Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống tăng huyết áp (THA) năm 2017, Bộ Y tế chọn ngày 13/5/2017 để phát động “Ngày toàn dân đo huyết áp”.
Tăng huyết áp là nguy cơ hàng đầu gây ra biến cố và tử vong do các bệnh tim mạch trên thế giới. Việt Nam hiện có khoảng 12 triệu người bị THA, tức là cứ 5 người trưởng thành thì có một người mắc THA. THA là nguyên nhân chủ yếu gây ra tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim, suy thận; làm cho hàng trăm ngàn người bị liệt, tàn phế hoặc mất sức lao động mỗi năm và các bệnh tim mạch này đang là nguyên nhân tử vong hàng đầu tại Việt Nam. Theo thống kê tỷ lệ tử vong do THA chiếm tới 33% tổng số ca tử vong trong toàn quốc. Đặc biệt trong số 12 triệu người mắc THA ở cộng đồng có tới gần 60% chưa được phát hiện và trên 80% chưa được điều trị THA. Hiệp hội THA thế giới chọn ngày 17/5 hàng năm là “Ngày Thế giới phòng chống tăng huyết áp” nhằm nâng cao hiểu biết của cộng đồng, xã hội về gánh nặng bệnh tật và các biện pháp hiệu quả phòng chống THA và bệnh tim mạch.
BộY tế chỉ đạo các cơ sở y tế, đặc biệt ở tuyến cơ sở, tổ chức đo huyết áp cho người dân từ 18 tuổi trở lên trên địa bàn, phát hiện sớm, dự phòng cho người có nguy cơ cao; quản lý điều trị cho người mắc THA và bệnh tim mạch, đồng thời tư vấn, hướng dẫn để người bệnh biết tuân thủ điều trị và chăm sóc tại nhà.
Chúng ta biết rằng huyết áp là áp lực máu cần thiết tác động lên thành động mạch nhằm đưa máu đến nuôi dưỡng các mô trong cơ thể. Huyết áp được tạo ra do lực co bóp của tim và sức cản của động mạch. Ở người bình thường, huyết áp ban ngày cao hơn ban đêm đó là bình thường. Huyết áp hạ xuống thấp nhất vào khoảng 1 – 3 giờ sáng khi ngủ say và huyết áp cao nhất từ 8-10 giờ sáng. Ở người cao tuổi bị THA, huyết áp thường tăng vào buổi chiều. Khi vận động gắng sức, căng thẳng nóng giận xúc động mạnh, rối loạn giấc ngủ đều làm huyết áp tăng lên. Khi thư dãn, ngủ đủ huyết áp có thể hạ xuống mức bình thường.
Đa số các trường hợp THA âm thầm, không có biểu hiện gì rõ ràng. Ở một số người, nhất là người cao tuổi THA gây ra triệu chứng đau đầu, chóng mặt, khó chịu, bồn chồn gây ra rối loạn giấc ngủ, ngủ không sâu, thiếu ngủ, mất ngủ. Khi mất ngủ lại làm huyết áp tăng, thậm chí có cơn THA kịch phát; làm gia tăng bệnh tim mạch; rối loạn tuần hoàn não, rối loạn tiền đình biểu hiện hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn.
Để kiểm soát được giấc ngủ tốt, huyết áp cần duy trì dưới 140/90 mmHg, đối với người bị đái tháo đường huyết áp mục tiêu là dưới 130/80 mmHg. Người THA cần uống thuốc làm giảm huyết áp một cách đều đặn theo chỉ định của bác sĩ, không thay đổi thuốc, không quên uống thuốc và không được tăng hoặc giảm liều lượng khi chưa có chỉ định của bác sĩ theo dõi sức khỏe của mình. Đối với chế độ ăn uống cần hợp lý tránh nguy cơ làm tăng mỡ máu; khi đã có tăng mỡ máu cần sử dụng thuốc theo kê đơn của bác sĩ, hạn chế ăn thực phẩm thịt đỏ, lòng, mỡ động vật, tôm; không ăn những thực phẩm chiên, rán nhiều dầu mỡ. Hạn chế các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá; thường xuyên giữ tâm lý thoải mái, kiềm chế tránh tác động tâm lý hờn dỗi, mắng, chửi.
Đối với việc tập thể dục có nhiều hình thức như đi bộ, chơi cầu lông, quần vợt, bơi, dưỡng sinh … Đối với đi bộ mỗi ngày nên đi bộ với tổng thời gian không quá 60 phút; Không nên đi bộ một lúc mà chia ra làm 2 – 3 lần; mỗi lần không quá 30 phút. Đối với người cao tuổi có bệnh về tim mạch như cao huyết áp, bệnh mạch vành, bệnh xơ vữa động mạch cần đi bộ chậm không được chạy, nhảy hoặc vận động mạnh.
Đối với xơ vữa động mạch là hiện tượng dày và cứng lên của thành các động mạch có khẩu kính lớn và trung bình. Các tổn thương trung gian được hình thành vào những năm 30 tuổi và từ 40 tuổi đã hình thành các mảng xơ vữa thật sự có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim. Từ 50 tuổi trở đi, quá trình xơ vữa động mạch tiếp tục tiến triển trở nên trầm trọng hơn và gây ra các biến chứng như bệnh mạch máu ngoại biên, bệnh mạch máu não xơ vữa động mạch chỉ xảy ra ở các động mạch lớn và vừa, không xảy ra ở các động mạch có áp lực thấp như động mạch phổi, hay các động mạch nhỏ và tĩnh mạch. Cholesterol hay là mỡ trong máu là chất béo dính giống như sáp được tạo ra từ gan để phục vụ nhiều chức năng quan trọng trong cơ thể. Khi cơ thể tạo ra nhiều cholesterol hơn nhu cầu cơ thể cần, cộng thêm từ thực phẩm chứa nhiều cholesterol, mức cholesterol cao trong máu có thể làm tắc nghẽn mạch máu và làm tổn thương các cơ quan như tim gây nhồi máu cơ tim, nghẽn mạch vành tim và não gây ra tai biến mạch máu não. Ngay từ bây giờ, mỗi chúng ta cần đo để biết chỉ số huyết áp của chính mình.
Anh Duy