Theo BS Bùi Ngọc Minh Tâm, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, bệnh Crohn là một bệnh viêm ruột. Bệnh Crohn là một phức hợp bệnh mạn tính kéo dài có ảnh hưởng đầu tiên lên hệ tiêu hóa. Bệnh Crohn bao gồm một đáp ứng miễn dịch bất thường gây nên một tình trạng viêm thái quá. Bệnh thường ảnh hưởng đến các thành ruột, nhất là phần dưới của ruột non (hồi tràng) và các đoạn của đại tràng. Tuy vậy, viêm có thể ảnh hưởng đến bất cứ phần nào của đường tiêu hóa, từ miệng đến hậu môn. Các đoạn viêm trở nên dày và phù; ở các mặt trong có thể có các ổ loét.
Bệnh gây ra viêm đường tiêu hóa, đưa đến đau bụng, tiêu chảy nghiêm trọng, mỏi mệt, sụt cân và suy dinh dưỡng. Viêm trong bệnh Crohn có thể ảnh hưởng đến nhiều vùng khác nhau của đường tiêu hóa. Viêm trong bệnh Crohn thường ăn sâu xuống các lớp của thành ruột bị viêm. Bệnh Crohn vừa gây đau vừa làm cho cơ thể suy nhược và đôi khi có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng.
Dù chưa biết cách điều trị triệt để, các phương pháp chữa có thể làm giảm nhiều các triệu chứng, giúp bệnh thuyên giảm lâu dài.
Ở một số người bệnh, triệu chứng tiêu hóa chỉ ở đoạn cuối ruột non (hồi tràng) bị bệnh. Ở số khác, bệnh khu trú ở đại tràng. Các vùng hay bị nhất là đoạn cuối của ruột non và đại tràng.
Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh Crohn có thể xếp loại từ nhẹ đến nặng. Triệu chứng thường phát triển từ từ, nhưng đôi khi có thể chuyển nặng đột ngột không có dự báo. Có thể có những thời kỳ không có triệu chứng (thuyên giảm). Khi bệnh hoạt động, các dấu hiệu và triệu chứng bao gồm: Tiêu chảy; Sốt; Mỏi mệt; Đau bụng hoặc những cơn đau thắt; Có máu lẫn trong phân; Đau miệng; Ăn không ngon miệng và sụt cân; Đau hay rò rỉ ở gần hay quanh hậu môn do viêm rò ra da; Xác định bệnh bằng chụp ruột có cản quang hoặc nội soi ± chọc sinh thiết.
Trên phim chụp ruột có cản quang thấy đoạn hồi tràng bị hẹp và lổn nhổn “như lát sỏi”.
Nguyên nhân chính xác của bệnh Crohn vẫn chưa rõ. Trước đây người ta cho là do chế độ ăn và tâm trạng căng thẳng, thực tế các yếu tố này có thể làm cho bệnh nặng thêm chứ không gây ra bệnh Crohn. Yếu tố di truyền và hệ miễn nhiễm không tốt có thể có vai trò trong phát triển bệnh.
Theo BS Minh Tâm, có thể virut hay vi khuẩn gây ra bệnh Crohn. Khi hệ miễn nhiễm cố gắng tiêu diệt các vi khuẩn xâm nhập, một đáp ứng miễn dịch bất thường cũng có thể làm cho hệ miễn nhiễm tấn công vào các tế bào đường tiêu hóa.
Đối với yếu tố di truyền. Bệnh Crohn gặp nhiều hơn ở người gia đình có người bị bệnh, như vậy các gien có thể có vai trò làm cho người ta dễ mắc bệnh hơn. Có tới 15% người bị ảnh hưởng là bà con bậc 1 (cha mẹ, anh chị em ruột, con cái) nhưng nói chung đa số người mắc bệnh Crohn không có bệnh sử gia đình về bệnh này.
Các yếu tố nguy cơ của bệnh Crohn bao gồm:
• Tuổi: Bệnh Crohn có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp nhất khi tuổi còn trẻ. Đa số được chẩn đoán ở khoảng tuổi 30. Thường gặp ở tuổi 20, tuy bệnh có thể bắt đầu ở bất cứ tuổi nào. Có xu hướng bị đi bị lại nhiều lần trong đời. Một số trường hợp còn bị viêm cả các khớp, mắt, hay da.
• Bệnh Crohn có thể mắc ở mọi chủng tộc, gặp nhiều hơn ở Tây Âu và Bắc Mỹ (100 – 300 người/100.000 dân); hiện có trên nửa triệu người Mỹ đang mắc bệnh này. Gặp nhiều hơn cả là người Bắc Âu và Trung Âu dòng Do Thái. Tuy vậy, tỷ lệ mắc bệnh này hiện đang tăng lên ở người da đen sống ở Bắc Mỹ và nước Anh.
• Đối với các biến đổi di truyền, môi trường và các yếu tố đời sống, có sự phối hợp giữa 3 loại yếu tố này. Đa số có liên quan với các gien NOD2, ATG16L1, IL23R và IRGM có ảnh hưởng đến chức năng hệ miễn dịch. Các nghiên cứu cho thấy có ít nhất 200 biến đổi di truyền gây nguy cơ bệnh Crohn.
• Hút thuốc là yếu tố quan trọng nhất có thể kiểm soát được. Hút thuốc làm cho bệnh nặng hơn và nhiều nguy cơ phải mổ hơn. Nếu người bệnh đang hút thuốc, điều quan trọng nhất là phải ngừng hút.
• Các thuốc kháng viêm không steroid như ibuprofen, naproxen sodium (Aleve), diclofenac sodium (Voltaren) và các thuốc khác. Tuy chúng không gây ra bệnh Crohn nhưng chúng có thể gây viêm ruột làm cho bệnh Crohn trở nên xấu hơn.
• Nếu sống ở thành thị hay ở một xứ công nghiệp hóa, có thể dễ bị bệnh Crohn hơn. Điều này cho thấy là các yếu tố môi trường, kể cả chế độ ăn nhiều mỡ hay các thực phẩm tinh chế, có thể có vai trò trong bệnh Crohn.
Trần Mai