Tại Việt Nam, tính đến 30/6/2015 cả nước hiện có 227.114 trường hợp báo cáo hiện nhiễm HIV (trong đó, số bệnh nhân chuyển sang giai đoạn AIDS là 71.115) và tính từ đầu vụ dịch HIV/AIDS đến nay có 74.442 trường hợp người nhiễm HIV/AIDS tử vong.
Số người nhiễm HIV phát hiện mới có xu hướng giảm trong 7 năm gần đây, tuy nhiên vẫn ở mức cao khoảng 12.000-14.000 ca mỗi năm. Mặc dù số nhiễm HIV phát hiện mới có xu hướng giảm, nhưng tổng số người đang nhiễm HIV ngày càng gia tăng. Hiện đã có 80,3% số xã, phường, thị trấn và 98,9% số quận, huyện đã báo cáo có người nhiễm HIV. Dịch HIV ở Việt Nam bao gồm nhiều hình thái dịch khác nhau và vẫn đang tập trung chủ yếu ở ba nhóm quần thể có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV cao: người nghiện chích ma túy (NCMT), nam quan hệ tình dục đồng giới nam (MSM) và phụ nữ bán dân (PNBD).
Tại Khánh Hòa, trường hợp nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện vào tháng 4/1993 tại Trung tâm Phòng chống lạm dụng ma túy tỉnh. Đến nay, toàn tỉnh có 8/9 huyện, thị xã, thành phố với 119/137 xã, phường, thị trấn phát hiện có người nhiễm HIV. Tính đến 31/12/2014 toàn tỉnh đã phát hiện 3.232 trường hợp nhiễm HIV; trong đó 1.794 trường hợp đã được quản lý tại các địa phương trong tỉnh và số bệnh nhân HIV/AIDS hiện còn sống là 710 và đã có 1.161 người tử vong do AIDS. Toàn tỉnh có 8/9 huyện, thị xã, thành phố; 119/137 xã, phường, thị trấn (chiếm 85%) có người nhiễm HIV/AIDS.
Tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS là 148/100.000 dân (tỷ lệ hiện nhiễm toàn quốc là 248/100.000 dân). Hình thái lây nhiễm HIV tại tỉnh Khánh Hòa không nằm ngoài xu hướng dịch của toàn quốc, dịch vẫn còn trong giai đoạn dịch tập trung. Tỷ lệ nhiễm HIV tiếp tục cao trong nhóm NCMT (6%), nhóm PNBD (1,0%), nhóm MSM (2,7%) vào năm 2014.
Theo nghiên cứu tổng hợp của Lê Thị Thảo Ly về tình hình dịch tể học HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa từ năm 1993 đến 31/12/2014 cho thấy riêng công tác xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV, từ năm 2007 đến 2014, hàng năm Khánh Hòa thực hiện xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV với số lượng trên 10.000 mẫu, số mẫu dương tính được phát hiện khá cao nhưng số trường hợp phát hiện mới lại thấp (khoảng dưới 50%); số trường hợp xét nghiệm phát hiện trùng tên khá cao, nhiều người xét nghiệm cùng lúc tại nhiều nơi gây lãng phí nguồn lực và đưa ra con số tích lũy người nhiễm phát hiện cao so với thực tế nếu không rà soát kỹ, từ năm 2011 đến 2014 tỷ lệ phát hiện mới trên số xét nghiệm có xu hướng giảm rõ rệt.
Theo báo cáo tổng hợp của Lê Thị Thảo Ly, 7 năm đầu từ 1993-2000, mỗi năm trung bình số ca nhiễm mới được phát hiện ở Khánh Hòa trên dưới 100 trường hợp, từ năm 2001 các trường hợp nhiễm mới phát hiện có xu hướng tăng cao nhất là năm 2003 với 276 trường hợp; giai đoạn từ năm 2004-2010 trung bình mỗi năm phát hiện trên dưới 200 người nhiễm mới. Từ 2010 đến nay, người nhiễm mới phát hiện có xu hướng giảm rõ rệt. Những năm đầu của vụ dịch, bệnh nhân AIDS liên tục tăng song song với bệnh nhân tử vong cũng tăng theo. Từ năm 2008 đến nay, số bệnh nhân tử vong có chiều hướng giảm do hoạt động chăm sóc điều trị được triển khai rộng rãi trên địa bàn tỉnh.
Nguyên nhân của sư gia tăng số người nhiễm HIV vào thời điểm năm 2003 do giai đoạn này công tác triển khai các hoạt động thông tin giáo dục truyền thông, tư vấn xét nghiệm tự nguyện được đẩy mạnh nên số người nhiễm HIV được phát hiện tăng. Năm 2010, thực hiện chỉ đạo của Cục Phòng, chống HIV/AIDS- Bộ Y tế; Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS đã tiến hành rà soát và bổ sung khoảng 100 trường hợp nhiễm HIV của tỉnh khác đang được điều trị ARV tại 03 phòng khám ngoại trú nhưng không có trong danh sách quản lý của tỉnh, chính vì vậy số HIV/AIDS của năm 2010 tăng đột biến
Năm 2014, tỉnh Khánh Hòa tiếp tục thực hiện việc rà soát số liệu HIV/AIDS và tử vong trên địa bàn toàn tỉnh kết quả cho thấy lũy tích các trường hợp nhiễm HIV được phát hiện và quản lý tại các địa phương trong tỉnh đến 31/12/2014 là 1.794 trường hợp số bệnh nhân còn sống quản lý được là 710 trường hợp. Trong đó, địa phương có số người nhiễm HIV còn sống quản lý được cao nhất là TP.Nha Trang: 448 người (chiếm 63,1%), tiếp đến là TP.Cam Ranh: 66 người (9,3%), huyện Diên Khánh: 64 người (9,0%), thị xã Ninh Hòa: 119 người (7,7%), huyện Vạn Ninh: 95 người (6,6%), huyện Cam Lâm:55 người (3,2%), huyện Khánh Vĩnh: 16 người (0,8%) và huyện Khánh Sơn:01 người (0,1%).
Phân tích nhiễm HIV theo nhóm tuổi, tác giả Lê Thị Thảo Ly có nhận xét nhóm tuổi nhiễm HIV tại Khánh Hòa được chia là 3 giai đoạn, từ năm 1993-2000 chủ yếu nhiễm HIV được phát hiện ở nhóm tuổi trên 30. Từ năm 2000-2008 nhóm tuổi từ 20-24 được phát hiện mới có xu hướng tăng. Từ năm 2009 đến nay nhiễm HIV lại quay trở lại với sự phát hiện mới chủ yếu ở nhóm tuổi trên 30 tuổi.
Về yếu tố giới tính, giai đoạn từ 1993 nam giới nhiễm HIV chiếm 91,5%; nữ giới chiếm 8,5%. Năm 2005, tỷ lệ nữ nhiễm HIV tăng lên 25,3% đến năm 2014 tỷ lệ nữ giới chiếm 33,6%. Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về sự phân bố theo giới giữa năm 1993 với năm 2014 (p<0,05). Điều này cho thấy có sự chuyển biến rất rõ về sự phân bổ theo giới trong nhóm người nhiễm HIV phát hiện qua các năm tại Khánh Hòa.
Một đặc điểm khác đó là, tại Khánh Hòa lây nhiễm HIV qua đường máu có xu hướng giảm và lây truyền HIV qua đường tình dục lại có xu hướng tăng qua các năm, đặc biệt là từ năm 2005 đến nay, liên tục có các trường hợp trẻ nhiễm HIV do mẹ truyền sang.
Lâm Quyên