Bệnh do vi rút Zika là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây truyền chủ yếu qua muỗi vằn, có thể gây thành dịch và hiện đang lưu hành ở Việt Nam. Hiện nay chưa có vắc xin dự phòng và thuốc điều trị đặc hiệu.

Biến chứng của bệnh do vi rút Zika là hội chứng Zika bẩm sinh và hội chứng Guillain-Barré. Đối với hội chứng Zika bẩm sinh bao gồm những bất thường bẩm sinh ở trẻ sơ sinh thể hiện trên lâm sàng hoặc trên hình ảnh chụp não nghi có liên quan đến nhiễm vi rút Zika ở bà mẹ trong quá trình mang thai, dù mẹ có hay không được chẩn đoán xác định nhiễm vi rút Zika khi mang thai. Những bất thường hay gặp nhất là đầu nhỏ và vôi hóa nội sọ. Ngoài ra còn có thể có các khuyết tật khác như: bất thường ở cơ quan thần kinh, cơ quan tính giác, thị giác và các khuyết tật hình thái khác.

- Đầu nhỏ ở thai nhi: là tình trạng đầu thai nhi nhỏ hơn so với tuổi thai. Nghi ngờ thai nhi có đầu nhỏ nếu kích thước vòng đầu đo được nhỏ hơn số đo trung bình trừ đi 2 độ lệch chuẩn (-2SD) hoặc nhỏ hơn bách phân vị thứ 3 so với tuổi thai.

Đầu nhỏ mức độ nặng (vòng đầu nhỏ hơn số đo trung bình trừ 3 độ lệch chuẩn so với tuổi thai) thường có liên quan rõ rệt với tình trạng bất thường của não và có thể kèm theo các biểu hiện dị tật khác ở hệ thần kinh, thính giác, thị giác.

- Đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh: là tình trạng trẻ sơ sinh có kích thước vòng đầu được đo tại thời điểm trong vòng 24 giờ sau sinh nhỏ hơn kích thước vòng đầu trung bình trừ đi 2 độ lệch chuẩn (-2SD) hoặc nhỏ hơn bách phân vị thứ 3 theo tuổi thai khi sinh và giới.

Các dấu hiệu bất thường khác ở hệ thần kinh: Tăng hoặc giảm trương lực cơ, co cứng, tăng phản xạ, phản xạ quá mức với kích thích, động kinh, lõm xương sọ, lồi xương chẩm, thừa da đầu, suy giảm nặng chức năng thần kinh. Trên hình ảnh chụp sọ não có thể thấy vôi hóa nội sọ, giãn não thất, nếp nhăn não bất thường, dị dạng nhiều hồi não, giảm khối lượng nhu mô não, teo và dị tật vỏ não, thiểu sản tiểu não hoặc thân não, chậm quá trình myelin hóa, thiểu sản thể chai.

Bất thường ở mắt: Teo võng mạc hoặc sẹo võng mạc, thay đổi sắc tố, thiểu sản thần kinh thị giác, đĩa thị bạc màu, xuất huyết võng mạc, bất thường mạch máu võng mạc.

Bất thường thính lực: Mất thính lực truyền dẫn

Các khuyết tật hình thái: Bàn chân vẹo, co cứng một hoặc nhiều khớp

Hội chứng Guillain-Barré: Hội chứng Guillain-Barré, hay còn gọi là Viêm đa rễ dây thần kinh mất myelin cấp, là một tình trạng hiếm gặp. Đây là tình trạng bệnh lý do hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công một phần hệ thần kinh ngoại biên. Các triệu chứng đầu tiên bao gồm yếu cơ, ngứa ran ở chân, thường lan ra cánh tay hoặc phần thân trên và có thể tiến triển rất nhanh. Ngoài ra có thể có những triệu chứng khác nhau: đau các cơ, khó di chuyển hoặc vận động, tụt huyết áp, nhịp tim bất thường, mờ mắt, khó thở, khó nuốt. Tình trạng này có thể dẫn đến liệt hoặc yếu cơ nếu không được điều trị kịp thời.

Ngày 25/5/2019, Vụ Sức khỏe Bà mẹ-Trẻ em Bộ y tế tổ chức Hội thảo phổ biến hướng dẫn phát hiện, xử trí, chăm sóc phụ nữ mang thai và trẻ từ 0 đến 24 tháng tuổi nghi nhiễm vi rút Zika.

Tham dự hội thảo có ông Đinh Anh Tuấn Phó vụ trưởng Vụ Sức khỏe Bà mẹ-Trẻ em chủ trì, cùng Sở y tế, bệnh viện các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên; Bệnh viện Từ Dũ, Viện Paster Tp HCM, Bệnh viện Trung ương Huế.

Ngày 15/3/2019, Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến đã ký ban hành Quyết định số 997/QĐ-BYT ban hành Hướng dẫn phát hiện, xử trí, chăm sóc phụ nữ mang thai và trẻ từ 0 đến 24 tháng tuổi nghi nhiễm vi rút Zika.

Lâm Quyên