Bệnh nhân mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXHD) mức độ nhẹ (còn gọi là sốt Dengue) thường sốt cao (39 – 40 độ C) liên tục từ 2 – 7 ngày, đau đầu dữ dội, nhức hai hố mắt và có thể nổi mẩn, phát ban. Sốt Dengue xảy ra phổ biến ở người lớn và ít gây tử vong.
Nếu bị nặng hơn (gọi đầy đủ là SXHD, thể bệnh rất hay gặp ở trẻ em) thì ngoài những triệu chứng kể trên, bệnh nhân còn biểu hiện thêm một vài dấu hiệu đặc thù như xuất huyết (ngoài da, mũi, chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen…); đau bụng vùng gan; người mệt mỏi, li bì, chân tay lạnh… Đây là thể bệnh được xác định có tỷ lệ tử vong cao lên tới 30 – 40% do dễ xảy ra biến chứng. Thậm chí, nếu không được đưa đi cấp cứu và điều trị kịp thời, người bệnh có thể tử vong chỉ sau 5 – 6 giờ đồng hồ tính từ lúc bệnh bắt đầu biến chứng.
Trong số những biến chứng khiến bệnh phải nâng lên cấp độ cảnh báo đỏ, hội chứng sốc Dengue và suy tạng là hai nguyên nhân dễ dẫn đến tử vong hơn cả. Sốc Dengue không phải do mất nước mà đa phần do rối loạn phân bố nước giữa các khu vực lòng mạch và khoảng gian bào, thường xuất hiện từ ngày thứ 3 – 6 của bệnh sau khi người bệnh chuyển từ sốt cao sang hạ sốt. Dấu hiệu sớm của hội chứng sốc Dengue là người mệt lả, buồn nôn, đau tức vùng gan, tiểu ít... Trong trường hợp được phát hiện và bù dịch đầy đủ, bệnh nhân có thể nhanh chóng hồi phục; ngược lại, tình trạng bệnh sẽ chuyển biến xấu và xuất hiện sốc nặng. Thời gian diễn ra sốc rơi vào khoảng 12 – 24 tiếng, tuy nhiên nếu sốc nặng, bệnh nhân hoàn toàn có thể tử vong chỉ sau 5 – 6 giờ đồng hồ.
Một biến chứng nữa rất dễ gây tử vong ở những bệnh nhân SXHD, đặc biệt là người già và trẻ em, mà chúng ta không thể không nói tới là tình trạng suy phủ tạng với các biểu hiện như viêm gan nặng, viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp, tràn dịch màng phổi, viêm dạ dày… Bệnh nhân bị suy tạng nặng cũng khó thoát khỏi “lưỡi hái Tử thần” nếu không được cấp cứu kịp thời.
Chính vì chưa có vắc-xin ngừa bệnh, cũng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu nên biện pháp phòng ngừa SXHD hữu hiệu nhất hiện vẫn là tiêu diệt muỗi vằn, cắt đứt đường lây truyền của bệnh. Và trong tiết trời giao mùa dễ tạo điều kiện bùng phát dịch sốt, chúng ta càng nên đề cao cảnh giác, nghe ngóng cơ thể để người lành có thể kéo bản thân ra khỏi vòng lây lan, người mắc được điều trị kịp thời, đúng phác đồ và không gặp phải biến chứng.
Một số lưu ý phải nhớ khi chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết
- Thường xuyên thử nhiệt độ để phòng khi sốt cao hoặc có bất thường về thân nhiệt.
- Nên dùng khăn ấm lau mát cơ thể. Nếu sốt cao, đắp khăn ở vùng nách và bẹn để hạ thân nhiệt.
- Mặc quần áo thoáng mát và mỏng, tốt nhất là được may từ vải cotton.
- Tránh dùng các loại thuốc như Aspirin hay Ibuprofen để hạ sốt vì những hoạt chất trong các loại thuốc này có khả năng gây bệnh xuất huyết tiêu hóa rất nguy hiểm. Thay vào đó, bạn nên dùng Paracetamol theo chỉ định của bác sĩ.
- Nên uống nhiều nước. Có thể cho bé uống nước Oresol để bù điện giải cho cơ thể.
- Chỉ trong trường hợp bệnh nhân sốt cao (trên 38.5 độ C) mới nên dùng thuốc. Mỗi lần uống cần cách nhau ít nhất 4 đến 6 tiếng.
Hồng Sơn