Theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tình hình dịch bệnh do vi rút Ebola tại Cộng hòa dân chủ Công Gô (Công Gô) diễn biến phức tạp. Từ tháng 4/2018 đến tháng 7/2019 đã ghi nhận 2.522 trường hợp mắc trong đó có 1.698 tử vong. Đặc biệt, ngày 11/6/2019 ghi nhận 01 người Uganda bị nhiễm Ebola sau khi trở về từ Công Gô. Trước diễn biến của dịch bệnh, ngày 17/7/2019, Ủy ban khẩn cấp thực hiện Điều lệ Y tế quốc tế của WHO về dịch bệnh Ebola đã họp và tuyên bố dịch bệnh do vi rút Ebola tại Công Gô là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế, khuyến cáo các quốc gia cần thực hiện các biện pháp dự phòng, ứng phó để phòng chống dịch bệnh. Ngày 22/7/2019, Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế đã chỉ đạo tại công văn số 549/DP-DT về việc tăng cường phòng, chống bệnh do vi rút Ebola. Cho đến nay, mặc dù Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp nào mắc bệnh do vi rút Ebola. Tuy nhiên, nguy cơ dịch bệnh do vi rút Ebola xâm nhập vào Việt Nam qua hành khách về từ vùng có dịch là hoàn toàn có thể.

Bệnh do vi rút Ebola là một bệnh nặng, thường gây chết người, với tỷ lệ tử vong lên đến 90%. Bệnh lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể và các mô của người hoặc động vật nhiễm bệnh. Trong vụ dịch, những người có nguy cơ cao bị lây nhiễm là nhân viên y tế, các thành viên gia đình và những người có tiếp xúc gần với người bị bệnh và người bệnh đã qua đời.

Bệnh do vi rút Ebola có thể được kiểm soát thông qua việc sử dụng các biện pháp phòng hộ cá nhân tại các phòng khám và bệnh viện, nơi tụ họp đông người và tại gia đình. Một số câu hỏi thường gặp về bệnh này:

Sốt đột ngột, yếu lả, đau cơ, nhức đầu và đau họng là các dấu hiệu và triệu chứng điển hình. Tiếp sau đó là nôn, tiêu chảy, phát ban, suy thận và suy gan, trong một số trường hợp người bệnh xuất hiện xuất huyết nội tạng và xuất huyết ngoài. Xét nghiệm máu thấy số lượng bạch cầu và tiểu cầu giảm, men gan tăng cao.

Trong thời kỳ ủ bệnh (khoảng thời gian từ khi nhiễm virut đến khi bắt đầu có triệu chứng) là từ 2 đến 21 ngày. Bệnh nhân có thể lây truyền bệnh khi họ bắt đầu có các triệu chứng. Bệnh không dễ lây lan trong thời kỳ ủ bệnh. Có thể khẳng định một người bị bệnh do vi rút Ebola bằng xét nghiệm.

Nếu một người ở khu vực lưu hành bệnh do vi rút Ebola, hay tiếp xúc với một người nghi ngờ hoặc chắc chắn bị bệnh Ebola, thấy bắt đầu có triệu chứng, thì cần được chăm sóc y tế ngay lập tức.

Bất kỳ trường hợp nào nghi ngờ bị bệnh cần được báo ngay cho cơ quan y tế địa phương. Cần nhanh chóng chăm sóc và điều trị để tăng khả năng sống cho người bệnh. Đồng thời, cần bắt đầu thực hiện ngay lập tức các biện pháp kiểm soát sự lây lan của bệnh.

Bệnh nhân bị bệnh nặng cần được chăm sóc hỗ trợ tích cực. Bệnh nhân thường bị mất nước và phải bù nước và các chất điện giải bằng đường uống hoặc tiêm tĩnh mạch. Hiện tại vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho căn bệnh này. Một số bệnh nhân sẽ phục hồi khi điều trị thích hợp.

Để giúp kiểm soát sự lây lan rộng thêm, người bị nghi ngờ hoặc đã xác định có bệnh phải được cách ly với các bệnh nhân khác và cần được nhân viên y tế điều trị tích cực cùng với các biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt.

Hiện nay, chưa có thuốc đặc trị hoặc vắcxin phòng bệnh do vi rút Ebola, nhưng một số sản phẩm đang được nghiên cứu và phát triển. Vì vậy, chủ yếu là thực hiện nghiêm chỉnh các biện pháp phòng bệnh.

Trong khi các trường hợp đầu tiên mắc bệnh do vi rút Ebola là do dùng tay xử lý động vật hoặc xác súc vật bị nhiễm bệnh, thì các trường hợp lây nhiễm thứ phát là do tiếp xúc trực tiếp với các chất dịch của người bệnh trong quá trình điều trị, chăm sóc hoặc trong khi chôn cất mà không có trang bị phòng hộ phù hợp. Trong vụ dịch này, bệnh hầu như lây truyền từ người này sang người khác. Cần thực hiện một số bước sau để ngăn ngừa nhiễm vi rút và hạn chế hoặc làm ngừng lây truyền bệnh:
- Hiểu được bản chất của bệnh, cách lây truyền và biện pháp ngăn không cho bệnh lan rộng hơn nữa.

- Tuân thủ các khuyến cáo của Bộ Y tế.

- Nếu bạn nghi ngờ một người gần gũi hoặc sống trong cộng đồng có bệnh do vi rút Ebola, hãy khuyến khích và hỗ trợ họ đến cơ sở y tế để được phát hiện bệnh và điều trị kịp thời.

- Không nên chăm sóc người bệnh tại nhà, người bệnh và các thành viên gia đình họ nên đến các cơ sở y tế để được chữa trị.

- Khi đến thăm các bệnh nhân trong bệnh viện hoặc chăm sóc người ốm tại nhà, cần rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi chạm vào người bệnh, môi trường xung quanh người bệnh hoặc tiếp xúc với các chất dịch của người bệnh.

- Người tử vong do Ebola cần được khâm liệm hết sức cẩn thận với các phương tiện bảo hộ và chôn cất an toàn ngay lập tức dưới sự giám sát của nhân viên y tế.

Ngoài ra, mỗi người nên giảm tiếp xúc với động vật có nguy cơ cao bị nhiễm bệnh (dơi quạ, khỉ...) ở các khu vực rừng nhiệt đới vùng bị ảnh hưởng. Nếu bạn nghi ngờ một động vật bị nhiễm vi rút, không nên tự xử lý. Thịt, tiết của các động vật này phải được nấu chín kỹ trước khi ăn.

Hồng Hoa