Theo các chuyên gia ung thư, chăm sóc giảm nhẹ là chuyên ngành chăm sóc, điều trị dành cho người bệnh đang mắc các bệnh mạn tính không điều trị khỏi, bệnh đe dọa đến tính mạng như ung thư, HIV/AIDS, suy các cơ quan, suy tim giai đoạn cuối, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính giai đoạn cuối, bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối, xơ gan, sa sút trí tuệ…
Các bác sĩ cho rằng chăm sóc giảm nhẹ đặc biệt quan trọng đối với những người có khả năng qua đời trong vòng 6 tháng sắp tới còn gọi là chăm sóc cuối đời. Mục đích của chăm sóc này giúp người bệnh giảm hoặc không bị những đau đớn; chăm sóc giảm nhẹ quan tâm hỗ trợ cho gia đình người bệnh và người chăm sóc, đây là những người cũng rất đau khổ, căng thẳng vì gánh nặng chăm sóc người bệnh.
Năm 2014, Đại Hội đồng Y tế thế giới họp và nhấn mạnh, công tác chăm sóc giảm nhẹ là một nhiệm vụ đạo đức của hệ thống y tế. Việc đảm bảo người bệnh có nhu cầu tiếp cận với chăm sóc giảm nhẹ là trách nhiệm và đạo đức của các nhân viên y tế. Năm 2018, Tổ chức Y tế thế giới đã đưa ra tuyên ngôn Astana, nêu rõ cam kết và hành động để đạt được “bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân”. Chăm sóc sức khỏe ban đầu phải bao gồm các dịch vụ chăm sóc nâng cao sức khỏe, phòng ngừa, điều trị, phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ đồng thời các dịch vụ này phải dễ dàng để người bệnh được tiếp cận.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới, hiện nay mỗi năm có khoảng 40 triệu người đang sống chung với các bệnh lý giai đoạn cuối cần phải được chăm sóc giảm nhẹ. Thực tế, chỉ có 14% trong số này được chăm sóc giảm nhẹ. Nhu cầu về chăm sóc giảm nhẹ là rất lớn. Các số liệu thống kê cho thấy trung bình có 377/100.000 người lớn và 63/100.000 trẻ em cần đến chăm sóc giảm nhẹ.
Đối với Việt Nam hiện nay dân số trên 97 triệu người (thống kê năm 2020); mỗi năm có ít nhất khoảng 365.690 người lớn và trên 15.000 trẻ em cần được chăm sóc giảm nhẹ. Việt Nam được xếp hạng năng lực chăm sóc giảm nhẹ thuộc nhóm 3a, cụ thể là phát triển chưa đồng bộ, còn khu trú.
Theo các chuyên gia chăm sóc giảm nhẹ, trong chăm sóc người bệnh, những nhu cầu và mong ước đặc thù về sức khỏe của mỗi cá nhân chính là động lực thúc đẩy tất cả những quyết định chăm sóc y tế cũng như những đánh giá về chất lượng chăm sóc sức khỏe của cơ sở y tế. Bác sĩ điều trị cho người bệnh không chỉ ở góc độ lâm sàng mà phải xem xét những cách tiếp cận về cảm xúc, tinh thần, tâm linh, xã hội và tài chính. Đối với người bệnh giai đoạn cuối đời, chăm sóc giảm nhẹ là một nội dung quan trọng, có khi đóng vai trò chủ đạo. Chăm sóc giảm nhẹ được thực hiện bởi một nhóm liên ngành gồm bác sĩ chuyên khoa, bác sĩ chăm sóc giảm nhẹ, điều dưỡng chăm sóc giảm nhẹ, dược sĩ, nhân viên công tác xã hội, chuyên gia tâm lý, chuyên gia hỗ trợ về tâm linh, gia đình của người bệnh, các tình nguyện viên…; qua nhóm chăm sóc đa ngành này sẽ giúp người bệnh được chăm sóc toàn diện về thể chất, tâm lý xã hội và tâm linh.
Ngày thứ bảy, tuần thứ hai của tháng mười hàng năm được Liên Minh toàn cầu chăm sóc giảm nhẹ và chăm sóc cuối đời (World Hopice and Palliative Care Association – WHPCA) khởi xướng là Ngày Quốc tế chăm sóc giảm nhẹ và chăm sóc cuối đời. Tổ chức WHPCA mong muốn mọi người hãy lắng nghe tiếng nói, nguyện vọng của người bệnh, gia đình của người bệnh về chăm sóc giảm nhẹ..; các nhà hoạch định chính sách chú ý và ưu tiên phát triển các dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ, mỗi người tình nguyện viên nên dành thời gian để lan tỏa ý nghĩa và hành động đối với chăm sóc giảm nhẹ cho người bệnh.
Để làm tốt được công việc, nhân viên y tế chuyên ngành được đào tạo về chăm sóc giảm nhẹ; công tác chăm sóc giảm nhẹ được lồng ghép vào hệ thống chăm sóc sức khỏe quốc gia, sự ủng hộ cho công tác chăm sóc giảm nhẹ trong xây dựng hệ thống y tế vững mạnh, công tác này phải được cấp ngân sách và bao hàm trong bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, qua đó giúp người bệnh có thể tiếp cận với dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ tốt nhất có thể./.
Văn Hanh