BS Trần Văn Tin – Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh cho biết mục tiêu hành động dự phòng và can thiệp giảm tác hại năm 2017 đối với tỉnh Khánh Hòa là có 600 người nghiện ma túy được điều trị methadone, cao hơn so với năm 2015 chỉ có 500 người.
Hiện nay trên địa bàn tỉnh có 3 cơ sở điều trị methadone là tại thành phố Nha Trang, thành phố Cam Ranh và thị xã Ninh Hòa. Tính đến cuối năm 2016, tại Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh có 345 người tham gia điều trị methadone, tại Trung tâm Y tế thị xã Ninh Hòa có 76 người, tại Trung tâm Y tế thành phố Cam Ranh có 61 người. Bệnh nhân có liều điều trị cao nhất là 310mg, thấp nhất là 12mg, liều điều trị trung bình của tỉnh là 62,9mg. BS Tin có nhật xét trong quá trình điều trị chưa có bệnh nhân nào dừng điều trị do tác phụ của methadone; khoảng 90% bệnh nhân tuân thủ điều trị tốt, chấp hành ngày càng tốt hơn các nội quy, quy định, một số tìm được việc làm, có ý thức trách nhiệm đối với cá nhân và gia đình tốt hơn, sức khỏe ngày càng được cải thiện. Tất cả đối tượng tham gia đều được xét nghiệm HIV cho kết quả âm tính trước khi bắt đầu điều trị, sau 6 tháng tham gia điều trị xét nghiệm HIV lặp lại kết quả 100% đều âm tính với HIV. Những bệnh nhân có tiêm chích heroin, trong quá trình điều trị số lần tiêm chích ngày càng ít đi, nếu có tiêm chích đều sử dụng bơm kiêm tim sạch và có sử dụng bao cao su thường xuyên khi quan hệ tình dục.
Theo tác giả Đào Thị Minh An cùng cộng sự Bộ môn Dịch tễ Đại học Y Hà Nội, thực trạng bỏ trị, ra khỏi chương trình và quay lại điều trị tại các cơ sở điều trị methadone là vấn đề rất cần quan tâm.
Từ tháng 9/2011 đến tháng 8/2015, tác giả nghiên cứu đã thực hiện nghiên cứu hồi cứu theo dõi điều trị toàn bộ 2638 bệnh nhân đăng ký điều trị methadone tại 6 cơ sở của tỉnh Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bỏ trị liên tục 30 ngày 18,2%. Cơ sở có tỷ lệ bỏ trị cao nhất là Đồng Hỷ với tỷ lệ 40,6%; cơ sở thấp nhất là Túc Duyên có tỷ lệ bỏ trị 8,4%. Tỷ lệ ra khỏi chương trình có lí do là 12%; nhóm tuổi dưới 29 có tỷ lệ ra khỏi chương trình cao nhất. lý do đối tượng nghiên cứu ra khỏi chương trình là bị bắt (44%), tử vong (16,3%) và chuyển đi cơ sở khác (11%). Tỷ lệ quay lại cơ sở điều trị sau một thời gian bỏ trị hoặc ra khỏi chương trình là 8,7%. Tác giả Đào Thị Minh An có kiến nghị cần tập huấn thực hành cập nhật các lý do bỏ điều trị của bệnh nhân để cán bộ y tế làm việc tại cơ sở điều trị đảm bảo tốt các số liệu và báo cáo đầy đủ, chính xác. Riêng đối với những bệnh nhân giảm liều và ra khỏi chương trình, cần có những hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng để bệnh nhân không bị tái nghiện. Tác giả nghiên cứu cho rằng cần có những nghiên cứu định tính để xác định lý do bỏ trị và ra khỏi chương trình của những bệnh nhân rời bỏ chương trình.
Một nghiên cứu cắt ngang khác của tác giả Nguyễn Thị Minh Tâm và cộng sự Cục Phòng chống HIV/AIDS – Bộ Y tế thực hiện việc mô tả đặc điểm của bệnh nhân bắt đầu điều trị methadone tại 3 tỉnh Điện Biên, Lai Châu và Yên Bái năm 2014.
Theo tác giả nghiên cứu có 301 đối tượng nghiên cứu được phỏng vấn, kết quả cho thấy người mới điều trị methadone chủ yếu là nam giới, nữ giới chỉ có 2 người. Độ tuổi tham gia điều trị nhiều nhất là nhóm 30-40 tuổi; Độ tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 35,4. Người dân tộc Kinh chiếm gần 60%. Đa số đối tượng không theo tôn giáo nào (92,7%). Trên 50% đối tượng nghiên cứu sống cùng vợ, tỷ lệ độc thân, ly hôn, ly dị chiếm gần 15%. Có trên 50% đối tượng nghiên cứu là lao động tự do; thu nhập trung bình đối tượng nghiên cứu dưới 3 triệu đồng/tháng. Tỷ lệ đối tượng nghiên cứu có các hành vi gây rối trong gia đình từ 15-50%. Tuổi trung bình sử dụng ma túy lần đầu là 23,9; tuổi thấp nhất là 8 tuổi và cao nhất 54 tuổi. Chất gây nghiện sử dụng chủ yếu là heroin (90%), đường sử dụng là tiêm tĩnh mạch (62,5%), hít (47%).
Một nghiên cứu của tác giả Mai Thị Hoài Sơn cùng cộng sự tại thành phố Hồ Chí Minh tìm hiểu tỷ lệ bệnh nhân điều trị Methadone liều cao. Ở bệnh nhân sử dụng liều cao điều trị có nguy cơ gây ngộ độc và làm trầm trọng các tác dụng phụ của thuốc. Nghiên cứu thực hiện tại 5 cơ sở điều trị Methadone tại thành phố Hồ Chí Minh, kết quả cho thấy ARV và lao là 2 yếu tố chính tác động đến liều điều trị methadone; liều trên 300mg/ngày cao gấp 6,9 lần so với các bệnh nhân không điều trị ARV, cao gấp 3,8 lần so với bệnh nhân không điều trị lao. Với những bệnh nhân điều trị liều methadone 200mg/ngày cao gấp 8,5 lần đối với những bệnh nhân không điều trị ARV và cao gấp 2 lần so với những bệnh nhân điều trị lao. Ngoài ra tác giả Mai Thị Hoài Sơn cũng cho biết những bệnh nhân điều trị trên 60 tháng uống liều methadone trên 200mg/ngày cao gấp 1,5 lần so với những bệnh nhân điều trị từ 60 tháng trở xuống. Những bệnh nhân có tiêm chích heroin có liều methadone trên 120mg/ngày cao gấp 1,9 lần so với những bệnh nhân chỉ hút hoặc hít ma túy.
Huy Hoàng