Trong khuôn khổ dự án VUSTA- Trung tâm Nâng cao chất lượng cuộc sống (Trung tâm LIFE) phối hợp với Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa tổ chức các hoạt động tiếp cận cộng đồng dự phòng lây nhiễm HIV cho 3 nhóm đối tượng gồm người tiêm chích ma túy, nam quan hệ tình dục đồng giới và phụ nữ bán dâm.
Theo Trung tâm Life dự án tổ chức thực hiện tại 5 tỉnh thành phố gồm thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Đồng Nai và Khánh Hòa. Tại Khánh Hòa có 3 nhóm cộng đồng CBO là nhóm Bồ Công Anh hoạt động trên địa bàn thành phố Nha Trang, huyện Diên Khánh, nhóm CBO Sóng Biển hoạt động tại huyện Ninh Hòa và Vạn Ninh; Nhóm CBO Bạn và Tôi hoạt động tại thành phố Cam Ranh và huyện Cam Ranh.
Trong năm 2016, 3 nhóm đã tiếp cận được gần 2.200 người, trong đó nhiều nhất là phụ nữ bán dâm gần 900 người, nhóm nghiện chích ma túy tiếp cận được gần 700 người, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới tiếp cận được hơn 600 người. Chiến lược của nhóm CBO là tự chủ trong lập kế hoạch, hợp tác với các cơ sở y tế, phối hợp gắn kết với cơ quan địa phương, xây dựng phát triển mạng lưới, can thiệp dự phòng HIV làm tăng tỷ lệ xét nghiệm HIV, tăng số người kết nối vào chương trình điều trị ARV, Methadone, phân phát các vật phẩm y tế. Trong năm 2016 các nhóm đã cung cấp gần 280.000 bao cao su miễn phí, 24.000 gói bôi trơn miễn phí, hơn 250.000 bơm kim tiêm miễn phí, hơn 2.000 hộp an toàn miễn phí và 290.000 lọ nước cất miễn phí.
Qua thực tế những hạn chế của hoạt động đó là khách hàng chưa ý thức việc trao đổi bơm kim tiêm sạch với bơm kim tiêm đã qua sử dụng; Những khách hàng đi làm và tiêm chích ở nơi xa nên khó thu gom được bơm kim tiêm. Một điều tích cực trong nội dung hoạt động là các chuyên đề về ma túy, điều trị methadone, phân loại được ma túy, xử trí khi có tình trạng sốc thuốc, sử dụng bơi kim tiêm sạch, quy trình và thủ tục cũng như những ích lợi đối với thay thế chất gây nghiện bằng điều trị Methadone.
Năm 2015, Trung tâm Sáng kiến và Dân số (CCIHP) và tổ chức PATH tại Việt Nam đã triển khai nghiên cứu “Các động lực để nhóm đối tượng có nguy cơ cao trả tiền mua bao cao su thương mại”
Tác giả Quách Thu Trang cùng cộng sự Trung tâm Sáng kiến sức khỏe và Dân số có nhận xét nhóm đối tượng có nguy cơ cao được các chương trình phòng chống HIV/AIDS cung cấp bao cao su miễn phí trong vài năm qua. Hiện nay với nguồn tài trợ đang giảm dần, như vậy các nhóm đối tượng nguy cơ cao sẽ thực hiện tiêu dùng bao cao su như thế nào, sự chi trả mua bao cao su có gặp những vấn đề gì.
Theo tác giả nghiên cứu, từ tháng 3-5/2015 nhóm nghiên cứu đã thực hiện tìm hiểu tại 6 tỉnh thành phố gồm thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Nghệ An, Điện Biên và Cần Thơ. Qua thực hiện 72 phỏng vấn sâu, 30 thảo luận nhóm cho các đối tượng phụ nữ bán dâm, nam quan hệ tình dục đồng giới, người tiêm chích ma túy, kết quả cho thấy phần lớn đối tượng được phỏng vấn cho biết họ trả tiền mua các loại bao cao su mà họ đang tiêu dùng. Bao cao su thương mại được các nhóm nguy cơ cao ưa thích và trả tiền mua vì có chất lượng tốt, có nhiều sự lựa chọn. Các đối tượng nghiên cứu định nghĩa bao cao su có chất lượng tốt là loại bao cao su có độ bền dai, nhiều chất bôi trơn, mỏng, không gây kích ứng và có mùi thơm.
Các nghiên cứu viên cũng cho biết đối với nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới, họ trả tiền mua những nhãn hàng bao cao su khác nhau và chấp nhận mức giá cao hơn so với các nhóm khác.
Nhóm phụ nữ bán dâm có xu hướng mua các nhãn hàng quen thuộc với họ và có mức giá thấp hơn. Nhóm người tiêm chích ma túy ít khi mua bao cao su và thường mua loại bao cao su có giá thấp nhất.
Về nhãn hàng bao cao su các nhóm trong nghiên cứu thường lựa chọn những nhãn hàng bao cao su dễ gọi tên, dễ nhận biết, thích các nhãn hàng nhấn mạnh các lợi ích khác ngoài lĩnh vực sức khỏe. Tác giả khuyến cáo các nhãn hàng bao cao su cần cung cấp thêm thông tin về nhãn hàng, chất lượng kèm theo đặc điểm của từng sản phẩm.
Các nhãn hàng bao cao su thương mại nên thúc đẩy cả các lợi ích về sức khỏe và các lợi ích khác ngoài sức khỏe của bao cao su trong thông điệp quảng cáo sản phẩm. Hy vọng chúng ta sẽ có thêm các nghiên cứu tìm hiểu động lực của các nhóm có hành vi nguy cơ cao trong việc mua bao cao su thương mại, bơm kim tiêm hoặc các vật phẩm khác của chương trình phòng chống HIV/AIDS .
Anh Huy