ này lần lượt là 10,4% và 2,32%. Tỷ lệ miệng ở A Lưới cao hơn tỷ lệ trung bình và nhiều tài liệu nghiên cứu trên thế giới công bố (10-12%), còn ở Kim Bảng thì tương tự. Tỷ lệ sinh men bất toàn ở A Lưới thấp hơn nhiều so với nghiên cứu của Robles và cộng sự năm 2013 ở Tây Ban Nha (tỷ lệ miệng 52%, tỷ lệ răng 8,3%) và nghiên cứu của Vargas-Ferreira năm 2014 ở Brazil (tỷ lệ miệng 64%). Trong các nghiên cứu đều khám trên các răng vĩnh viễn nhưng có sự khác biệt là do mỗi nghiên cứu điều tra ở các lứa tuổi khác nhau. Nghiên cứu của BS Hương tiến hành ở lứa tuổi 18-45 nhưng của Vargas-Ferreira nghiên cứu ở lứa tuổi 8-12. Bệnh sinh của sinh men bất toàn là do các yếu tố tác động vào một trong các giai đoạn của quá trình hình thành men răng, diễn ra từ lúc sinh cho đến 3 tuổi, nên ở tất cả các răng vĩnh viễn đều đã có biểu hiện bệnh lý. Tuy nhiên, các răng sinh men bất toàn dễ bị sâu và gãy vỡ hơn các răng lành, dễ bị mất sớm nếu không được điều trị. Do đó, nếu khảo sát ở lứa tuổi cao hơn thì tỷ lệ sinh men bất toàn có thể thấp hơn.
Bác sĩ Lê Thị Hương có kết luận, tỷ lệ sinh men bất toàn ở huyện A Lưới cao hơn huyện Kim Bảng. Tổn thương mờ đục ranh giới rõ chiếm ưu thế ở cả hai huyện. Tổn thương tập trung chủ yếu ở nhóm răng trước và tập trung nhiều nhất ở mặt ngoài. Có mối liên quan giữa phơi nhiễm dioxin với tỷ lệ sinh men bất toàn: vùng phơi nhiễm với dioxin (A Lưới, Thừa Thiên Huế) có tỷ lệ sinh men bất toàn cao gấp 2,2 lần vùng không bị nhiễm dioxin (Kim Bảng, Hà Nam).
Hoa Phượng