Theo PGS Trần Đắc Phu – Cục trưởng Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế, thực hiện Nghị quyết số 73/NQ-CP ngày 26/8/2016 của Chính phủ về việc phê duyệt chủ trương đầu tư các chương trình mục tiêu giai đoạn 2016-2020, Dự án tiêm chủng mở rộng vẫn tiếp tục được xem xét là một trong 8 dự án ưu tiên của chương trình mục tiêu Y tế - Dân số.
Năm 2016 là năm củng cố hệ thống tiêm chủng mở rộng ở các tuyến, thực hiện chỉ tiêu bảo đảm tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ phòng 8 bệnh lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan virut B, bại liệt, sởi và viêm phổi/viêm màng não mủ do Hib cho trẻ dưới 1 tuổi đạt tỷ lệ trên 95%. Nghị định số 104/NĐ-CP quy định về hoạt động tiêm chủng có hiệu lực từ 01/7/2016, xác định vai trò, trách nhiệm chỉ đạo thực hiện cụ thể cho UBND tỉnh/thành phố, Bộ Y tế, các bộ ngành trong công tác tiêm chủng và là cơ sở pháp lý cho thực hiện bồi thường khi sử dụng vắc xin và sinh phẩm y tế.
PGS Phu chia sẻ, về thắng lợi công tác tiêm chủng hiện có sự ủng hộ tích cực của các cơ quan truyền thông, nhận thức của người dân về chương trình tiêm chủng mở rộng ngày càng tốt hơn. Tuy nhiên công tác tiêm chủng đang gặp một số khó khăn như kinh phí cấp cho địa phương hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu chi trả cho các mũi tiêm, thiếu kinh phí hoạt động truyền thông, giám sát hỗ trợ các tuyến.
Hiện nay Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo nguy cơ xâm nhập virut bại liệt hoang dại từ các quốc gia (như Afghanistan, Pakistan) hiện vẫn lưu hành vì vậy tất cả các quốc gia cần triển khai kế hoạch bảo vệ, thành quả thanh toán bệnh bại liệt, sẵn sàng đáp ứng chống dịch khẩn cấp khi có virut bại liệt hoang dại xâm nhập. Thực hiện chuyển đổi vắc xin bại liệt uống 3 týp (tOPV) sang sử dụng vắc xin 2 týp gồm týp 1 và týp 3(bOPV). Một vấn đề lưu ý nữa là do có một số phản ứng sau tiêm chủng làm tâm lý bà mẹ lo ngại khi đưa con đi tiêm chủng, một số cán bộ y tế dè dặt khi thực hiện chỉ định tiêm chủng đặc biệt là đối với tiêm vắc xin viêm gan virut B liều sơ sinh.
Theo báo cáo công tác tiêm chủng mở rộng năm 2016 Bộ Y tế, năm 2016 có 120 huyện của 19 tỉnh/thành phố triển khai uống vắc xin OPV cho trẻ dưới 5 tuổi; số trẻ được uống đủ 2 liều vắc xin là 1.253.315 đạt tỷ lệ 95,3%. Thực tế chỉ số giám sát liệt mềm cấp chưa đạt yêu cầu, vùng có cửa khẩu quốc tế hoặc vùng biên giới rất cần được quan tâm hơn.
Kết quả giám sát năm 2016 cho thấy cả nước có 383 trường hợp liệt mềm cấp được phát hiện, đạt tỷ lệ 1,49/100.000 trẻ dưới 15 tuổi, vượt chỉ tiêu của WHO là 1/100.000 trẻ dưới 15 tuổi. Có 60/63 tỉnh, thành phố đã phát hiện được liệt mềm cấp, trong đó 45/63 tỉnh, thành phố đạt và vượt chỉ số giám sát liệt mềm cấp. Có 372/383 trường hợp lấy đủ 2 mẫu phân đúng quy định, đạt 97,1%. Kết quả xét nghiệm các bệnh phẩm khẳng định ở Việt Nam trong năm 2016 không có virut bại liệt hoang dại. Việt Nam tiếp tục bảo vệ được thành quả thanh toán bệnh bại liệt từ năm 2000 đến nay.
Báo cáo cũng nêu rõ có 3 tỉnh là Khánh Hòa, Quảng Bình và Bình Phước chưa phát hiện được trường hợp liệt mềm cấp trong năm 2016. Để bảo vệ thành quả thanh toán bệnh bại liệt trong thời gian đến cần tăng cường hơn nữa giám sát, đảm bảo lấy đủ 2 mẫu phân và vận chuyển đến phòng thí nghiệm theo đúng quy định.
Đối với uốn ván sơ sinh, cả nước ghi nhận 32 ca xảy ra ở 29 huyện của 19 tỉnh. Trong năm 2016, Việt Nam tiếp tục thực hiện các chiến lược như duy trì tỷ lệ tiêm vắc xin uốn ván cho phụ nữ có thai UV2+ đạt 97,6%; Thực hiện tiêm vắc xin uốn ván UV2+ cho nữ tuổi sinh đẻ tại một số vùng nguy cơ cao trong tiêm chủng thường xuyên đạt 93,9%; Tỷ lệ trẻ được bảo vệ phòng uốn ván sơ sinh đạt 91,6%.
Một thách thức đang gặp phải là tỷ lệ tiêm vắc xin uốn ván cho phụ nữ có thai và nữ tuổi sinh đẻ không đồng đều giữa các tỉnh, huyện; công tác giám sát chết sơ sinh, uốn ván sơ sinh chưa đạt so với yêu cầu; tỷ lệ đẻ tại nhà còn cao tại những vùng xa, miền núi, vùng đồng bào dân tộc. Giải pháp Bộ Y tế đặt ra đó là cần tăng cường triển khai tiêm vắc xin uốn ván cho phụ nữ có thai trong tiêm chủng thường xuyên nhất là các vùng có nguy cơ cao; đồng thời triển khai các biện pháp tăng cường thực hiện đẻ sạch, tăng tỷ lệ đẻ tại cơ sở y tế và tiếp cận truyền thông cho phụ nữ có thai, nữ tuổi sinh đẻ và cộng đồng về lợi ích của tiêm chủng nói chung và tiêm vắc xin phòng uốn ván nói riêng.
Hồng Sơn