Từ tháng 5/2018 đến tháng 5/2019, nhóm tác giả nghiên cứu Lê Thanh Thái Hà cùng cộng sự Trường Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh thực hiện báo cáo nghiên cứu “Ảnh hưởng của liệu pháp laser công suất thấp lên chỉ số miễn dịch Immunoglobulin A trong nước bọt sau phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới lệch nhầm”.
Nghiên cứu được thực hiện gồm 13 bệnh nhân khỏe mạnh đến khám tại khoa Răng Hàm Mặt Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh và có nhu cầu muốn nhổ răng khôn ở cả hai bên. Tiêu chuẩn chọn bệnh là tuổi từ 19-30, bệnh nhân có chỉ định nhổ răng khôn hàm dưới lệch, ngầm ở hai bên phải và trái có mức độ khó nhổ từ trung bình đến khó (theo phân loại của Mai Đình Hưng). Theo Bs Thái Hà đây là nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, có nhóm chứng. Nghiên cứu gồm 7 nam và 6 nữ, độ tuổi trung bình là 23,23; có tổng cộng 26 răng khôn hàm dưới lệch ngầm, chia ra 13 răng trong nhóm chứng và 13 răng trong nhóm can thiệp được chiếu laser công suất thấp. Tất cả bệnh nhân được khám, lập hồ sơ bệnh án và chụp phim toàn cảnh. Nghiên cứu được Hội đồng Y đức của Đại học Y Dược TP Hồ Chí minh duyệt, cấp phép. Phẫu thuật được thực hiện theo quy trình chuẩn tại Bộ môn Phẫu thuật miệng - Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh gồm các bước: gây tê gai Spix tại chỗ cho bệnh nhân tại vùng răng cần nhổ, tạo vạt, bóc tách; khoan xương tạo rãnh ngoài răng khôn cần nhổ, chia cắt răng, nạy lấy răng, nạo, dũa, bơm rửa, làm sạch và khâu đóng.
BS Thái Hà cho biết, sau khi được nhổ răng khôn hàm dưới lệch ngầm, bệnh nhân được chiếu tia laser ở nhóm thử nghiệm. Bệnh nhân được chiếu 3 lần liên tiếp sau phẫu thuật vào các thời điểm: ngay sau khi kết thúc mũi khâu cuối cùng, ngày thứ 1 và ngày thứ 2 sau phẫu thuật. Laser được sử dụng trong nghiên cứu có bước sóng 810 mm, chiếu trong miệng cách vùng nhổ răng khôn 1 cm với chế độ phát liên tục trong 30 giây, công suất 0,5W cộng hoặc trừ 20%; đầu chiếu laser có kích thước 12,8J và mật độ năng lượng thực sự là 4J/cm2. Ở nhóm chứng được đưa đầu chiếu vào vị trí ở răng khôn vừa nhổ nhưng không kích hoạt tia.
Ảnh hưởng của laser công suất thấp được đánh giá dựa trên cơ sở miễn dịch thông qua kết quả nồng độ SIgA trước và sau điều trị. Nước bọt không kích thích được thu thập từ bệnh nhân trong vòng 1 phút vào trước khi tiến hành phẫu thuật và ngày thứ 3 sau phẫu thuật. Mẫu sau khi lấy được bảo quản 4 độ C và được xử lý trong vòng 6-8 giờ; Sau đó được quay ly tâm lạnh trong 10 phút tốc độ 3000gpm, ở nhiệt độ 4 độ C. Sau đó mẫu được thêm vào chất ức chế phân giải protein (proteinase inhibitor). Cuối cùng, mẫu được rung với máy votex trong 20 giây và bảo quản tủ đông âm 80 độ C. Sau khi thu đủ mẫu, các mẫu được rã đông và thực hiện quy trình Elisa Elabscience human Secretory IgA. Để hạn chế sai sót trong đo đạc, tất cả thao tác đều được thực hiện bởi Bs Thái Hà, được tập huấn của 01 kỹ thuật viên chuyên về kỹ thuật Elisa và kết quả đo OD được đọc bởi cùng 01 máy đọc Kit Elisa chuẩn bức sóng 450mm. Tác giả còn chọn ngẫu nhiên 5 mẫu và đo lập lại để kiểm tra. Khi phân tích, tác giả nghiên cứu dùng phần mềm SPSS 20, kiểm định Mann Whitney để xác định sự khác biệt giữa 2 nhóm nghiên cứu, Kiểm định này được dùng cho 2 biến độc lập không phân phối chuẩn và mẫu nghiên cứu nhỏ.
Bs Thái Hà phân tích báo cáo, phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới lệch ngầm thường kèm theo những triệu chứng của phản ứng viêm. Nguyên nhân có thể là do chấn thương trong quá trình phẫu thuật do quá trình lật vạt, bóc tách, khoan cắt xương và sự phóng thích các hóa chất trung gian của phản ứng viêm. Tác giả nghiên cứu Merigo đã báo cáo hiệu quả của chiếu xạ laser thấp trong sưng và đau kiểm soát với kết quả chiếu xạ laser thấp đẩy nhanh giai đoạn tăng sinh lành thương và giảm phản ứng viêm; sự chiếu xạ này cũng giúp tăng cường hoạt động của các enzyme chống oxy hóa, giảm sự oxy hóa gây tổn thương cho các mô đang lành thương, bức xạ laser với bức sóng 600-700 mm được áp dụng để điều trị mô bề mặt và bức xạ có bức sống 780-950 mm được dùng cho điều trị các mô sâu, do laser có khả năng truyền qua mô cao hơn. Việc sử dụng laser công suất thấp giúp ngăn ngừa đau, sưng, khít hàm và phản ứng viêm sau khi phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới lệch ngầm.
Bs Thái Hà báo cáo, trong nghiên cứu sử dụng laser có bức sóng 810 mm và chế độ chiếu liên tục trong 30 giây, chiếu lập lại trong 3 ngày liên tiếp sau nhổ răng. Cơ chế sinh học chính xác về hiệu qủa giảm đau, kháng viêm của laser công suất thấp vẫn chưa rõ ràng, tuy nhiên nước bọt và các thành phần của nước bọt của đối tượng nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá và phân tích hiệu quả của liệu pháp điều trị laser công suất thấp.
Hệ thống miễn dịch niêm mạc rất quan trọng trong các hệ thống phòng thủ, do đó theo Bs Thái Hà nghiên cứu đã đánh giá hiệu quả của dấu ấn miễn dịch có trong nước bọt, đó là SIgA. Bs Thái Hà cho biết, SIgA là một kháng thể đóng vai trò quan trọng trong miễn dịch niêm mạc. Mỗi cá thể có nồng độ cơ bản SIgA khác nhau, sự thay đổi nồng độ thể hiện khả năng đáp ứng của cơ thể với hệ thống miễn dịch. Trong nghiên cứu, nồng độ SIgA ở mỗi bệnh nhân rất khác nhau, có khoảng phân bổ rộng. Sự thay đổi này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như lưu lượng, nước bọt, các yếu tố về cảm xúc và hormon cơ thể; hoạt động thể chất của bệnh nhân. Bs Thái Hà cho biết, để giảm thiểu sự khác biệt, nghiên cứu được thực hiện lấy mẫu trên bệnh nhân trong khoảng thời gian từ 8-10 giờ sáng, thu thập 5ml nước bọt không kích thích trong vòng 3-5 phút. Trong nghiên cứu sử dụng kỹ thuật miễn dịch Elisa sandwich có độ nhạy và độ tin cậy cao so với những kỹ thuật miễn dịch khuếch tán đơn. Elisa sandwich được đánh giá là phương pháp đo lường nhanh chóng, dễ thực hiện hơn so với phương pháp miễn dịch khuếch tán đơn.
Kết quả trong nghiên cứu, Bs Thái Hà báo cáo có mối tương quan giữa sự giảm nồng độ SIgA nước bọt và sự giảm phản ứng viêm ở bệnh nhân sau khi được chiếu laser công suất thấp, thể hiện trực tiếp qua nồng độ SIgA ở từng bệnh nhân. So sánh giữa 2 nhóm bệnh nhân có chiếu và không chiếu laser công suất thấp có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê; đó là có sự giảm phản ứng viêm ở nhóm có can thiệp so với nhóm chứng sau phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới lệch ngầm. Tác giả nghiên cứu cho rằng liệu pháp laser công suất tháp có khả năng làm giảm viêm và hỗ trợ lành thương sau phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới lệch ngầm.
Chúng ta biết rằng, phẫu thuật nhổ răng khôn thường có liên quan nhũng biến chứng tạm thời như sưng, đau, khít hàm, hạn chế vận động hàm dưới, độ há miệng và khả năng ăn nhai của bệnh nhân. Thông thường để làm giảm triệu chứng các bác sĩ thường kê toa các loại thuốc kháng viêm giảm đau cho người bệnh. Gần đây, một trong những phương pháp được áp dụng để kiểm soát đau và nhiễm trùng sau phẫu thuật nhổ răng khôn là laser với liệu pháp laser công suất thấp (low - level laser therapy).
Liệu pháp laser công suất thấp có ảnh hưởng đến sinh lý thần kinh, giúp tổng hợp phóng thích và chuyển hóa một loạt các chất sinh học như tăng serotonin và sản xuất acetylcholine ở trung tâm, histamin và prostaglandins ở ngoại vi. Liệu pháp laser công suất thấp giúp giảm đau bằng sự kích thích tổng hợp endorphin nội sinh (bêta - endorphin), làm giảm hoạt động của Cfiber, bradykinin giúp thay đổi ngưỡng đau. Liệu pháp này còn giúp thay đổi hình thái học nơ ron, chặn các sợi trục dẫn truyền nhanh đến tắc nghẽn đường dẫn truyền đau. Các nghiên cứu cho thấy liệu pháp laser công suất thấp có hiệu quả trong lành thương mô mềm nhờ khả năng tập trung, tăng sinh vi tuần hoàn, tăng hoạt hóa hệ thống lympo miễn dịch, tăng sinh tế bào biểu mô, tăng tổng hợp collagen, thúc đẩy tái tạo mô tại chỗ và toàn thân. Các nghiên cứu đánh giá nồng độ SigA trong mối tương quan với phản ứng viêm sau phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới kết hợp chiếu laser công suất thấp; do vậy việc nghiên cứu đo lường, xác định nồng độ IgA trong nước bọt (SIgA) trước và sau phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới lệch ngầm được áp dụng trong nghiên cứu này./.
Anh Huy