Ngày sức khỏe thế giới 7/4/2017 có chủ đề “Trầm cảm- Hãy cùng trò chuyện”. Theo báo cáo của Viện Sức khỏe Tâm thần, ở Việt Nam có khoảng 30% dân số có rối loạn tâm thần, trong đó tỷ lệ trầm cảm chiếm 25%.
TS. Nguyễn Doãn Phương- Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần nhấn mạnh, trầm cảm là rối loạn phổ biến nhất thế giới. Bệnh đang có xu hướng tăng và trẻ hóa do áp lực cuộc sống, do stress. Trầm cảm do stress gặp nhiều ở người có nhân cách yếu, dễ bị tổn thương như hay lo lắng, ít được chia sẻ. Tỷ lệ mắc bệnh trầm cảm ở nữ giới cao gần gấp đôi so với nam giới, một số trường hợp trầm cảm thứ phát do bệnh lý. Tại Viện Sức khỏe Tâm thần, trung bình mỗi ngày có 50 bệnh nhân đến khám và điều trị bệnh trầm cảm. Thống kê của Viện Sức khỏe Tâm thần cho thấy năm 2016, nhóm bệnh nhân độ tuổi 45 bị trầm cảm có tỷ lệ 36,5% bệnh nhân có ý tưởng hoặc hành vi tự sát.
Theo các chuyên gia có 09 dấu hiệu trầm cảm cần chú ý đó là: (1) cảm giác buồn chán, trống rỗng; (2) khó tập trung suy nghĩ, hay quên;(3) luôn cảm thấy mệt mỏi, không muốn làm việc gì;(4) cảm giác mình có tội lỗi, vô dụng, không xứng đáng; (5) mất ngủ, hoặc ngủ quá nhiều;(6) hay cáu gắt, giận dữ;(7)giảm thích thú các hoạt động sở thích hàng ngày;(8) giảm cảm giác ngon miệng, sụt cân hoặc ăn quá nhiều;(9) nghĩ về cái chết, có ý tưởng hoặc hành vi tự sát.
Đối với tuổi thanh thiếu niên, các nguy cơ gây ra trầm cảm là do thất bại trong học tập, lạm dụng chất gây nghiện, mất đi những mối quan hệ quan trọng, sự thiếu thốn mất mát trong cuộc sống.
Theo các chuyên gia, rối loạn trầm cảm là rối loạn có thể điều trị được, giúp người bệnh ổn định và tái hòa nhập xã hội tốt. Cần chú ý người bệnh trầm cảm cần được quan tâm phát hiện sớm, điều trị kịp thời, có sự hợp tác tốt của người bệnh, gia đình, cộng đồng trong quá trình điều trị sẽ giúp bệnh nhân tuân thủ điều trị tốt.
Thách thức hiện nay của công tác điều trị trầm cảm là do người bệnh đến cơ sở y tế không ở giai đoạn sớm, nhiều trường hợp bệnh nhân còn bị kỳ thị; biểu hiện bằng các triệu chứng cơ thể khác nên đến khám tại các chuyên khoa khác trước khi khám tại chuyên khoa tâm thần. Theo thống kê của Viện Sức khỏe Tâm thần, có đến 80% bệnh nhân trầm cảm không được điều trị đúng chuyên khoa mà thường đến khám bởi các bác sĩ nội, bác sĩ đa khoa. Chủ đề năm nay “Trầm cảm- Hãy cùng trò chuyện” muốn nhấn mạnh chúng ta hãy chia sẽ, hãy nói với người xung quanh những gì mà ta đang phải đối mặt để tìm được khả năng chống đỡ những áp lực này.
Đối với trẻ em, các biểu hiện của rối loạn trầm cảm cũng tương tự như người lớn, ở các em thường có liên quan đến những mối quan hệ như công việc học tập, vui chơi. Cần lưu ý ở trẻ em, các em có thể không giải thích được cảm xúc bên trong hoặc tâm trạng của mình. Khi thấy trẻ có hoạt động kém đi so với trước đó, không hòa nhập với cộng đồng, rút khỏi xã hội hoặc có hành vi phạm pháp cần quan tâm xem trẻ em có phải trầm cảm bằng cách đưa trẻ đi khám ở cơ sở y tế chuyên khoa.
Một số trẻ khác rối loạn trầm cảm biểu hiện bằng khó chịu, cáu gắt, bực bội, kích thích, gây hấn hơn là nỗi buồn. Trẻ có những hành vi hiếu chiến, bất hợp tác; có thể gây tổn thương cho những người khác.
Khi trẻ được thăm khám chuyên khoa, nếu cần thiết trẻ nhập viện điều trị. Việc điều trị sẽ mang lại kết quả tốt, có sự kết hợp cả liệu pháp tâm lý và thuốc chống trầm cảm. Trong quá trình điều trị, trẻ cần được gia đình chăm sóc, quan tâm, theo dõi nhất là các tác dụng phụ của thuốc nếu có. Các bác sĩ sẽ hỏi bệnh, xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp để loại trừ các bệnh rối loạn khác như các bệnh truyền nhiễm, bệnh tuyến giáp, lạm dụng ma túy…những bệnh này cũng có những triệu chứng tương tự bệnh trầm cảm, thường điều trị trong thời gian 1 năm. Bệnh có thể tái phát, do đó theo các bác sĩ tâm thần, điều trị trầm cảm cần điều trị tâm lý và tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ là rất quan trọng.
Tường Huân