Ngày 27/01/2016, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức Hội đồng nghiệm thu nghiên cứu “Mô tả một số đặc điểm dịch tễ học và lâm sàng bệnh Tay - Chân - Miệng (TCM) tỉnh Khánh Hòa năm 2010-2013”.
Theo chủ nhiệm đề tài TS.BS Trần Thị Tuyết Mai nghiên cứu có 2 mục tiêu: (1) Mô tả một số đặc điểm dịch tễ học và lâm sàng bệnh TCM giai đoạn năm 2010-2013 tại tỉnh Khánh Hòa; (2) Xác định một số yếu tố nguy cơ gây ra bệnh TCM nặng và tử vong ở trẻ em tỉnh Khánh Hòa.
Kết quả nghiên cứu cho thấy dịch TCM đã trở thành phổ biến, là bệnh lưu hành tại địa phương, xuất hiện quanh năm, nổi trội theo năm, theo mùa. Thời điểm bệnh TCM tăng cao nhất từ tháng 7-11, số mắc cao đỉnh điểm vào tháng 9.
Từ kết quả nghiên cứu TS. Mai đã đưa ra một số khuyến nghị cụ thể:
1.Đối với công tác y tế dự phòng của ngành Y tế, cụ thể là giám sát và xử lý ca bệnh và ổ dịch – Tăng cường công tác giám sát, khai thác phát hiện ổ dịch, không bỏ sót ổ dịch và ca bệnh. Xử lý dịch kịp thời. Đặc biệt là những ổ dịch tại trường học. Cần chú ý các thời điểm tăng cao hơn của TCM để có biện pháp thích hợp. Kiểm soát khống chế không để dịch lan rộng, kéo dài. Về tuyên truyền – Cần tuyên truyền cho bà mẹ và người chăm sóc chính của trẻ dưới 5 tuổi về bệnh TCM và cách phòng tránh. Tuyên truyền cho giáo viên bảo mẫu khối nhà nước, tư thục cũng như nhóm trẻ gia đình về phát hiện trẻ mắc TCM, cách phòng tránh và các biện pháp xử lý dịch. Tuyên truyền bằng nhiều hình thức và nhiều kênh truyền thông. Đối với chính quyền các cấp, trước mùa dịch hay các thời điểm dịch tăng cao, cần kịp thời chỉ đạo các ban ngành liên quan triển khai các biện pháp phòng chống TCM, đặc biệt là công tác truyền thông phòng chống TCM và tăng các điều kiện vệ sinh môi trường cùng cung cấp nước sạch cho các khu vực miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh. Trong khuôn khổ nguồn lực có hạn cần lựa chọn ưu tiên các xã thường xuyên có số mắc TCM cao hàng năm.
2.Liên quan tới công tác điều trị: Cần xây dựng và quy định tiêu chuẩn nhập viện, xuất viện phù hợp năng lực điều trị của các tuyến tại tỉnh Khánh Hòa và quy định của Bộ Y tế để chống điều trị vượt tuyến giảm quá tải bệnh viện và giảm chi phí cho gia đình bệnh nhân và xã hội. Cần trang bị nguồn lực tốt cho các bệnh viện Đa khoa khu vực tuyến tỉnh cho việc tiếp nhận điều trị bệnh nhân TCM nặng cũng như một số bệnh truyền nhiễm nhóm B tương tự khác. Trong quá trình khám, chăm sóc điều trị bệnh nhân TCM ngoài việc theo dõi các biểu hiện của bệnh TCM như hướng dẫn của Bộ Y tế, cần chú ý phát hiện các triệu chứng sốt cao, nôn ói, phân lỏng hoặc tiêu chảy để có hướng chăm sóc điều trị thích hợp tránh chuyển biến thành độ nặng, giảm thiểu tử vong do TCM. Trẻ là nam giới và trẻ dưới 4 tuổi cần được chú ý theo dõi vì có nguy cơ chuyển độ lâm sàng nặng hơn trẻ khác. Cần tuyên truyền cho các bà mẹ, người nuôi dưỡng chính của trẻ về các biểu hiện lâm sàng, cách theo dõi trẻ bệnh TCM và cách xử trí tiếp cận điều trị bệnh TCM thích hợp. Đặc biệt nhấn mạnh hầu hết các trường hợp bệnh TCM có thể điều trị ngoại trú và theo dõi tại y tế cơ sở. Mặc dầu không phải mục tiêu nghiên cứu này nhưng qua phân tích kết quả cho thấy tỷ lệ thiếu máu cao trong số các bệnh nhi TCM. Cán bộ y tế cần tuyên truyền phòng tránh thiếu máu dinh dưỡng cho trẻ và đặc biệt tư vấn về chế độ dinh dưỡng cho trẻ trong khi điều trị và sau khi khỏi bệnh TCM.
Liên quan tới yếu tố nguy cơ gây bệnh TCM nặng và tử vong, TS. Mai đề nghị: Về lâm sàng, ngoài các triệu chứng đặc trưng của bệnh TCM, cán bộ y tế cần theo dõi và ghi chép các chỉ số mạch, nhiệt độ của trẻ mắc bệnh TCM một cách đầy đủ theo quy định, chú trọng theo dõi chăm sóc những trẻ có tần số mạch cao hơn 130 lần/phút, nhiệt độ cao hơn 39.5 độ C để có xử trí kịp thời tránh tăng độ nặng và tử vong ở trẻ. Trẻ bị suy dinh dưỡng cần được chú ý chăm sóc và điều trị tránh chuyển độ lâm sàng nặng. Về xét nghiệm – Đối với trẻ mắc TCM điều trị ngoại trú hay nội trú nên đưa việc xét nghiệm công thức máu trong đó có bạch cầu máu và đường máu là một trong các xét nghiệm cơ bản để chẩn đoán và dự đoán khả năng diễn biến nặng của bệnh TCM. Đối với ca bệnh có nguy cơ nặng hoặc nặng cần xét nghiệm tác nhân gây bệnh để có những nhận định kịp thời cũng như sẽ là cơ sở dữ liệu cho những nghiên cứu trong tương lai thuộc lĩnh vực TCM.
Trần Hưng