Theo thống kê của Bộ Y tế năm 2017, toàn quốc có khoảng 15% dân số mắc các rối loạn tâm thần phổ biến liên quan tới stress, 3 triệu người bị rối loạn tâm thần nặng. Còn thông báo tại Viện Sức khỏe tâm thần cho thấy, có 30% dân số Việt Nam mắc các bệnh rối loạn tâm thần, trong đó tỷ lệ trầm cảm chiếm 25%.
Theo ThS Đặng Duy Thanh – Giám đốc Bệnh viện chuyên khoa tâm thần tỉnh,thực tế có nhiều bệnh nhân rối loạn tâm thần nhưng đi khám các chuyên khoa khác, không được khám và điều trị đúng chuyên khoa bệnh tâm thần, nhiều người khi bị đau đầu, đau bụng, rối loạn tiêu hóa…lại cho rằng mình không mắc bệnh liên quan tới tâm thần, hoặc do bệnh không quá quan trọng, không quan tâm để đến lúc nhận ra bệnh thì quá muộn, khiến việc chữa trị trở nên khó khăn, tốn kém.
Căng thẳng thần kinh (stress) được chia thành bốn loại chính là Stress tích cực (Eustress), Stress tiêu cực (Distress), Hyperstress và Hypostress. Stress tích cực (Eustress) là một trong những loại stress hữu ích. Eustress chuẩn bị cho cơ thể năng lượng cần thiết để hành động chống khỏi mối nguy hiểm. Loại stress này sẽ giúp lượng máu dồn đến các cơ bắp để làm các cơ bắp cứng lên, nó cũng làm tăng nhịp tim và huyết áp trong máu. Nếu sự kiện hay mối nguy hiểm qua đi, cơ thể sẽ trở lại trạng thái bình thường.
Ngược lại, nỗi buồn khổ là một trong những loại stress tiêu cực. Nó là một trong những loại stress mà tâm trí và cơ thể phải chịu đựng khi những thói quen thông thường phải thay đổi và điều chỉnh. Tâm trí chưa thích nghi và thoải mái với sự thay đổi này, nó vẫn có xu hướng quay lại thói quen cũ. Triệu chứng của loại stress này thường là đau đầu, đau lưng, đau bụng, tim đập nhanh, đau cơ hoặc đau mình, căng thẳng kéo dài, tăng huyết áp, đau nửa đầu, đau ngực và đau tim…
Hypostress là loại stress đối ngược với hyperstress. Hypostress xuất hiện khi cá nhân cảm thấy rất chán nản và nhàm chán hoặc không có thử thách gì trong cuộc sống. Nếu bạn cùng một việc hàng ngày, tại cùng một nơi, luôn gặp những người cũ, làm mãi một công việc không thay đổi, những nhiệm vụ được lặp đi lặp lại, bạn sẽ gặp phải loại stress này. Ảnh hưởng của loại này là cảm giác nhàm chán và đơn điệu cũng như thiếu động lực làm việc.
ThS Đặng Duy Thanh cho biết, các yếu tố gây stress, nếu kéo dài sẽ gây đến tình trạng trầm cảm, chiếm đến 35% trong các trường hợp bị rối loạn tâm thần. Các vấn đề trầm cảm rõ nhất là người bệnh mất hết hứng thú, không có khả năng tập trung, ảnh hưởng đến công việc. Ngoài ra, người bệnh cũng có những biểu hiện suy yếu về mặt sức khỏe, cơ thể, ví dụ như rối loạn về giấc ngủ, rối loạn về ăn uống, thậm chí có những vấn đề về sinh hoạt vợ chồng, bạn bè, gần như ảnh hưởng tới mọi mặt của cuộc sống. Stress còn được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” khi gây hàng loạt tác động xấu lên cơ thể như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, thậm chí là ung thư.
Để phòng ngừa stress mỗi người cần học cách phân bổ thời gian hợp lý cho mối quan hệ gia đình, bạn bè, công việc và những điều khác. Dành thời gian để có hoạt động thư giãn, không phải giải trí. Có thêm hiểu biết về thông tin bệnh, để biết khi nào mình có vấn đề để cần trợ giúp bên ngoài…
Lý tưởng nhất là chúng ta biết cách sắp xếp hợp lý, có một cuộc sống thật khoa học, quan tâm để ý đến sức khỏe của mình. Khi có những biểu hiện xuất hiện của cơ thể, đó là chúng cảnh báo ta cần phải bỏ chút thời gian quan tâm đến cơ thể nhiều hơn, quan tâm đến sức khỏe và tâm trí của mình nhiều hơn. Nếu những triệu chứng liên quan nói trên không giảm, người bệnh cần đến bệnh viện có chuyên khoa tâm thần kinh để được khám điều trị kịp thời.
Anh Duy