Ngày 25/7/2019, tại thành phố Tuy Hòa tỉnh Phú Yên, Vụ Pháp chế Bộ Y tế đã tổ chức Hội thảo tọa đàm cung cấp, trao đổi thông tin 05 năm thi hành luật phòng, chống tác hại của thuốc lá. Chủ trì Hội thảo có TS Nguyễn Huy Quang – Vụ trưởng Vụ pháp chế, BS Nguyễn Thị Mộng Ngọc – GĐ Sở Y tế tỉnh Phú Yên, cùng lãnh đạo các ban ngành liên quan, Sở Y tế các tỉnh miền Trung.
TS Nguyễn Huy Quang đã gợi ý tập trung thảo luận các nội dung như tổ chức thực hiện kế hoạch hàng năm của các tỉnh thành phố; vấn đề phối hợp liên ngành văn hóa, giáo dục, công đoàn, thanh niên, phụ nữ … huy động cộng đồng; đối với công tác truyền thông trực tiếp những nhóm đối tượng đích nào đã được quan tâm; các hình thức tổ chức, sự đa dạng, hiệu quả của các cuộc thi tìm hiểu Pháp luật về phòng chống tác hại thuốc lá; công tác xây dựng, đào tạo đội ngũ báo cáo viên phòng chống tác hại thuốc lá; công tác truyền thông tại các bệnh viện; nội dung truyền thông có phù hợp với các nhóm đối tượng khác nhau; văn hóa của từng vùng miền; đối với công tác quản lý nhà nước đã quan tâm đến công tác thanh tra, kiểm tra; sự hiểu biết của người dân trong việc thực thi luật phòng chống tác hại thuốc lá; các vấn đề liên quan xử lý vi phạm, tỷ lệ giải ngân của kinh phí phòng chống tác hại thuốc lá; cách xử lý của quản lý thị trường đối vấn đề thuốc lá lậu, thuốc lá giả, quảng cáo…
TS Quang cũng cho biết hiện có những loại thuốc lá đời mới, thuốc lá điện tử chưa cho phép nhập vào Việt Nam; các loại này là dung dịch nicotin, hơi nước, đun nóng khoảng 350-500 độ C, hình thức rất bắt mắt, kích thích giới trẻ sử dụng với sự sành điệu. Trên thế giới có khoảng 40 quốc gia cấm hình thức các loại thuốc lá đời mới này.
Các đại biểu cũng quan tâm đến các tỉnh, thành phố cách thức xây dựng kế hoạch phòng chống tác hại thuốc lá năm, 2 năm, 5 năm như thế nào; Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá tập trung vào những nhiệm vụ, mục tiêu nào; vấn đề tư vấn cai nghiện thuốc lá được thực hiện triển khai có những khó khăn gì; các bệnh viện có mong muốn được hiện mô hình cai nghiện thuốc lá; qua theo dõi các hoạt động vẫn còn tập trung vào truyền thông; Hội thảo hội nghị nâng cao năng lực đối với công tác phòng chống tác hại thuốc lá, thực hiện các quy định xây dựng môi trường không khói thuốc; cần có đánh giá cụ thể đối với việc thực hiện Điều 11 của Luật phòng chống tác hại thuốc lá đối với các địa điểm cấm hút thuốc lá hình thành như thế nào.
TS Quang cũng nhận xét, đối với các nước như Singapore có đời sống phát triển cao, nhận thức hành vi, thẩm thấu giá trị tự ý thức chăm sóc bảo vệ sức khỏe, hành vi không hút thuốc lá được thực hiện tốt; có những quy định định hướng hành vi, có những khu vực, đường phố cấm hút thuốc lá hình thành; khi vi phạm có người nhắc ngay. Vì vậy Việt Nam cần triển khai các hình thức nâng cao nhận thức, ý thức về quyền và trách nhiệm của người dân càng phải có những sáng kiến đột phá hơn trong thời gian đến.
Các đại biểu chia sẻ, hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá trong ngành giáo dục còn hình thức; cần có những hình thức sân khấu hóa; các sản phẩm tài liệu truyền thông phòng chống tác hại thuốc lá cho học sinh sinh viên cần phù hợp hơn; thời điểm truyền thông cũng cần phù hợp hơn.
Các bệnh viện cần triển khai mô hình cai nghiện thuốc lá; hiện người hút thuốc lá rất cần có những cơ sở y tế giúp tư vấn cai nghiện ngay tại địa phương; đồng thời tăng cường thực hiện việc xử phạt theo Nghị định 176 đối với các vi phạm liên quan cũng liên quan đến truyền thông, để thay đổi hành vi của một người cần nhắc đi nhắc lại 21 lần, do vậy truyền thông trực tiếp cần có thay đổi, thiết kế mô hình sao không bị nhàm chán; đồng thời phải có những đánh giá nghiên cứu xác nhận hiệu quả thay đổi và chi phí bỏ ra đối với hoạt động truyền thông phòng chống tác hại thuốc lá. Thông điệp truyền thông cần đa dạng cho từng nhóm đối tượng như người đang hút thuốc lá, người đã bỏ hút thuốc lá, người chưa hút thuốc lá… các ngành nghề, độ tuổi, văn hóa cần được lưu ý trong việc thiết kế các sản phẩm truyền thông. Việc xây dựng kế hoạch càng cụ thể, có sự tham gia của các bên liên quan, tránh việc triển khai kế hoạch nhưng ngành đó hoàn toàn không biết, thực hiện các kế hoạch rất thụ động. Việc xây dựng mô hình cộng đồng không khói thuốc sẽ giúp không khuyến khích người dân hút thuốc lá.
Trong công tác tập huấn các nội dung liên quan phòng chống tác hại thuốc lá, cần có đội ngũ báo cáo viên có kỹ năng truyền đạt tốt, chuyển tải được các nội dung liên quan luật phòng chống tác hại thuốc lá, tránh hình thức, khô cứng trong truyền đạt.
Các đại biểu cũng chia sẽ do chương trình phòng chống tác hại thuốc lá triển khai nhưng không có cán bộ chuyên trách, trong khi công việc của chuyên môn nhiều việc phải làm, phải triển khai do vậy cần có những thay đổi phù hợp trong việc thực thi công việc để đưa luật phòng chống tác hại thuốc lá đi vào cuộc sống hiệu quả; tăng được việc xử phạt các hành vi vi phạm theo các quy định của luật và Nghị định.
Kết luận Hội thảo, TS Nguyễn Quang Huy cho rằng UBND các tỉnh, thành phố, các cấp các ngành trong thời gian qua đã thành lập Ban chỉ đạo phòng chống tác hại thuốc lá, xây dựng và triển khai kế hoạch, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên trong BCĐ là điểm mạnh của công tác thực thi luật phòng chống tác hại thuốc lá. Đối với công tác truyền thông giáo dục pháp luật đã có nhiều hình thức triển khai nâng cao nhận thức cho người dân; trong đó có sử dụng kinh phí của Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá và ngân sách nhà nước của địa phương. Trong thời gian đến cần có những cách làm sáng tạo hiệu quả đối với truyền thông, nội dung, phương thức tác động tốt đến đối tượng đích; tăng cường thanh tra, kiểm tra xử lý các vi phạm liên quan công tác phòng chống tác hại thuốc lá; tránh lẫn lộn giữa thanh tra, kiểm tra và giám sát. Cần hướng đến xây dựng cộng đồng dân cư môi trường không khói thuốc để tăng bền vững của chương trình. Qua 05 năm triển khai thực hiện luật phòng chống tác hại thuốc lá, có những chỉ số cho thấy giảm được tỷ lệ người hút thuốc lá ở cả nam, nữ; tuy nhiên cần có những nghiên cứu đánh giá để có các chỉ số đo lường cụ thể hơn qua đó làm cơ sở xây dựng kế hoạch cho những giai đoạn tiếp theo.
Văn Hanh