Theo các chuyên gia dinh dưỡng vai trò của kẽm đó là, kẽm tham gia vào các hoạt động trên 300 enzym trong các phản ứng sinh học quan trọng bao gồm enzym tiêu hóa, enzym cần thiết cho sự tổng hợp protein, acid nucleic và một số hormon tăng trưởng quan trọng nhu GH, IGF-1, testosteron và insulin.

Kẽm cần thiết cho việc phiên mã gien, phân chia tế bào và phát triển cơ thể. Kẽm tham gia điều hòa vị giác, cảm giác ngon miệng vì kẽm tác động trực tiếp lên hệ thống thần kinh trung ương. Kẽm cũng tham gia chuyển hóa protein và gucid. Kẽm cũng tương tác với những hormon quan trọng tham gia vào tăng trưởng xương như somatomedin-c, osteocanxi, testosteron, hormon giáp trạng và insulin. Kẽm làm tăng hiệu quả của vitamin D lên chuyển hóa xương thông qua kích thích tổng hợp DNA trong tế bào xương. Kẽm tham gia vào chức năng miễn dịch, phòng chống nhiễm khuẩn và giúp vết thương mau lành. Bổ sung kẽm làm tăng nhanh sự tái tạo niêm mạc, tăng lượng enzym ở diềm bàn chải, tăng miễn dịch tế bào và tăng tiết kháng chế. Nghiên cứu cho thấy bổ sung kẽm góp phàn làm giảm đáng kể tỷ lệ tiêu chảy kéo dài, giảm thời gian mắc bệnh.

Những đối tượng có nguy cơ thiếu kẽm đó là: Trẻ em bị suy dinh dưỡng, đặc biệt là suy dinh dưỡng thể thấp còi, trẻ đẻ non, trẻ không được bú sữa mẹ, trẻ hay bị mắc các bệnh nhiễm khuẩn và ký sinh trùng, trẻ em tuổi học đường. Phụ nữ mang thai và bà mẹ cho con bú. Giảm cung cấp hoặc thiếu kẽm trong khẩu phần: chế độ ăn không cân đối thiếu đạm động vật. Tiêu hóa hoặc hấp thụ kém (trong bệnh tiêu chảy kéo dài, viêm ruột, hội chứng ruột ngắn (cắt bỏ ruột non). Mất kẽm do tiêu chảy cấp, bỏng, gãy xương, chấn thương, phẫu thuật. Bệnh nhân mạn tính, thiểu năng tuyến tụy, đái tháo đường. Vùng có tỷ lệ thiếu sắt, thiếu vitamin A ở mức có ý nghĩa sức khỏe cộng đồng.

Ảnh  hưởng của thiếu kẽm

- Khi bị thiếu kẽm, trẻ sẽ ăn uống kém thậm chí còn chán ăn thường xuyên, giảm bú. Sức đề kháng giảm, dễ bị mắc các bệnh nhiễm trùng.

- Trẻ bị thiếu kẽm thường trằn trọc khó ngũ, thức giấc nhiều lần trong đêm.

- Trẻ thiếu kẽm, tế bào sẽ chậm phân chia, ảnh hưởng trầm trọng đến sự tăng trưởng. Tình trạng này cũng dẫn đến chậm phát triển chiều cao, chậm dậy thì.

- Một số biểu hiện lâm sàng của thiếu kẽm nặng: Chậm tăng trưởng; chậm phát triển giới tính; thiểu năng tuyến sinh dục, giảm tinh dịch; rụng tóc; tổn thương các biểu mô khác bao gồm: viêm lưỡi, loạn dưỡng móng; giảm vị giác, mất cảm giác ngon miệng và giảm lượng thức ăn ăn vào.

Sữa mẹ: trẻ nhỏ đòi hỏi một lượng kẽm tương đối cao để đáp ứng cho tốc độ tăng trưởng nhanh trong thời kỳ đầu. Lượng kẽm trong sữa tương đối cao trong những tuần đầu sau sinh, trung bình > 3 mg/L ở tuần thứ 2 nhưng sau đó giảm rất nhanh trong những tuần tiếp theo. Cũng như sắt, nhu cầu kẽm nói chung đủ đáp ứng cho trẻ đẻ đủ tháng bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.

Trong thực phẩm: thức ăn giầu kẽm là tôm đồng, lươn, hàu, sò, gan lợn, sữa, thịt bò, các loại thịt đỏ, lòng đỏ trứng, cá, đậu nành, lạc… Kẽm trong các sản phẩm động vật, tôm, cua, nhuyễn thể dễ hấp thu hơn kẽm từ nguồn thực vật; Ngũ cốc không xay xát và đậu đỗ làm giảm hấp thu kẽm.

Phòng chống thiếu kẽm

Phòng chống thiếu kẽm cho trẻ nhỏ cần được thực hiện từ khi bà mẹ mang thai. Bởi vì, kẽm cũng hỗ trợ cho việc tăng trưởng và phát triển của trẻ từ khi còn là thai nhi trong bụng mẹ đến thời kỳ ấu thơ và thiếu niên.

Nuôi con bằng sữa mẹ trong vòng 6 tháng đầu và cho bú đến 2 tuổi.

Cho trẻ ăn bổ sung hợp lý, sử dụng các thực phẩm giàu kẽm.

Bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy cấp theo hướng dẫn của Bộ Y tế dạng viên kẽm nguyên tố hoặc dạng hỗn dịch, sirô ml chứa 10mg kẽm. Trẻ dưới 6 tháng tuổi: 1/2 viên/ngày trong 14 ngày hoặc 5 ml sirô/ngày (tương đương 10mg kẽm). Trẻ trên 6 tháng tuổi: 1 viên/ngày trong 14 ngày hoặc 10ml sirô/ngày (tương đương 20mg kẽm).

Lâm Quyên