TP Hà Nội, tỉnh Thừa Thiên Huế và Khánh Hòa đều là những tỉnh thực hiện Đề án thí điểm mô hình bác sĩ gia đình giai đoạn 2013-2015.
Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, có 05 phòng khám bác sĩ gia đình được xây dựng tại 3 vùng địa lý miền núi, đồng bằng và ven biển. Trong đó, 4/5 phòng khám bác sĩ gia đình lồng ghép với các trạm y tế, còn 01 phòng khám lồng ghép phòng khám bác sĩ gia đình tư nhân. Tổng số người dân được quản lý tại phòng khám hiện tại khoảng 2.000 người; BS.Hoàng Trọng Chiến phụ trách chuyên môn phòng khám bác sĩ gia đình tại xã Phú Hồ, huyện Phú Vang cho rằng mô hình phòng khám bác sĩ gia đình tại địa phương đã đem lại nhiều lợi ích cho cá nhân và hộ gia đình; đặc biệt trong việc chăm sóc phục hồi chức năng cho người bệnh tai biến; áp dụng các phương pháp y học cổ truyền khá hiệu quả. Ngoài ra, qua việc khám sàng lọc chuyển đúng tuyến cho người bệnh, tư vấn cho người bệnh theo dõi sức khỏe bệnh tật, can thiệp kịp thời giảm biến chứng, chi phí khám chữa bệnh.
Tại TP Hà Nội, mô hình bác sĩ gia đình được đầu tư thành công ở phố Hàng Bài. Tại đây triển khai nhiều chuyên khoa như nội, ngoại, sản, nhi, răng hàm mặt, tai mũi họng, y học cổ truyền, chẩn đoán hình ảnh, nội soi tiêu hóa. Đây là mô hình đi đầu trong các tỉnh, thành phố triển khai bác sĩ gia đình tại cơ sở. Riêng trong 6 tháng đầu năm 2014, mô hình bác sĩ gia đình Hàng Bài đã khám chữa bệnh cho hơn 30.000 lượt bệnh nhân, khám tại nhà gần 650 trường hợp, quản lý hơn 7.000 thẻ bảo hiểm y tế. Ngoài ra, mô hình bác sĩ gia đình Hàng Bài tham gia phối hợp công tác tiêm chủng mở rộng, hướng dẫn phục hồi chức năng cho người tàn tật, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Tại đây, công tác giám sát, kiểm tra quy chế chuyên môn rất thường xuyên;việc quản lý hồ sơ sức khỏe cho cá nhân, hộ gia đình khoa học, triển khai tốt công tác khám chữa bệnh tại hộ gia đình. Mô hình bác sĩ gia đình có thuận lợi ngay tại Hà Nội vì vậy chủ động phối hợp với Viện Dinh dưỡng quốc gia, Bệnh viện Nội tiết Trung ương để khám sàng lọc tại cộng đồng, lập hồ sơ quản lý sức khỏe cho những bệnh nhân mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp…
Tại tỉnh Khánh Hòa, theo TS.Trương Tấn Minh- nguyên Giám đốc Sở Y tế - ngay từ năm 2006, khi Sở Y tế hợp tác với tổ chức Atlantic Philanthropies, Trường Đại học Maine của Mỹ tài trợ dự án “Cải thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu cho tuyến y tế cơ sở”, dự án đã chú trọng đến việc đào tạo bác sĩ gia đình, cụ thể đã có 56 bác sĩ chuyên khoa y học gia đình tuyến y tế xã, huyện đã được đào tạo cấp bằng tốt nghiệp; đây là một thuận lợi để triển khai mô hình bác sĩ gia đình trong giai đoạn tiếp theo. Theo báo cáo Sở Y tế, thời gian vừa qua có 06 cơ sở y tế đã triển khai mô hình thí điểm bác sĩ gia đình, gồm 02 phòng khám bác sĩ gia đình trong Bệnh viện Đa khoa khu vực Ninh Hòa và Ninh Diêm. Tại đây, tiếp nhận các bệnh nhân chuyển từ trạm y tế gửi lên; 04 cơ sở triển khai mô hình bác sĩ gia đình là trạm y tế Ninh Lộc, Ninh Tân, Ninh Hưng và Ninh Thọ.
Trong thời gian qua, các phòng khám bác sĩ gia đình đã thực hiện hơn 500 trường hợp phục hồi chức năng, tư vấn và chăm sóc sức khỏe ban đầu gần 10.000 người; số lượt người được khám bệnh gần 77.000; chuyển lên tuyến trên gần 4.000 trường hợp; khám bệnh tại nhà hơn 2.500 trường hợp.
Một trong những vấn đề đáng quan tâm với mô hình đó là làm sao để có chất lượng đồng đều của các phòng khám bác sĩ gia đình; cán bộ y tế hiện tại phải kiêm nhiệm nhiều việc, tại mỗi trạm y tế chỉ có 01 bác sĩ, vì vậy phải giải quyết khối lượng công việc nhiều hơn, làm ngoài giờ hành chính…làm cho cán bộ y tế có phần quá tải trong khi chế độ đãi ngộ chưa có. Một vấn đề khác cũng lưu ý là thông tin điều trị cho người bệnh còn thiếu tính liên tục; khi bệnh nhân được chuyển lên tuyến tỉnh, mô hình bác sĩ gia đình tuyến xã, huyện không nhận được thông tin phản hồi; vì vậy việc nâng cao kỹ năng chẩn đoán, điều trị phần nào bị ảnh hưởng cho cán bộ y tế tuyến xã, phường.
Như vậy, để phát triển tốt mô hình bác sĩ gia đình, rất cần thiết phải nâng lên thành chuyên ngành y học gia đình theo hướng chăm sóc toàn diện, liên tục cho cá nhân, gia đình và cộng đồng. Đồng thời rất cần tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ về y học gia đình cho cán bộ y tế, từng bước nâng cao chất lượng bác sĩ gia đình; tích cực áp dụng, ứng ứng công nghệ thông tin trong quản lý khám chữa bệnh, dữ liệu của người bệnh; đẩy mạnh công tác truyền thông về lợi ích của mô hình bác sĩ gia đình, qua đó góp phần nâng cao chất lượng công tác chăm sóc sức khỏe cho người dân ngay tại cơ sở.
Quế Lâm