Chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) đã góp phần quan trọng trong thanh toán và phòng chống nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm phổ biến ở trẻ em. Để tiếp tục duy trì thành tựu và kết quả công tác tiêm chủng mở rộng, năm 2018, Bộ y tế đã có kế hoạch đưa một số loại vắc xin mới vào chương trình TCMR.

Vừa qua, được sự hỗ trợ của Chính phủ Nhật Bản, Việt Nam đã sản xuất thành công vắc xin sởi – rubella. Trong tháng 3/2018, vắc xin sởi – rubella được đưa vào sử dụng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng triển khai tại 4 tỉnh. Kết quả cho thấy tính an toàn tương tự như vắc xin sởi – rubella đã sử dụng trong giai đoạn 2014 - 2016. Theo kế hoạch, từ tháng 4/2018, vắc xin sởi – rubella do Việt Nam sản xuất được đưa vào sử dụng trên quy mô toàn quốc cho trẻ từ 18 tháng tuổi trong chương trình TCMR.

Để tiếp tục duy trì thành quả thanh toán bại liệt, theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng với việc tiếp tục cho trẻ 2,3,4 tháng tuổi uống 3 liều vắc xin bại liệt (bOPV- vắc xin bại liệt 2 tuýp), Bộ Y tế sẽ đưa vắc xin bại liệt dạng tiêm (IPV) áp dụng cho trẻ 5 tháng tuổi vào Chương trình TCMR từ tháng 8/2018. Trong 7 năm qua, Chương trình TCMR đã sử dụng vắc xin Quinvaxem (vacxin phối hợp 5 trong 1 phòng các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B và viêm phổi/viêm màng não mủ do vi khuẩn Hib) để tiêm cho trẻ dưới 1 tuổi. Tuy nhiên, hiện nay nhà sản xuất Berna Biotech đã ngừng sản xuất vắc xin Quivaxem. Số vắc xin Quinvaxem còn lại dự kiến sẽ sử dụng đến hết tháng 5/2018 trên quy mô toàn quốc. Vì vậy, Bộ Y tế có kế hoạch chuyển đổi sử dụng vắc xin Quinvaxem bằng loại vắc xin phối hợp 5 trong 1 tương tự về thành phần và hiệu quả phòng bệnh đó là vắc xin ComBE Five. 

Theo kế hoạch số 271/KH-BYT ngày 28/3/2018 của Bộ Y tế, loại vắc xin phối hợp 5 trong 1 này sẽ được đưa vào sử dụng tại 4 huyện của tỉnh Hà Nam, sau đó sẽ đưa vào sử dụng rộng rãi trên quy mô toàn quốc vào cuối quý II năm 2018. Vắc xin Quinvaxem vẫn tiếp tục được sử dụng trong chương trình TCMR cùng với việc chuyển đổi sử dụng loại vắc xin phối hợp 5 trong 1. Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng khuyến cáo phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ cần đến cơ sở Y tế tiêm vắc xin phòng bệnh sởi-rubella để chủ động phòng bệnh cho chính mình, ngăn ngừa dị tật bẩm sinh cho con mình sau này. Ngoài ra, các bậc cha mẹ, gia đình người thân có con em nhỏ cần tiếp tục đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch các vắc xin trong chương trình TCMR, phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Lợi ích của tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch cho trẻ

Tiêm vắc xin phòng bệnh có vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm và loại trừ nhiều bệnh dịch nguy hiểm đối với trẻ. Việc tiêm vắc xin 5 trong 1 có vai trò quan trọng để phòng các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, viêm phổi/ viêm màng não mủ do vi khuẩn Hib; đây là những bệnh nguy hiểm, là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi

   

Chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ sơ sinh.

TCMR là dự án thuộc chương trình mục tiêu Y tế quốc gia. Lợi ích của TCMR là phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở trẻ em. Vắc xin dùng trong chương trình TCMR không phải trả tiền, an toàn và hiệu quả để phòng bệnh cho trẻ em như: lao, bạch hầu, uốn ván, ho gà, bại liệt, sởi, viêm gan B, viêm phổi và viêm màng não mủ do Hemophilus Influenza typ b (Hib), viêm não Nhật Bản… Trong giai đoạn sơ sinh, trẻ chưa có đủ sức đề kháng chống lại bệnh tật nên nếu mắc các bệnh truyền nhiễm này sẽ rất nặng, có thể gây ra rất nhiều tác hại cho bản thân người bệnh, gia đình và xã hội.

Điển hình như: bệnh sởi là một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng suy dinh dưỡng, chậm phát triển thể lực, trí tuệ và mù lòa ở trẻ; bệnh bại liệt làm cho trẻ tàn tật suốt đời; bệnh uốn ván có thể gây chết người rất nhanh… Vì vậy, việc tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch có tác dụng rất quan trọng trong công tác phòng chống bệnh đối với trẻ.

 Các bậc cha mẹ cần lưu ý theo dõi và thực hiện lịch tiêm chủng cho trẻ như sau:

+ Trẻ sơ sinh: Tiêm vắc xin phòng bệnh lao (BCG); viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh.

+ Trẻ 2 tháng tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, viêm phổi và viêm màng não do Hib lần 1; uống vắc xin phòng bệnh bại liệt lần 1.

+ Trẻ 3 tháng tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, viêm phổi và viêm màng não do Hib lần 2; uống vắc xin phòng bệnh bại liệt lần 2.

+ Trẻ 4 tháng tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, viêm phổi và viêm màng não do Hib lần 3; uống vắc xin phòng bệnh bại liệt lần 3.

+ Trẻ 9 tháng tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh Sởi  lần 1.

+ Trẻ 18 tháng - 24 tháng: Tiêm nhắc vắc xin phòng sởi lần 2 và bạch hầu, ho gà, uốn ván lần 4.

+ Trẻ 2 tuổi: Tiêm vắc xin phòng bệnh viêm não Nhật Bản. Tiêm 2 mũi cách nhau 7-10 ngày

+ Trẻ 1-5 tuổi: Vắc xin sử dụng là tiêm viêm não Nhật Bản mũi 1, viêm não Nhật Bản mũi 2 vào lúc 1-2 tuần sai mũi 1; viêm não Nhật Bản mũi 3 vào lúc một năm sau mũi 2.

Các bậc cha mẹ cần chú ý theo dõi sức khỏe của trẻ sau tiêm, nếu có bất kỳ dấu hiệu gì bất thường sau tiêm cần phát hiện sớm để được cơ sở y tế xử lý kịp thời, phòng tránh những rủi ro cho các bé.

Huy Hoàng