Theo GS. Nguyễn Chấn Hùng- Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, ung thư vú xuất kiện khi vài tế bào vú bắt đầu tăng trưởng bất thường. Các tế bào này sinh sôi nhanh hơn tế bào lành và tụ lại thành khối bướu. Ung thư mọc từ tế bào ống dẫn sữa hoặc có thể từ mô tuyến gọi là ung thư tiểu thùy. Các tế bào ung thư có thể sẽ lan tràn vào đến hạch lympho và các nơi khác trong cơ thể.
Ung thư vú thường tăng theo tuổi, bị ung thư một bên vú thì nguy cơ vú bên kia cũng bị ung thư sẽ tăng lên. Có 5-10% ung thư vú liên hệ đến các đột biến gen truyền qua các thế hệ trong gia đình. Các yếu tố như béo phì, có kinh sớm, mãn kinh trễ, không có con, uống rượu, hút thuốc lá…cũng góp phần làm nguy cơ ung thư vú tăng lên.
Để chẩn đoán ung thư vú, bác sĩ khám tuyến vú kết hợp siêu âm, chụp nhũ ảnh. Chụp nhũ ảnh là chụp hình vú bằng X-quang. Theo GS.Hùng nên chụp nhũ ảnh khi phụ nữ ở độ tuổi 40 trở đi để tầm soát ung thư vú. Nhiều trường hợp nhờ chụp nhũ ảnh phát hiện ung thư ngay ở giai đoạn sớm, khi đó có thể giúp điều trị thành công nhất. Hai loại bất thường chủ yếu của vú mà nhũ ảnh tìm được là các chấm vôi li ti và các khối (các cục).
Theo TS.Lê Thanh Hải, vôi hóa vú có thể được định nghĩa là tình trạng lắng đọng các muối canxi trong các mô vú của phụ nữ. Các tổ chức lắng đọng canxi có thể rất nhỏ khiến cá nhân không thể cảm nhận được và không gây đau đớn. Các nốt vôi hóa lớn (Macrocalcifications) xuất hiện với những đốm trắng và tròn lớn trên một tuyến vú và được phát tán một cách ngẫu nhiên trong các mô vú. Các nốt vôi hóa lớn khá phổ biến ở phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ trên tuổi 50, đó là dấu hiệu tự nhiên của sự lão hóa vú. Các nốt vôi hóa lớn là lành tính (không phải ung thư) và không phải là mối quan tâm.
Vi vôi hóa hay các nốt vôi hóa nhỏ (microcalcifications) có kích thước rất nhỏ xuất hiện với nhiều đốm trắng nhỏ trên nhũ ảnh. Nói chung, vi vôi hóa vô hại. Tuy nhiên, nếu chúng xuất hiện thành chùm hoặc có giới hạn nhất định thì có thể là dấu hiệu của bệnh ung thư và cần phải được kiểm tra đầy đủ và chẩn đoán xác định.
Do có nhiều nguyên nhân gây vôi hóa ở vú, nguyên nhân gây vôi hóa ở vú là lành tính và không gây ra mối quan tâm, nhưng tốt nhất là luôn cần được kiểm tra xác định. Trong một số trường hợp, nếu hình ảnh của vôi hóa trên một tuyến vú không phải là quá rõ ràng hoặc những nguyên nhân rất khó để xác định, bác sĩ sẽ đề nghị thực hiện một số xét nghiệm bổ sung để làm rõ chẩn đoán.
Kiểm tra bổ sung có thể bao gồm chụp X-quang vú với phóng đại của vùng vôi hóa hoặc thậm chí sinh thiết để xác định bản chất của những tổ chức lắng đọng canxi, các hình ảnh được sử dụng để so sánh các mô hình lắng đọng canxi trong các mô vú. Có thể kiểm tra lại 6 tháng sau đó để xác định xem có bất kỳ thay đổi nào trong mô hình, số lượng và hình dạng của các tổ chức lắng đọng canxi.
Các nốt vôi hóa lớn là lành tính, không gây lo lắng và không cần điều trị. Tuy nhiên, với vi vôi hóa rất nhỏ, chụp nhũ ảnh là cần thiết để xác định xem các vi vôi hóa này là “lành tính”, “có lẽ lành tính” hoặc “đáng ngờ”. Nếu vôi hóa là “lành tính”, chúng vô hại và không cần điều trị. Vôi hóa “có thể là lành tính” có nguy cơ rất thấp là ung thư. Bạn nên làm kiểm tra 6 tháng sau đó để xác định xem những tổ chức lắng đọng canxi đã thay đổi về hình ảnh hoặc là ổn định. Nếu không có gì thay đổi, bác sĩ sẽ thường khuyên bạn chụp nhũ ảnh hàng năm để theo dõi chúng liên tục.
Vôi hóa “đáng ngờ” có thể là lành tính nhưng cũng có thể dự báo ung thư. Vì vậy, với loại canxi hóa này, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn làm một sinh thiết để chẩn đoán xác định. Nếu kết quả sinh thiết cho thấy dấu hiệu của bệnh ung thư, điều trị với bức xạ, hóa trị liệu hoặc thậm chí phẫu thuật loại bỏ vú được khuyến cáo.
Hữu Lai