Theo giáo sư Mai Trọng Khoa – Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, hiện nay tại một số bệnh viện như: Bạch Mai, Trung ương Quân đội 108 Hà Nội, Chợ Rẫy Thành phố Hồ Chí Minh đã áp dụng thành công phương pháp điều trị ung thư gan bằng hạt vi cầu phóng xạ Y – 90.
Kỹ thuật tắc mạch xạ trị Y – 90 được thực hiện bằng cách đưa trực tiếp hạt vi cầu phóng xạ Y – 90 vào động mạch nuôi khối u gan, làm tắc các mạch máu nuôi khối u gan. Mặc khác, hạt vi cầu phóng xạ Y-90 còn phát ra bức xạ năng lượng thấp sẽ tiêu diệt chọn lọc tế bào ung thư, làm xơ hóa các mạch máu nuôi khối u. Kết quả, làm giảm thể tích khối u, tiêu diệt khối u trong gan mà ảnh hưởng rất ít đến tổ chức mô lành xung quanh. Phương pháp này được sử dụng cho các bệnh nhân ung thư nguyên phát, ung thư đường mật trong gan, ung thư ở nơi khác di căn đến gan, bệnh nhân không còn khả năng phẫu thuật. Mục tiêu của phương pháp là tiêu diệt khối u, làm giảm kích thước khối u, rút ngắn quá trình bệnh để tiếp tục áp dụng các biện pháp điều trị tiệt căn như phẫu thuật, phá hỏng u tại chỗ. Phương pháp này kỹ thuật phức tạp, cần có sự phối hợp của nhiều chuyên khoa như ung bướu, y học hạt nhân, chẩn đoán hình ảnh, cùng với các trang thiết bị hiện đại như máy chụp mạch, máy CT đa dãy, máy SPECT, máy PET/CT.
Ung thư gan thường gặp ở người từ 50 tuổi trở lên. Mỗi năm trên thế giới có khoảng 600.000 trường hợp ung thư tế bào gan. Ở Việt Nam, ung thư gan thường gặp ở cả nam lẫn nữ, nguy cơ ở đàn ông cao gấp ba lần phụ nữ. Người ta ghi nhận, với tỷ lệ bệnh viêm gan virut B,C tăng cao sẽ là nguy cơ làm gia tăng ung thư gan.
Ung thư gan có thể là nguyên phát từ tế bào nhu mô gan hoặc thứ phát từ di căn khác vào gan. Ung thư biểu mô tế bào gan nguyên phát chiếm tỷ lệ khoảng 90%, còn ung thư gan thứ phát chiếm tỷ lệ 10%, thường là từ ung thư đại tràng, ung thư dạ dày, ung thư tụy, ung thư vú di căn vào gan.
Đối với ung thư nguyên phát, khối u ác tính được hình thành và phát triển có thể xuất phát từ tế bào gan hoặc xuất phát từ tế bào ống mật, cũng có thể ung thư gan nguyên phát xuất phát từ mô liên kết gồm sarcom mạch máu, sarcom cơ vân, sarcom cơ trơn, ung thư dạng biểu mô mạch máu.
Người ta nhận thấy, khoảng 75% các trường hợp ung thư gan nguyên phát xảy ra trên nền xơ gan do nguyên nhân viêm gan virut B hay viêm gan virut C. Những người nhiễm viêm gan virut B hay C có nguy cơ ung thư gan cao hơn 7 lần so với người không nhiễm đặc biệt đối với những người nghiện rượu kinh niên, ứ mật nguyên phát, nhiễm sắc tố sắt, bệnh Wilson…
Điều cần chú ý là nguyên nhân nhiễm virut viêm gan B mạn tính chiếm đến 50% số trường hợp ung thư gan trên toàn thế giới. Đường lây của viêm gan virut B giống như HIV là tiếp xúc với máu bệnh nhân hay dùng chung bơm kim tiêm, quan hệ tình dục không an toàn với người bệnh hoặc mẹ truyền sang con lúc sinh đẻ. Trong số những người bị nhiễm viêm gan virut B mạn tính có khoảng 15% sẽ bị xơ gan hoặc ung thư gan.
Ngoài ra những người nghiện rượu nặng, người đái tháo đường, người béo phì cũng có tiền sử ung thư gan cao hơn so với người bình thường. Đối với người hút thuốc lá có khả năng bị ung thư gan nhiều hơn 50% so với người không hút thuốc lá. Các loại ngũ cốc bị mốc như gạo, đậu phộng, bắp có chứa độc tố aflatoxin được xem là tác nhân gây ung thư gan.
Để ngừa ung thư gan, việc tiêm chủng vắc xin viêm gan B cho trẻ em là rất quan trọng. Các bậc cha mẹ, các cơ sở y tế có phòng sinh cần thực hiện tốt việc tiêm vắc xin viêm gan virut B cho trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ đầu sau sinh, các mũi tiêm tiếp theo được thực hiện đúng lịch chương trình tiêm chủng mở rộng. Đối với trẻ lớn và cả người lớn có nguy cơ nhiễm viêm gan virut B cần được tiêm chủng vắc xin viêm gan B. Những người có hành vi tiêm chích ma túy cần sử dụng 100% bơm kim tiêm mới, không dùng chung bơm kim tiêm, đối với quan hệ tình dục cần an toàn tình dục, sử dụng bao cao su đúng cách. Đối với những người có uống rượu không nên lạm dụng rượu bia, ở nam giới không dùng quá 2 đơn vị rượu mỗi ngày, nữ giới không quá một đơn vị rượu mỗi ngày. Những người đã bị viêm gan cần bỏ rượu hoàn toàn. Đối với những người mắc bệnh viêm gan mạn tính cần điều trị tốt để hạn chế dẫn đến tình trạng xơ gan, ngoài ra chúng ta cần phòng ngừa và điều trị bệnh gan nhiễm mỡ.
Để tầm soát ung thư gan cần siêu âm gan mỗi 6-12 tháng/lần, nếu phát hiện có một nhân phát triển ở gan cần theo hướng dẫn của bác sỹ để thực hiện thêm những xét nghiệm chẩn đoán khác, ví dụ như Alpha-fetoprotein.
Lâm Quyên