Theo kết quả điều tra năm 2015 của Hội Y tế Công cộng và Tổ chức Health Bridge Canada thực hiện, có 80,7% người không hút phải khói thuốc từ người khác nhả ra (hút thuốc lá thụ động). Nhà hàng là một trong những nơi công cộng bị ô nhiễm khói thuốc lá nhiều nhất ở Việt Nam.
PGS.TS Lương Ngọc Khuê- Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh Bộ Y tế kiêm Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá cho biết hút thuốc lá thụ động là hít phải (hay còn gọi là phơi nhiễm) khói thuốc do người hút nhả ra. Tổ chức Y tế Thế giới đã chỉ ra khi hít phải khói thuốc thụ động, trong đó chứa hàng ngàn hóa chất; có khoảng 250 chất gây ung thư, chất độc hại.
Đối với người lớn hút thuốc lá thụ động sẽ gây bệnh ung thư phổi, các bệnh về tim mạch, ung thư vú, bệnh động mạch vành, xơ vữa động mạch, gây ra các triệu chứng kích thích đường hô hấp, tăng nguy cơ đẻ non và trẻ nhẹ cân. Đối với trẻ em, hút thuốc lá thụ động có thể gây viêm đường hô hấp, bệnh hen, viêm tai giữa, đột tử ở trẻ sơ sinh, chức năng phổi kém phát triển và tăng nguy cơ mắc các bệnh khác. Trẻ nhỏ sống trong gia đình có người hút thuốc lá, có nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp cao hơn 1,5 lần so với các trẻ sống trong gia đình không có người hút thuốc. Khói thuốc lá rất có hại cho thai nhi và trẻ nhỏ, nếu người mẹ hút thuốc đứa con sinh ra dễ bị nhẹ cân hơn, nhất là tỷ lệ đột tử ở trẻ sơ sinh phơi nhiễm khói thuốc lá trong bào thai cao hơn so với trẻ khác từ 2-8,5 lần.
Thuốc lá ngoài tác hại gây ra các bệnh ung thư, tim mạch, hô hấp, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, hút thuốc lá còn là nguyên nhân góp phần gây ra các bệnh không truyền nhiễm. Tổ chức Y tế Thế giới cho rằng thuốc lá gây ra 90% các trường hợp ung thư phổi, 75% các trường hợp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và 25% các trường hợp tim thiếu máu cục bộ.
Báo cáo công tác phòng chống tác hại thuốc lá của TP.Hồ Chí Minh cho thấy, việc xử phạt qua kiểm tra tình hình thực thi Luật phòng chống tác hại thuốc lá còn gặp nhiều khó khăn. Cụ thể như trong trường học, bệnh viện là những nơi cấm hút thuốc lá, nhưng nếu có vi phạm thì bảo vệ chỉ nhắc nhở, mời ra khỏi khuôn viên, vì khi lực lượng có chức năng UBND phường đến thì người vi phạm đã đi mất hoặc hành vi hút thuốc lá đã chấm dứt nên việc xử phạt không triệt để.
Quan điểm của Bộ Y tế, Chương trình phòng chống tác hại thuốc lá là tập trung đẩy mạnh việc thực thi quy định cấm hút thuốc tại các nơi công cộng, chú trọng tại các nhà hàng, quán bar, café; đồng thời tăng cường công tác truyền thông để duy trì hướng đến thay đổi hành vi của người hút thuốc, tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định cấm hút thuốc. Kết quả điều tra về hút thuốc lá ở người trưởng thành tại Việt Nam năm 2015 so với năm 2010, tỷ lệ hút thuốc ở cả nam và nữ có giảm nhẹ từ 23,8% xuống 22,5%; tỷ lệ hút thuốc lá điếu giảm từ 19,9% xuống 18,2%. Tỷ lệ hút thuốc lá thụ động ở trường Đại học giảm từ 54,3% xuống 37,9%; ở các phương tiện giao thông công cộng giảm từ 34,4% xuống 19,4%; tại các khu vực thành thị giảm từ 23,3% xuống 20,6%.
Đối với kết quả về nhận thức, tỷ lệ người tin rằng hút thuốc lá sẽ gây ra các bệnh đột quỵ, tim mạch, ung thư phổi từ 55,5% ở năm 2020 tăng lên 61,2% năm 2015; tỷ lệ người tin rằng hút thuốc thụ động sẽ gây ra các bệnh nguy hiểm từ 87%(2010) lên 90,3% (2015).
Tại tỉnh Khánh Hòa, theo chia sẻ của ThS. Trần Ngọc Thành- Trưởng phòng Tổ chức Cán bộ Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa, Hội Y tế Công cộng tỉnh Khánh Hòa, trong những năm qua thường xuyên tổ chức các hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá, cụ thể những chiến dịch truyền thông phòng chống tác hại thuốc lá huy động gần 500 người đi bộ tuần hành qua các ngã đường tại TP. Nha Trang nhân ngày Thế giới phòng chống tác hại thuốc lá 31/5; tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề sinh hoạt tại các Câu lạc bộ sức khỏe người cao tuổi tại TX.Ninh Hòa, huyện Diên Khánh để vận động mọi người không hút thuốc lá; phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể đẩy mạnh việc tuyên truyền thực thi Luật phòng chống tác hại thuốc lá. Trong thời gian đến, Hội Y tế Công cộng tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng và sinh hoạt các Câu lạc bộ tại các xã, phường trên địa bàn toàn tỉnh để hướng đến mục tiêu xây dựng môi trường cộng đồng không có khói thuốc.
Mai Trang