Tháng 11/2015, tại TP Nha Trang – Bộ Y tế đã tổ chức hội thảo phổ biến luật phòng chống thiên tai và triển khai kế hoạch hành động về chuẩn bị, ứng phó với thiên tai của ngành y tế giai đoạn 2015 – 2020.
Theo quy định của luật, có 19 loại hình thiên tai phổ biến; bão, áp thấp nhiệt đới, lốc, sét, mưa lớn, lũ, lũ quét, ngập lụt, sạt lở đất do mưa lũ hoặc dòng chảy, sụt lún đất do mưa lũ hoặc dòng chảy, nước dâng, xâm nhập mặn, nắng nóng, hạn hán, rét hại, mưa đá, sương muối, động đất, sóng thần. Những quốc gia có thảm họa tự nhiên cao nhất là Trung Quốc, Mỹ, Indonexia, Philippines, Ấn Độ, Afghanistan, Việt Nam … Việt Nam cũng là 1 trong 5 quốc gia bị ảnh hưởng lớn nhất bởi biến đổi khí hậu nước biển dâng.
Bên cạnh thuận lợi, Việt Nam vẫn còn những thách thức như thiếu chiến lược, hướng dẫn, quy trình, chương trình dự án dài hạn, hạn chế về nhân lực, kinh phí, thiếu hệ thống thông tin theo dõi đánh giá, năng lực cán bộ trong cơ sở dịch vụ y tế trong tình huống thảm họa còn hạn chế, thiếu kế hoạch cụ thể cho các dịch vụ y tế về chăm sóc sức khỏe sinh sản, hỗ trợ tâm lý, sức khỏe tâm thần trong thảm họa. Hạn chế trong tổ chức cấp cứu bệnh nhân hàng loạt, công tác đào tạo nhân lực chuyên trách còn hạn chế.
Đến năm 2020, Bộ Y tế đề ra mục tiêu cụ thể là phải tăng cường năng lực hệ thống tổ chức, điều hành, quản lý công tác chuẩn bị, đáp ứng và khắc phục hậu quả thiên tai của ngành y tế từ Trung ương đến địa phương; xây dựng và hoàn thiện cơ chế chính sách của ngành y tế trong chuẩn bị, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai; tăng cường năng lực của các cơ sở y tế nhằm cung cấp dịch vụ y tế một cách có hiệu quả và kịp thời trong tình huống thiên tai; thiết lập hệ thống thông tin và giám sát quốc gia chủ động chuẩn bị, ứng phó với thiên tai; xây dựng và phát triển các cơ sở đào tạo, nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ứng phó với thiên tai.
Để thực hiện những mục tiêu trên, Bộ Y tế đã đề ra giải pháp về chuyên môn nghiệp vụ là nâng cao năng lực cấp cứu; sơ cấp cứu, chuyển tuyến của các cơ sở y tế các tuyến; bổ sung tiêu chí hạ tầng cơ sở, trang thiết bị nhằm đảm bảo việc ứng phó hiệu quả với thiên tai của cơ sở y tế (Bệnh viện an toàn); tăng cường cung cấp dịch vụ y tế cho các đối tượng dễ bị tổn thương; phòng chống các bệnh dịch; đánh giá cập nhật danh sách mục thuốc thiết yếu dùng trong các tình huống thiên tai; xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn lập kế hoạch, kỹ thuật quy trình quản lý thiên tai toàn diện của ngành y tế ở 3 giai đoạn trước, trong và sau thiên tai.
Đối với Sở y tế tỉnh, thành phố có trách nhiệm tham mưu cho UBND tỉnh, TP xây dựng kế hoạch hành động phòng chống thiên tai của địa phương; chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí ngân sách cho các hoạt động phòng chống thiên tai của ngành y tế trong kế hoạch ngân sách y tế địa phương; củng cố hệ thống thu thập, báo cáo, giám sát tình hình diễn biến bệnh tật, tử vong có liên quan đến thiên tai tại địa phương; chỉ đạo các đơn vị y tế trong ngành triển khai công tác truyền thông, đào tạo, giám sát, đánh giá các hoạt động chuẩn bị, đáp ứng và khắc phục hậu quả thiên tai. Tăng cường củng cố hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở, tăng cường năng lực cho hệ thống cấp cứu lưu động giảm thiểu hậu quả do thiên tai. Tổ chức hệ thống cấp cứu, vận chuyển cấp cứu để đưa người bị nạn vào các cơ sở y tế nhanh nhất, an toàn nhất.
Trung tâm y tế dự phòng tỉnh, thành phố, tổ chức thu thập thông tin về tác động sức khỏe, nguy cơ sức khỏe trong thiên tai, nhu cầu nhân lực liên quan đến công tác chuẩn bị, đáp ứng và khắc phục hậu quả thiên tai.
Xây dựng cộng đồng an toàn, bền vững trước nguy cơ thiên tai tại địa phương, xây dựng kế hoạch phối hợp với các ban ngành, tổ chức liên quan lồng ghép triển khai các mô hình chuẩn bị và ứng phó với thiên tai tại cộng đồng.
Huy Hoàng