Ai cũng biết hút thuốc lá có hại cho sức khỏe. Nhưng với những người đã trót ghiền trong khói thuốc lá, có rất nhiều lý do để bao biện việc này. Có thật là hút ít, hút thuốc lá “nhẹ”, hút thuốc lá có đầu lọc hay hút thuốc lá điện tử thì sẽ an toàn hơn?
Theo ThS. Nguyễn Thế Tài – Phó Giám đốc Bệnh viện Lao và bệnh phổi tỉnh, không có “ngưỡng an toàn” khi hút thuốc lá.
Hút thuốc lá cho dù chỉ là hút vài điếu mỗi ngày hoặc lâu lâu mới hút một lần cũng đều có hại cho sức khỏe. Như vậy trong hút thuốc lá không có cái gọi là “ngưỡng an toàn” nghĩa là không có một mốc mà hút dưới mốc đó thì an toàn cho sức khỏe.
Tuy nhiên do cơ thể mỗi người mỗi khác nên tác hại của thuốc lá trên mỗi người cũng ở nhiều mức độ khác nhau. Một số người hút thuốc lá bị tác hại do thuốc lá như ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính rất sớm, một số người khác xuất hiện bệnh chậm hơn, thậm chí có một số người hút thuốc lá đã 30 - 40 năm rồi mà cũng chưa xuất hiện các bệnh nặng do tác hại của thuốc lá.
Vấn đề là chúng ta không có cách nào để biết được ai là người nhạy cảm với thuốc lá sẽ sớm bị tác hại do thuốc lá; ai là người ít nhạy cảm với thuốc lásẽ chậm bị tác hại do thuốc lá. Cho nên khuyến cáo đưa ra cho tất cả mọi người là cai thuốc lá càng sớm thì càng tốt.
Người hút thuốc lá bằng tẩu các chất sinh ung thư trong khói thuốc lá tiếp xúc nhiều, lâu niêm mạc vùng họng và miệng hơn là đi sâu vào trong phổi do vậy gây ung thư vòm hầu và miệng nhiều hơn.
Khói thuốc lào qua nước trước khi vào cơ thể. Hàm lượng hắc ín trong khói thuốc lào thấp hơn trong khói thuốc lá điếu, tuy nhiên do quá trình cháy ở hút thuốc lào xảy ra ở môi trường ít ôxy hơn vì thế lượng oxyde carbon (CO) lại cao hơn dễ gây ngộ độc CO hơn.
Thuốc lá vấn có hàm lượng nicotine và hắc ín nhiều gấp 3 - 6 lần so với thuốc lá điếu công nghiệp có cùng trọng lượng. Như vậy có thể nói thuốc lá vấn độc hại hơn thuốc lá điếu công nghiệp.
Đối với điếu xì gà khác với điếu thuốc lá ở chỗ kích thước lớn hơn và được bọc ở ngoài bằng chính lá của cây thuốc lá chứ không phải bằng giấy như trong điếu thuốc lá. Hút xì gà như vậy còn nguy hiểm hơn hút thuốc lá điếu vì lượng nicotine trong 1 điếu xì gà nhiều gấp 10 lần, amoniac nhiều gấp 20 lần, kim loại cadmium nhiều gấp 10 lần trong 1 điếu thuốc lá. Thuốc lá trong điếu xì gà cũng có nhiều hơn nitrate, là tiền chất của một chất sinh ung thư rất mạnh là N-nitrosamines.
Những loại thuốc lá “nhẹ”, dành cho “nữ” có lượng nicotine và hắc ín thấp hơn thuốc lá điếu thông thường vì thế các nhà sản xuất quảng cáo rằng các loại thuốc lá này an toàn hơn!
Tuy nhiên đây là một quảng cáo gây nhầm lẫn. Lượng chất độc đo được trong điếu thuốc lá khác với lượng chất độc đi vào cơ thể. Cách hút sâu và nông khác nhau dẫn đến lượng chất độc vào cơ thể nhiều ít khác nhau. Do lượng nicotine trong thuốc lá “nhẹ”, loại dành cho “nữ” thấp hơn thuốc lá điếu thông thường nên người hút thuốc lá sẽ tự động hút sâu hơn, nhặt hơn để bù trừ lượng nicotine thiếu, như vậy lượng chất độc có trong thuốc lá theo đó cũng vào cơ thể với lượng không hề kém hơn hút thuốc lá điếu thông thường.
Đối với đầu lọc được các nhà sản xuất quảng cáo là có thể làm giảm lượng hắc ín đi vào trong phổi. Đầu lọc được cấu tạo bởi các thành phần như cellulose acetate, than họat tính và đôi khi nhựa trao đổi ion.
Đối với các chất ở dạng hạt trong khói thuốc lá, đầu lọc chỉ ngăn lại được những hạt có đường kính lớn mà thôi. 100% hạt có đường kính nhỏ và 50% hạt có đường kính trung bình (khỏang 100nm) vẫn đi vào cơ thể thông qua đầu lọc; đối với các chất ở dạng khí trong khói thuốc lá thì đương nhiên đầu lọc không ngăn được, trong khi đó trong số hơn 4.000 chất độc trong khói thuốc lá có đến 3.000 chất là ở trạng thái khí!
Hơn nữa, tương tự như trường hợp hút thuốc lá “nhẹ”, loại dành cho “nữ”, người hút thuốc lá có khuynh hướng tự điều chỉnh một cách vô thức cách thức hút để đạt được nồng độ nicotine như cách hút thông thường, và do đầu lọc tạo thành một kháng lực nên người hút càng dùng lực hút vào mạnh hơn nữa và hậu quả là lượng chất độc thực sự đi vào cơ thể không hề giảm, ngược lại còn tăng hơn.
Đầu lọc vàng đi sau khi hút thuốc lá không có nghĩa là chất độc đã được lọc lại. Thực vậy khi tiếp xúc với không khí, nicotine sẽ biến đổi thành oxyde nicotine có màu vàng. Người hút rít càng nhiều chừng nào thì đầu lọc sẽ càng vàng và lượng nicotine và hắc ín đi vào cơ thể càng nhiều. Màu vàng không chứng tỏ được là đầu lọc phát huy hiệu quả mà chỉ chứng minh được là lượng nicotine, hắc ín cùng các chất độc khác đã qua đầu lọc vào cơ thể càng nhiều mà thôi.
ThS. Tài cho biết kết quả các nghiên cứu đã cho thấy người sử dụng thuốc lá điện tử thường bị giảm chức năng phổi, cản trở đường thở và thay đổi tế bào hệ hô hấp. Thuốc lá điện tử dù là không có khói và không có lá thuốc lá, nhưng chúng vẫn có nicotin. Chất lỏng chứa trong “điếu” thuốc lá điện tử thường là hỗn hợp của nicotin, các chất tạo mùi (như mùi kẹo cao su thổi bóng hoặc mùi dưa hấu), propylene glycol (dung môi) và những phụ gia khác. Lượng nicotin tùy thuộc vào hỗn hợp của từng ống nicotin lỏng cụ thể nhà sản xuất lắp trong “điếu” thuốc. Một số sản phẩm chứa lượng nicotin tương đương với thuốc lá điếu thông thường, trong khi một số khác chứa hàm lượng gần giống với thuốc lá điếu “nhẹ” .
Khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có 69 chất được biết là tác nhân gây ung thư. Nhưng không chỉ thuốc lá thông thường mới độc cho cơ thể; thuốc lá điện tử cũng như vậy, nó có nicotin lỏng. Nicotin lỏng được chiết xuất từ lá cây thuốc lá. Nicotin lỏng chỉ với một liều nhỏ cũng gây nguy hiểm. Nicotin gây hại khi hít vào, khi ăn hoặc khi hấp thu qua da.
Một số nghiên cứu cho thấy không chỉ nicotin mới gây nguy hiểm. Nhiều loại thuốc lá điện tử cũng giải phóng ra chất kim loại trong khi sử dụng - ví dụ như thiếc, cũng như những chất không tinh khiết khác có thể gây độc và gây ung thư.
Một vấn đề lưu ý là mặc dù đã có mặt trên thị trường từ nhiều năm nay, song nhiều cơ quan quản lý và chuyên gia y tế vẫn chưa quản lý được thuốc lá điện tử. Ở Mỹ đã phát hiện một số ống nicotin lỏng có chứa thêm khoảng 1% diethylene glycol (DEG),là một chất độc có trong dung dịch chống đông. Nhiều nhà sản xuất đã ghi nhãn lượng nicotin trong thuốc lá điện tử không đúng với lượng thực sự có trong ống.
Thạc sỹ Tài nhấn mạnh, việc tin vào quảng cáo thuốc lá điện tử sẽ làm một số người hút thuốc chuyển hoàn toàn từ việc hút thuốc truyền thống sang hút thuốc lá điện tử. Thực tế cho thấy,có một số lượng lớn người hút thuốc, việc sử dụng thuốc lá điện tử không làm họ bỏ thuốc ,cai thuốc. Thậm chí, người hút còn sử dụng đồng thời cả thuốc lá thường và thuốc lá điện tử.
Hồng Sơn