Theo BS Huỳnh Trọng Tân – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Khánh Hòa, trong tháng 7/2019 Trung tâm đang triển khai tiêm vắc xin cúm cho nhân viên y tế theo kế hoạch triển khai từ Cục Y tế Dự phòng; đây là biện pháp giúp CBYT chủ động phòng chống bệnh cúm, tất cả các mũi tiêm đều được miễn phí.

Bệnh cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do vi rút cúm gây nên. Bệnh có khả năng lây nhiễm rất cao và lây lan nhanh trong cộng đồng, có thể gây thành dịch, đại dịch.

Bệnh cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính chủ yếu do các chủng vi rút cúm A(H3N2), cúm A(H1N1), cúm B và cúm C.

Bệnh lưu hành tại nhiều nước trên thế giới. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hàng năm có khoảng 5-10% người trưởng thành và khoảng 20-30 trẻ em bị nhiễm bệnh, trong đó có 3 triệu đến 5 triệu trường hợp diễn biến nặng và khoảng 250 nghìn đến 500 nghìn tử vong.

Tại Việt Nam, bệnh cúm xảy ra quanh năm và có tỷ lệ mắc đứng đầu trong 10 bệnh truyền nhiễm cấp tính. Mỗi năm ghi nhận khoảng 1,5 triệu đến 1,8 triệu trường hợp có biểu hiện bệnh cúm. Bệnh ghi nhận quanh năm và nhiều hơn vào mùa đông xuân.

Thông thường bệnh diễn biến nhẹ với biểu hiện: sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, sổ mũi, ho và thường hồi phục trong vòng 2-7 ngày.

- Vi rút cúm có 3 nhóm chính là A,B,C nhưng nhóm A là nhóm thường gặp nhất. Vi rút cúm A có thể gây ra đại dịch. Vi rút cúm này có khả năng gây nhiễm ở các loài động vật có vú (như lợn và ngựa), các loài chim, gia cầm. 

Vi rút cúm B thường biến đổi chậm hơn vi rút cúm A và không gây vụ dịch lớn. Vi rút cúm C gây ra các trường hợp tản phát với các trường hợp không điển hình và các vụ dịch nhỏ. Vi rút cúm B và C chỉ gây bệnh ở người. 

Vi rút cúm gây bệnh ở động vật có khả năng gây bệnh cho người khi nó đã thích ứng với người hoặc tái tổ hợp với vi rút cúm ở người. 

Vi rút cúm có 2 loại kháng nguyên: Kháng nguyên H (Hemagglutinin), Kháng nguyên N (Neuraminidase). Cấu trúc gen của Vi rút cúm là ARN sợi đơn được bao bọc Glycoprotein, các kháng nguyên H và N là những thành phần của vỏ vi rút cúm. Hai kháng nguyên H và N quyết định khả năng gây bệnh của vi rút cúm và tính đặc hiệu týp. Tuy nhiên, các cấu trúc H và N lại có thể thay đổi thành các H và N mới. Hiện nay đã phát hiện được 18 cấu trức kháng nguyên H, ký hiệu từ H1 đến H18 và 11 cấu trức kháng nguyên N, ký hiệu từ N1 đến N11.

-Phân nhóm A chia thành nhiều phân nhóm nhỏ dựa trên cấu trúc của hai thành phần kháng nguyên gọi là H và N. Các phân nhóm H3N2 và H1N1 là những phân nhóm hiện nay đang lưu hành và gây bệnh cúm theo mùa ở người. Phân nhóm vi rút H7N9, H5N1, H5N6 gây bệnh cúm ở động vật và đôi khi gây bệnh cho người.

- Vi rút cúm có sức đề kháng yếu, dễ bị bất hoạt bởi bức xạ mặt trời, tia tử ngoại, dễ bị tiêu diệt ở nhiệt độ 56 độ C và các chất hòa tan lipit như ether, formol, cồn… Tuy nhiên vi rút cúm có thể tồn tại hàng giờ ở ngoại cảnh, đặc biệt khi thời tiết lạnh và độ ẩm thấp. Ở nhiệt độ 0 độ C đến âm 4 độ C (-4 độ C) vi rút cúm sống được vài tuần, ở âm 20 độ C (-20 độ C) và đông khô vi rút cúm sống được hàng năm.

Bệnh cúm rất nguy hiểm do tính lây lan nhanh và có thể gây thành dịch ở các mức độ khác nhau: đại dịch, dịch, dịch nhỏ tại địa phương và các trường hợp tản phát. Bệnh cúm lan truyền nhanh trên thế giới trong các mùa dịch cúm và gây nên gánh nặng về kinh tế.

Ở trẻ em và người lớn tuổi, người mắc bệnh mạn tính, người có hệ miễn dịch bị suy giảm bệnh có thể diễn biến nặng hơn như viêm phế quản, viêm phổi, viêm não có thể dẫn đến tử vong.

Ở phụ nữ mang thai, nếu bị cúm có thể tăng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu hoặc sinh non.

Hồng Sơn