Tại Hội nghị triển khai hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh vào tháng 7/2016, PGS.TS Lương Ngọc Khuê- Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh nhấn mạnh, hoạt động tư vấn cai nghiện thuốc lá tại các cơ sở y tế là một nội dung quan trọng của chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá.
Theo PGS.TS Phan Thu Phương- Giám đốc Trung tâm Hô hấp Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện đã thành lập Trung tâm tư vấn cai nghiện thuốc lá từ năm 2015. Trung tâm có các nhiệm vụ: thiết lập đường dây tư vấn cai nghiện thuốc lá với số 1800-6606; thực hiện công tác tư vấn cai nghiện thuốc lá tại khoa khám bệnh và Trung tâm hô hấp của bệnh viện; đào tạo cán bộ y tế phương pháp tư vấn cai nghiện thuốc lá; hỗ trợ kỹ thuật về cai nghiện thuốc lá cho các bệnh viện trên toàn quốc; truyền thông về lợi ích của việc cai nghiện thuốc lá; truyền thông để người dân dễ dàng tiếp cận các phương pháp cai nghiện thuốc lá và quảng bá phòng tư vấn cai nghiện thuốc lá.
Hiện nay, có 05 bệnh viện trên toàn quốc đã tổ chức tư vấn cai nghiện thuốc lá là Bệnh viện Phổi Trung ương (điện thoại tư vấn: 04.37615933); Bệnh viện Ung bướu Hà Nội (điện thoại tư vấn: 04.36320630); Bệnh viện Trung ương Huế (điện thoại tư vấn: 054.3935626); Bệnh viện Nhân dân Gia Định TP.Hồ Chí Minh (tổng đài tư vấn miễn phí 1800-1214, hoạt động từ 8 giờ - 19 giờ) và Bệnh viện Y học Cổ truyền Hà Nội (điện thoại tư vấn: 04.36321959).
TS.BS Lê Khắc Bảo- Đại học Y Dược TP.Hồ CHí Minh- giảng viên quốc gia chương trình phòng chống tác hại thuốc lá cho rằng hiện nay có nhiều bệnh nhân không biết dịch vụ tư vấn cai nghiện thuốc lá để họ có thể tiếp cận được; người hút thuốc lá chưa nhận thức được nghiện thuốc lá chính là một bệnh chứ không phải chỉ là một thói quen và bệnh này cần được điều trị. Nghiện thuốc lá có thể điều trị thành công bằng tư vấn kết hợp với thuốc cai nghiện thuốc lá. TS. Bảo cũng nhấn mạnh hiện nay trên toàn quốc số trung tâm điều trị cai nghiện thuốc lá còn quá ít và hoạt động quảng bá cho dịch vụ tư vấn điều trị cai nghiệm thuốc lá chưa rộng khắp.
Theo ThS.BS Hồ Tá Phương- Giám đốc Bệnh viện Lao và Bệnh Phổi tỉnh Khánh Hòa, nghiện thuốc lá là bệnh cần được chẩn đoán và điều trị đúng đắn như tất cả các bệnh khác. Cán bộ y tế tư vấn cai nghiện thuốc lá đòi hỏi được trang bị kiến thức đầy đủ và kỹ năng phù hợp, đồng thời phải học tập qua công tác thực tế. Bệnh viện đang có kế hoạch chọn cử bác sĩ tham dự các khóa tập huấn cai nghiện thuốc lá do Bệnh viện Bạch Mai tổ chức để chuẩn bị thành lập mô hình tư vấn cai nghiện thuốc lá trong thời gian sắp đến.
BS.Hồ Tá Phương chia sẻ, trong công tác khám chữa bệnh hàng ngày người nghiện thuốc lá cho rằng khi cai thuốc lá sẽ bị tăng cân. Thực ra khi thực hiện cai thuốc lá, người cai thuốc lá phục hồi lại cân nặng bình thường của chính mình. Trong khói thuốc lá có chất nicotin làm tiêu thụ năng lượng từ 8-10 Kcal do tăng tạo nhiệt và tăng tốc độ chuyển hóa. Vì vậy, nếu hút từ 20-30 điếu thuốc lá mỗi ngày thì mức tiêu hao năng lượng sẽ từ 200-300 Kcal mỗi ngày. Ngoài ra, nicotin ức chế tiết insulin, gây tăng đường máu, làm giảm cảm giác đói, giảm nhu cầu ăn vào. Khi một người cai thuốc lá sẽ có sự phục hồi tính nhạy cảm của thần kinh vị giác, khứu giác giúp người cai thuốc lá cảm thấy thức ăn ngon miệng hơn trước.
Như vậy, người cai thuốc lá nếu không tiết giảm ăn uống sẽ dư từ 400-500 Kcal mỗi ngày (nhu cầu năng lượng bình thường mỗi ngày của người trưởng thành từ 2.500-3.000 Kcal). Hiệu quả chỉ vài tuần sau cai thuốc lá, người cai thuốc lá sẽ dễ dàng tăng từ 2-3 kg. Để khống chế tăng cân do cai thuốc lá, theo ThS.BS Phương ngoài các biện pháp dùng thuốc hỗ trợ cai thuốc lá, người cai thuốc lá cần thay đổi lối sống. Cụ thể trong ăn uống, ăn ít thức ăn ngọt, mỡ và muối; ăn nhiều trái cây và thức ăn nhiều chất xơ để phòng ngừa táo bón. Nếu tình trạng này vẫn không cải thiện, bác sĩ điều trị sẽ kê kèm thuốc xổ dạng xơ, thuốc có ma giê…cho bệnh nhân.
Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày. Ưu tiên những môn tập thể dục nâng cao sức bền bỉ hơn là sức mạnh (ví dụ chạy bộ, bơi lội hơn là tập cử tạ); ưu tiên những môn thể thao có tính đồng đội hơn là cá nhân (ví dụ đá banh, đánh cầu).
Khi cần thiết hãy đến khám bác sỹ trong những trường hợp tăng cân bệnh lý, rối lọan hành vi ăn uống, người cai thuốc lá cần phải đến tư vấn bác sỹ chuyên khoa về cai thuốc lá, bác sỹ tâm thần và dinh duỡng để có những chế độ điều trị phù hợp dùng thuốc và không dùng thuốc.
Văn Hanh