Trên thế giới có khoảng 1,3 tỷ người hút thuốc lá. Tổ chức Y tế Thế giới dự báo đến năm 2020, con số này sẽ lên tới 1,6 tỷ người. Tại các nước có thu nhập cao, tỷ lệ hút thuốc lá đang giảm đi, ngược lại sử dụng thuốc lá đang có xu hướng gia tăng tại các nước có thu nhập trung bình và thấp.
Theo PGS.TS Lương Ngọc Khuê- Giám đốc Quỹ Phòng chống Tác hại của Thuốc lá, Bộ Y tế- Việt Nam là một trong 15 nước có số người hút thuốc lá cao nhất trên thế giới, trung bình 02 nam giới từ 15 tuổi trở lên có một người hút thuốc. Hút thuốc lá gây tử vong và tàn tật. So sánh với các nguy cơ khác, nguy cơ tử vong sớm do hút thuốc lá là rất cao. Một nửa những người thường xuyên hút thuốc lá bị chết sớm do sử dụng thuốc lá và một nửa trong số này chết ở độ tuổi trung niên, mất khoảng 15-20 năm của cuộc sống.
BS.Lê Văn Đức- Phó Giám đốc Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Sinh sản tỉnh Khánh Hòa cho biết, đối với phụ nữ mang thai khói thuốc lá ảnh hưởng gây hại đến sức khỏe của bà mẹ và thai nhi. Trong số hàng ngàn loại hóa chất có trong thuốc lá, 02 loại hợp chất đặc biệt có hại là nicotine và cacbon monoxide. Hai độc chất này gây ra các biến chứng cho bà mẹ mang thai như sinh non, thai chết lưu hoặc bé sinh ra bị nhẹ cân. Nguyên nhân là do nicotine, carbon monoxide tác động làm giảm nguồn cung cấp oxy cho bé, làm thai nhi bị thiếu oxy để thở và thai nhi hít vào người phần lớn các chất độc hại.
BS.Lê Văn Đức cho biết, trong công tác khám điều trị hàng ngày, cán bộ trung tâm luôn chú ý tư vấn cho các bà mẹ chuẩn bị mang thai, đang mang thai và bà mẹ đang nuôi con nhỏ các nguy cơ của khói thuốc lá. Nếu tiếp xúc khói thuốc lá thường xuyên hoặc bản thân người mẹ hút thuốc lá sẽ làm tăng nguy cơ thai chết lưu gấp đôi so với người không hút thuốc lá. Các bà mẹ chỉ cần hút một điếu thuốc lá cũng gây ra tác động xấu cho em bé, ngoài ra việc hút thuốc lá sẽ làm giảm đáng kể trọng lượng của thai nhi khi sinh ra. Việc em bé sinh ra có cân nặng thấp sẽ làm trẻ phát triển còi cọc, về lâu dài có những hiệu quả tiêu cực kéo dài suốt đời. Một khi trẻ sơ sinh có cân nặng thấp, phổi của trẻ không thể hoạt động như bình thường. Thời gian về sau, trẻ tiếp tục khó thở vì sự phát triển của phổi tiếp tục bị kìm nén do tác dụng phụ của nicotine. Trẻ dễ mắc bệnh hen suyễn, nguy cơ bị hội chứng đột tử cao gấp 3 lần so với những trẻ không có nguy cơ. Ngoài ra, khi người mẹ sống trong môi trường có người hút thuốc lá sẽ làm hàm lượng kẽm trong máu thai nhi giảm, do đó ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ thần kinh của thai nhi.
BS.CKII Phạm Huy Khôi- Giám đốc Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe sinh sản tỉnh cho biết, tại Trung tâm hàng ngày số lượng khách hàng đến khám chữa bệnh từ 150-200 người từ các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh và cả một số tỉnh lân cận. Trung tâm đã triển khai các gói tư vấn tiền hôn nhân, trước khi mang thai, dịch vụ tầm soát nhằm phát hiện sớm dị tật thai nhi, theo dõi chặt chẽ sự phát triển thai kỳ của các bà mẹ mang thai, qua đó giúp các bà mẹ sinh ra một đứa con khỏe mạnh.
BS. Khôi nhấn mạnh, ngoài việc xây dựng Trung tâm là cơ sở y tế thực hiện nghiêm túc môi trường hoàn toàn không khói thuốc, cấm tuyệt đối việc hút thuốc lá trong khuôn viên của Trung tâm, cán bộ nhân viên y tế Trung tâm trong công tác tư vấn hàng ngày luôn nhấn mạnh các quyền và nghĩa vụ của công dân là được sống, làm việc trong môi trường không có khói thuốc lá. Thuyết phục vận động các ông chồng, nam giới trong gia đình không hút thuốc lá trong nhà khi có trẻ em, phụ nữ mang thai. Cụ thể, cán bộ y tế của Trung tâm khuyến cáo các gia đình nên dán lên tường biểu tượng không hút thuốc như một cách lịch sự để báo cho khách tới nhà biết không hút thuốc lá trong nhà; trong nhà không để gạt tàn thuốc lá; nếu trong trường hợp khách đến nhà hút thuốc lá, cần lịch sự mời khách ra ngoài để hút; đó chính là thực hiện quyền bảo vệ sức khỏe cho gia đình và con cái của mình. Đối với các thành viên trong gia đình có hút thuốc lá, cần quan tâm khuyên bảo và giúp đỡ họ bỏ hút thuốc lá, cai nghiện thuốc lá càng sớm càng tốt theo hướng dẫn tư vấn của cán bộ y tế tại các cơ sở y tế.
BS.Tôn Thất Toàn