Theo BS.Trần Văn Tin – Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh, từ tháng 4/2015 Dự án VUSTA – Dự án Quỹ Toàn cầu phòng chống HIV/AIDS thông qua Trung tâm Nâng cao chất lượng cuộc sống (Trung tâm LIFE) triển khai các hoạt động tiếp cận cộng đồng dự phòng lây nhiễm HIV cho các nhóm đối tượng gồm người tiêm chích ma túy, nam quan hệ tình dục đồng giới và phụ nữ bán dâm.
Nhiệm vụ của Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh là hướng dẫn các cơ sở y tế huyện, xã lựa chọn hình thức triển khai dịch vụ tư vấn xét nghiệm tự nguyện HIV phù hợp, đa dạng, linh hoạt và hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV được tiếp cận với các dịch vụ tư vấn xét nghiệm, điều trị ARV, điều trị Methadone…Trung tâm LIFE hỗ trợ các nhóm tiếp cận cộng đồng CBO xây dựng triển khai kế hoạch tiếp cận dự phòng lây nhiễm HIV, bao gồm cả kế hoạch cung cấp các vật phẩm y tế. Các CBO sẽ thực hiện các hoạt động tiêu hủy bơm kim tiêm bẩn, phối hợp với các Trung tâm Y tế huyện, thị xã, thành phố, các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế để chuyển gửi các khách hàng được hỗ trợ kỹ thuật khi tổ chức các đợt tư vấn xét nghiệm HIV hoặc khám điều trị bệnh lây truyền qua đường tình dục lưu động.
Theo báo cáo của Trung tâm LIFE kết quả can thiệp trong năm 2016, số người tiêm chích ma túy được can thiệp là 662 người, số nam quan hệ tình dục đồng giới được can thiệp là 604 người và số phụ nữ bán dâm được can thiệp là 883 người, tổng cộng có 2149 người đã được tiếp cận các hoạt động dự án. Dự án có 3 nhóm CBO là Bồ Công Anh, Sóng Biển và CBO Bạn và Tôi. Các vật phẩm cung cấp có bao cao sư với số lượng được cấp hơn 276.000 chiếc, gói bôi trơn gần 24.000; bơm kim tiêm hơn 252.000 chiếc. Theo nhận xét của đại diện tổ chức Trung tâm LIFE hoạt động can thiệp có những hạn chế như khách hàng đi làm tiêm chích nơi xa dẫn đến khó thu gom. Một khó khăn nữa là năng lực của CBO còn yếu, nhân sự tuyển dụng chưa phù hợp và hay thay đổi, kỹ năng tiếp cận và thuyết phục khách hàng còn hạn chế. Tỷ lệ phát hiện những trường hợp HIV có kết quả xét nghiệm dương tính và kết nối với các OPC còn thấp so với yêu cầu chung. Các đề nghị được nêu là cần trả kết quả xét nghiệm dương tính nhanh tại các địa bàn xa để giúp hạn chế mất dấu của khách hàng, cần thống nhất cơ chế tiếp nhận – tiêu hủy bơm kim tiêm bẩn trên địa bàn Cam Ranh.
Chỉ tiêu dự án đề ra năm 2017, cần tiếp cận được 863 đối tượng nhóm tiêm chích ma túy, 690 người nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới, 883 người nhóm phụ nữ bán dâm, tổng cộng có 2436 người ở các nhóm được tiếp cận. Số bơm kim tiêm được cung cấp dự kiến là hơn 580.000 chiếc, nước cất 397.000 và hộp an toàn là hơn 2.700 cái.
Một nghiên cứu của nhóm tác giả Dương Thị Hương cùng cộng sự của Trường Đại học Y Dược Hải Phòng về sự can thiệp phù hợp đối với nhóm nghiệm heroin sử dụng Metaphetamines tại thành phố Hải Phòng. Theo tác giả nghiên cứu, sử dụng Metaphetamines (ATS) hiện phổ biến ở người tiêm chích ma túy tại Việt Nam, ATS làm gia tăng hành vi nguy cơ kết hợp giữa hành vi tình dục và tiêm chích ma túy. Tác giả nghiên cứu đã mô tả đặc điểm của người sử dụng ATS, đề xuất những can thiệp phù hợp cho nhóm quần thể này. Trong 2 tháng 9-10/2014, nhóm nghiên cứu tuyển chọn đối tượng nghiên cứu, sử dụng ma túy và rượu để đánh giá bằng test nước tiểu, phỏng vấn trực tiếp, khám lâm sàng các vết chích trên da.
Theo báo cáo của tác giả nghiên cứu, có 603 người tiêm chích ma túy tham gia nghiên cứu, trong đó 89,7% là nam giới, tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 36,5 năm. Tất cả đều sử dụng ma túy chích tĩnh mạch. Có 24,9% đã sử dụng với ATS chỉ có 3 trường hợp sử dụng đường tĩnh mạch. Các yếu tố độc lập kết hợp sử dụng với ATS là sử dụng Cannabis, ecstasy hoặc ketamine. Các đối tượng này thường có nhiều bạn tình, dùng chung bơm kim tiêm, bắt đầu chính ma túy sớm hơn, thường phát hiện được methadone trong nước tiểu, ít xét nghiệm HIV.
Tác giả nghiên cứu có kết luận, bệnh nhân sử dụng heroin cùng ATS có tình trạng nguy cơ cao với hành vi nghiện nặng, nguy cơ tình dục và tiêm chích ma túy, đồng thời thiếu sự hỗ trợ của xã hội. Chiến lược giảm tác hại toàn diện cho quần thể này cần được xây dựng toàn diện và phù hợp, bao gồm việc mở rộng tiếp cận với chăm sóc giảm hại, nhắc lại xét nghiệm HIV, xét nghiệm tìm viêm gan vi rút C, giúp họ tiếp cận nhanh với điều trị Methadone và sự hỗ trợ tích cực của gia đình và xã hội
Nguyên Khải