Tiêm vắc xin là biện pháp đảm bảo phòng bệnh một cách bền vững và có thể loại trừ hoặc thanh toán các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Theo Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế, từ tháng 6/2016, một số vắc xin mới đã được đưa vào chương trình Tiêm chủng mở rộng thường xuyên miễn phí như vắc xin phòng bệnh viêm não Nhật Bản, vắc xin Sởi – Rubella, vắc xin bại liệt uống 2 tuýp (bOPV). Từ năm 2018 sẽ là vắc xin bại liệt tiêm (IPV), vắc xin phòng chống tiêu chảy do vi rút Rota sẽ được đưa vào sử dụng. Cục Y tế dự phòng cũng cho biết đang tiếp tục nghiên cứu để đưa vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết, vắc xin phòng bệnh cúm A (H5N1) cùng với gần 30 loại vắc xin đã được sử dụng tại Việt Nam dưới hình thức tiêm dịch vụ.
Tại Khánh Hòa, theo kế hoạch của Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, từ tháng 3 đến ngày 10/5/2016 chiến dịch uống bổ sung vắc xin bại liệt cho trẻ dưới 5 tuổi được tiến hành hoàn tất. Trẻ được uống vắc xin là 93.695 trẻ, toàn tỉnh có 140 điểm tiêm chủng. Mục tiêu đặt ra phải hoàn thành là trẻ dưới 5 tuổi trên toàn tỉnh uống đủ 02 liều bại liệt (bOPV) trong hai đợt chiến dịch bổ sung, đạt tỷ lệ trên 90%; đảm bảo an toàn tiêm chủng và chất lượng tiêm chủng theo Thông tư số 12/2014/TT-BYT ban hành ngày 20/3/2014 của Bộ Y tế về hướng dẫn việc quản lý và sử dụng vắc xin trong tiêm chủng và các hướng dẫn của Bộ Y tế.
Công tác tổ chức uống vắc xin làm 2 đợt cách nhau 1 tháng, mỗi trẻ uống 2 liều, mỗi liều 2 giọt. Có thể tổ chức chiến dịch chung với ngày tiêm chủng thường xuyên hoặc các ngày khác, tùy thực tế địa phương. Khuyến khích tổ chức chiến dịch vào ngày riêng không trùng với tiêm chủng thường xuyên. Thực hiện khám sàng lọc, an toàn hiệu quả khi cho uống vắc xin theo Thông tư 12/2014/TT-BYT ngày 20/3/2014 của Bộ Y tế. Thu gom và xử lý rác thải tại điểm tiêm theo quy định của Bộ Y tế. Cuối mỗi buổi chiến dịch cần rà soát các hoạt động để kịp thời đưa ra các hoạt động chấn chỉnh và kế hoạch uống bổ sung.
Viện Pasteur Nha Trang, chương trình quốc gia Tiêm chủng mở rộng tổ chức kiểm tra giám sát ngẫu nhiên, riêng Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh trực tiếp giám sát các đơn vị trong 2 vòng triển khai chiến dịch. Trung tâm Y tế huyện giám sát các hoạt động trước, trong và sau chiến dịch trên địa bàn của mình quản lý. Tại các địa phương có thể phối hợp với các ban ngành, đoàn thể để giám sát kiểm tra và hỗ trợ thực hiện chiến dịch.
Trước đó Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh đã tổ chức 8 lớp tập huấn chuyên môn cho cán bộ tuyến xã tại 8 huyện, thị, thành phố; tuyên truyền huy động trước, trong đợt triển khai chiến dịch trên các phương tiện thông tin đại chúng, truyền thông trực tiếp từ các cộng tác viên, giáo viên và phụ huynh học sinh.
Cùng với các nước khu vực Tây Thái Bình Dương, Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt từ năm 2000. Tuy nhiên, bệnh bại liệt vẫn chưa được thanh toán trên quy mô toàn cầu. Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo các nước cần xây dựng kế hoạch sẵn sàng đáp ứng chống việc xâm nhập vi rút bại liệt hoang dại từ các quốc gia hiện còn lưu hành. Kế hoạch “Bảo vệ thành quả Thanh toán bại liệt ở Việt Nam giai đoạn 2011-2015” đã được Bộ Y tế phê duyệt tại Quyết định số 2019/QĐ-BYT ngày 24/6/2011.
Việc duy trì tỷ lệ miễn dịch cao đối với vắc xin bại liệt (bOPV) và tăng cường công tác giám sát phát hiện liệt mềm cấp, bại liệt nhằm duy trì thành quả Thanh toán bệnh bại liệt và sẵn sàng đáp ứng khi có vi rút bại liệt hoang dại xâm nhập là hết sức cần thiết. Để đảm bảo duy trì tỷ lệ miễn dịch cao phòng bệnh bại liệt xâm nhập, ngoài việc duy trì tỷ lệ uống đủ 3 liều vắc xin bOPV trên 90% ở tuyến huyện, từ năm 2011 đến nay, căn cứ vào tỷ lệ tiêm chủng, tình hình giám sát bệnh, vùng địa lý, biên giới và tình hình lưu hành bệnh bại liệt trên thế giới, Việt Nam đã chủ động lựa chọn vùng nguy cơ cao để triển khai kế hoạch uống vắc xin bOPV bổ sung. Nhờ vậy, Việt Nam vẫn tiếp tục duy trì thành quả thanh toán bệnh bại liệt trong khi một số nước vẫn lưu hành bệnh bại liệt hoặc bị xâm nhập.
Theo thông báo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong năm 2015 các nước xung quanh Việt Nam đã ghi nhận một số trường hợp bệnh bại liệt do vi rút bại liệt có nguồn gốc vắc xin ở trẻ 1-8 tuổi ở những vùng có tỷ lệ tiêm chủng thấp. Tất cả các trường hợp này đều có tiền sử chưa được uống vắc xin bại liệt và đã có trường hợp tử vong. Để chủ động tích cực phòng chống bệnh bại liệt xâm nhập, bảo vệ thành quả Thanh toán bệnh bại liệt ở Việt Nam, song song với việc tăng cường công tác tiêm chủng thường xuyên cho trẻ dưới 1 tuổi, đưa vắc xin bại liệt tiêm (IPV) vào chương trình Tiêm chủng mở rộng, việc triển khai uống bổ sung vắc xin bại liệt cho trẻ dưới 5 tuổi vùng nguy cơ cao có tỷ lệ uống vắc xin bOPV trong tiêm chủng thường xuyên thấp dưới 90%; chỉ số giám sát liệt mềm cấp không đạt yêu cầu; vùng có cửa khẩu quốc tế hoặc vùng biên giới có lượng giao lưu tiểu ngạch lớn là hết sức cần thiết./.      
Hồng Sơn