Liên kết website








Lĩnh vực Y
Giải pháp giúp làm giảm tỷ lệ sai sót y khoa
[Đăng ngày: 14/03/2017]
Viện Y khoa Mỹ ước tính tỷ lệ sai sót trong y khoa dẫn đến cái chết cho người bệnh là khoảng 4% trong một năm, điều đó có nghĩa là tại Mỹ có gần 100.000 bệnh nhân tử vong hàng năm cao hơn tử vong do tai nạn giao thông, ung thư vú và HIV/AIDS, là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba sau bệnh tim mạch và ung thư. 
Báo cáo của Bộ Y tế Anh cho thấy sự cố y khoa chiếm khoảng 10% số ca nhập viện. Báo cáo nghiên cứu trong 8 năm của Đại học Johns Hopkins chỉ ra có hơn 25% bệnh nhân nhập viện ở Mỹ chết vì sai sót y khoa. Báo cáo nghiên cứu của Úc năm 1990 cho kết quả có 14% bệnh nhân nằm viện trải qua ít nhất là một sai sót y khoa. Mỗi năm ở Úc có khoảng 18.000 người chết và 50.000 người bị thương tật vĩnh viễn do những lỗi lầm tại các bệnh viện gây ra. 
Theo GS. TS Nguyễn Văn Tuấn – Đại học New South Wales, Úc, những sai sót y khoa trong bệnh viện được điều tra tương đối có hệ thống, nhưng các sai sót ở ngoài bệnh viện như các Phòng mạch tư, nhà dưỡng lão lại ít khi được đề cập và nghiên cứu. Một báo cáo của BS. Wilson (Úc) có khoảng 8% tai nạn y khoa xảy ra ở Phòng mạch bác sĩ; khoảng 2-3% xảy ra tại nhà của bệnh nhân và 1-2% tại các nhà dưỡng lão. Người bệnh càng lớn tuổi càng có nguy cơ vì người cao tuổi thường có nhiều bệnh tật cùng lúc hơn so với người trẻ tuổi. Báo cáo nghiên cứu cùa GS. Lucian Leape (Đại học Harvard Mỹ) và BS. Wilson (Úc) chỉ ra có 40-50% các tai nạn y khoa xảy ra ở phòng phẫu thuật. Đứng hàng thứ hai là khu điều trị (27%). Những khu điều trị có kỹ thuật cao (emergency department); khu sinh sản cũng là những nơi mà sai sót y khoa có thể xảy ra với tỷ lệ 3-5%. 
GS.TS Nguyễn Văn Tuấn chia sẻ trong các trường y, sinh viên thường được dạy không được nhầm lẫn; đó là sự thiếu sót về đạo đức nghề nghiệp. Người thầy thuốc không muốn, không đủ can đảm để nói lên những sai sót của mình và của đồng nghiệp. 
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu – Giám đốc Trung tâm Tim mạch – Đại học Y Hà Nội cho rằng trong nghề y, không ai có thể nói trước được 100% các ca phẫu thuật và thủ thuật sẽ thành công. Bệnh viện ngày nay với những trung tâm cấp cứu; điều trị bệnh hiểm nghèo liên quan đến sự suy yếu của hệ thống hô hấp, tuần hoàn, bệnh nhân nhập viện ở trong tình trạng nguy kịch và nguy cơ bị tử vong là rất cao. 
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu có nhận xét một khi bệnh nhân và người nhà bệnh nhân biết có biến chứng vừa xảy ra, phản ứng tự nhiên là giận giữ, giữ khoảng cách với cán bộ y tế; cho rằng bác sĩ không trung thực, thúc đẩy ý tưởng kiện cáo cán bộ y tế. Còn đối với người cán bộ y tế lúc đó có cảm giác xấu hổ, nhục nhã, sợ hãi, thậm chí hoảng loạn nghi ngờ chính bản thân mình. Sự lo lắng trong tương lai có thể có những sai sót y khoa, dẫn đến người cán bộ y tế hết yêu nghề, mất tự tin trong công việc. Những phản ứng đó xảy ra ở tất cả các bác sĩ, bác sĩ càng giỏi, bác sĩ càng có nhiều kinh nghiệm phản ứng đó càng nặng nề hơn. Các bác sĩ thường học cách để giấu sai lầm, tránh đi sự chê cười của đồng nghiệp, thậm chí nói dối để mọi chuyện qua đi. 
Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, cũng như các sự cố khác xảy ra trên cuộc đời rất cần có một bên thứ ba công tâm phân xử. Bên thứ ba đó là Cục Quản lý khám chữa bệnh Bộ Y tế; Sở Y tế; Ban Giám đốc bệnh viện và các Hội Chuyên khoa. PGS.TS Hiếu nhấn mạnh, chỉ khi nào giấy phép hành nghề có được sự phê chuẩn của Hội Chuyên ngành lúc đó vai trò của phán quyết chuyên môn mới được khẳng định. Đó cũng là yếu tố làm cho các bác sĩ phải tuân thủ đúng các hướng dẫn (guide line) đã đề ra. 
GS.TS Nguyễn Văn Tuấn chia sẻ ở Úc, một số bệnh viện lớn có những “biệt đội” (Medical Emergency Team) sẵn sàng cấp cứu 24/24 khi có biến cố xảy ra trong bệnh viện. Hệ thống y tế như bất cứ hệ thống nào, chỉ an toàn khi sai sót được ghi nhận như là một điều không thể tránh khỏi và hệ thống y tế được tổ chức sao cho tối thiểu hóa sai sót và hệ quả của nó. Thay vì tập trung lỗi cho cá nhân của người cán bộ y tế, cần thực hiện tốt việc tiếp cận vấn đề sai sót y khoa từ quan điểm hệ thống tổ chức vận hành của các bộ phận có quan hệ tới việc chăm sóc, điều trị các bệnh nhân trong tình trạng bệnh nặng và khẩn cấp. 
Theo phân tích của BS. Vĩnh Phương – Hội Hành nghề Y tế tư nhân tỉnh Khánh Hòa, trách nhiệm pháp lý về những sơ suất chuyên môn đã thúc đẩy các bác sĩ trốn tránh trách nhiệm đối với các kết quả y khoa mang tính bấp bênh. Mối lo lắng này khiến người bác sĩ cho làm nhiều xét nghiệm, thủ thuật, và hội chẩn chuyên khoa hơn mức cần thiết. Cách sử dụng các công nghệ và dịch vụ y tế để giảm thiểu rủi ro đến mức thấp nhất như thế có khả năng sẽ gây nhiều tốn kém, ngay cả khi giá của kỹ thuật này thấp. 
Y khoa phòng thủ, cho dù được thực hiện vì nhiều lý do khác nhau như kỳ vọng đạt được các tiêu chuẩn hiệu suất lâm sàng, mong muốn làm giảm tính bất định, tính không chắc chắn trong y khoa, thì động cơ chính vẫn là để tránh rủi ro, sơ suất. 
BS. Vĩnh Phương cho biết về sai sót chuyên môn, kết quả nghiên cứu của Trường Y tế Công cộng, Đại học Harvard Mỹ cho thấy lỗi của cá nhân gần như chỉ chiếm 1%, còn lại 99% là do hệ thống đã được thiết kế để “sai sót” chực chờ một lúc nào đó sẽ xuất hiện. Mỗi khi có sai sót và sự cố xảy ra trong cơ sở y tế, người ta thường đổ lỗi cho cá nhân nên cách giải quyết thường chú trọng vào một số người và tập trung chủ yếu vào việc trừng phạt. Để ngăn chặn lỗi lầm, không phải chỉ cứ ra mệnh lệnh, mà còn phải quan tâm đến khoa học hành vi, lãnh đạo, quản lý, cấu trúc, cơ sở vật chất... Sẽ không bao giờ có khái niệm 100% không sai sót, nhưng cũng đừng vịn vào đó hoặc so sánh nơi này nơi kia để biện minh. Một khi đã có quy trình, mà lúc nào lỗi xảy ra cũng chỉ có một kết luận duy nhất là “không làm đúng quy trình”, thì nơi đó cần nhìn lại giá trị của quy trình, đào tạo, huấn luyện. Cần có chính sách hỗ trợ làm đúng quy trình, kỹ thuật hỗ trợ quy trình... và “bức tranh lớn hơn” của quy trình đó.
BS. Vĩnh Phương nhấn mạnh, có thể nói sai sót y khoa là điều khó tránh khỏi. Một số tác giả đề xuất hệ thống quản lý hành chính không nên đổ lỗi, cho cán bộ y tế, cần có một nhóm chuyên gia họp để giải quyết đơn khiếu nại y tế trong trường hợp một bệnh nhân bị tổn hại do sơ suất. Khiếu nại của bệnh nhân sẽ được bồi thường theo một mức độ tương ứng trong hệ thống pháp luật hiện hành. Hệ thống bồi thường này sẽ được tài trợ bằng phí bảo hiểm trách nhiệm y tế (medical liability premiums). Quan trọng nhất là các bác sĩ có thể tập trung hành nghề y mà không sợ bị kiện, do đó loại bỏ nhu cầu lạm dụng xét nghiệm cận lâm sàng hoặc các dịch vụ y tế khác để đối phó một cách không cần thiết. Thay vì gây phương hại cho quyền lợi của bệnh nhân, chúng ta nên có một cái nhìn mạnh mẽ hơn vào gốc rễ nguyên nhân gây sai sót để giảm thiểu các trường hợp sơ suất trong y khoa.


Trần Hưng
Chi tiết
Các tin khác
Tìm kiếm
    

  



 

THỜI TIẾT
Độ ẩm:
Gió:
Thống kê online

Đang online: 58

Số lượt truy cập: 9358513
SỞ Y TẾ TỈNH KHÁNH HÒA
Khu liên cơ Số 2, 03 Hàn Thuyên, TP. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
Điện thoại: 058.3822987 Fax: 058.3827908 Email:syt@khanhhoa.gov.vn
Website: https://syt.khanhhoa.gov.vn
Chịu trách nhiệm chính: BS. CK2 Lê Văn Khoa - Giám đốc Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa 
Chung nhan Tin Nhiem Mang