Tình hình lây lan của vi rút ZIKA trên thế giới, Việt Nam, tại các địa phương, các biện pháp ứng phó của ngành y tế, các cơ quan liên quan đối với vi rút ZIKA.
Khuyến cáo người dân hạn chế đi đến các khu vực và các nước đang có lưu hành vi rút ZIKA. Phụ nữ khi đi đến vùng lưu hành vi rút ZIKA nên tư vấn cán bộ y tế trước và sau khi trở về; trong trường hợp có phơi nhiễm với vi rút ZIKA nên tư vấn với cán bộ y tế để theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình mang thai.
Người nhập cảnh về từ các quốc gia có lưu hành vi rút ZIKA chủ động tự theo dõi sức khỏe trong vòng 24 ngày, nếu có biểu hiện sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.
Tuyên truyền người dân đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng. Hàng tuần thu dọn, loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như thùng, xô, chậu, chai, lọ, lọ hoa, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/ vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá…Hàng tuần thực hiện các biện pháp diệt lăng quăng/ bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa/ bình bông; bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân chạn.
Người dân sống trong khu vực lưu hành muỗi Aedes cần phòng muỗi đốt bằng bôi hóa chất đuổi muỗi hoặc mặc quần áo dài để tránh bị muỗi đốt; đóng các cửa để muỗi không vào nhà, nằm màn khi ngủ kể cả ban ngày (khi muỗi hoạt động). Phụ nữ mang thai nên được chăm sóc cẩn thận để tránh bị muỗi đốt. Ngủ màn, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày. Tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất diệt muỗi để phòng, chống dịch.
Hiện nay, Việt Nam đã triển khai tốt các hoạt động giám sát, chẩn đoán và điều trị cũng như kế hoạch ứng phó trong trường hợp vi rút Zika xâm nhập Việt Nam. Về mặt giám sát, Bộ Y tế đã thực hiện giám sát tại cửa khẩu, giám sát tại cộng đồng. Viện Pasteur Tp.HCM đã lấy mẫu tại 8 điểm giám sát trọng điểm ở khu vực phía nam và dự định xét nghiệm 1200 mẫu nhằm phát hiện liệu có vi rút trong cộng đồng hay không. Về truyền thông, tiếp tục tập trung tuyên truyền người dân tiêu diệt bọ gậy/lăng quăng, diệt trừ muỗi để loại trừ nguy cơ gây bệnh. Về tập huấn, Bộ Y tế tăng cường hoạt động tập huấn cũng như giám sát các ca bệnh trên thực tế.
Vấn đề được nhiều người quan tâm hiện nay là mối nghi ngờ hóa chất pyriproxyfen gây ra chứng não nhỏ ở trẻ sơ sinh vẫn đang được các nhà khoa học nghiên cứu và chưa có kết luận chính thức. Cục Quản lý môi trường y tế cho biết hóa chất pyriproxyfen được cấp phép tại Việt Nam chỉ sử dụng trong công trình xây dựng, hệ thống nước thải và tuân theo khuyến cáo của WHO, hoàn toàn không cho phép sử dụng ở hệ thống nước sinh hoạt.
Trước tình hình trên, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long đề nghị Cục Quản lý môi trường y tế tiếp tục theo dõi, giám sát về hóa chất pyriproxyfen, nếu có kết luận của WHO về ảnh hưởng của chúng lên thai nhi cần ngừng việc lưu hành ngay lập tức và có những phương án thích hợp đảm bảo sức khỏe cho người dân.
Thứ trưởng cũng khẳng định Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp đa ngành với các Bộ, ngành, các tổ chức y tế quốc tế tại Việt Nam, thường xuyên cập nhật thông tin dịch bệnh, giám sát cửa khẩu để phát hiện sớm trường hợp nhiễm bệnh, tăng cường hoạt động của văn phòng EOC, tăng cường các hoạt động đáp ứng phòng chống dịch, sẵn sàng tiếp nhận bệnh nhân, xét nghiệm, chẩn đoán và điều tra dịch tễ ca bệnh, chuẩn bị đủ sinh phẩm, vật tư y tế cho các viện, bệnh viện,...
Thứ trưởng Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị dự phòng ngành y tế cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tại cửa khẩu, đặc biệt quan tâm đến các hoạt động tập huấn, xét nghiệm và điều trị bệnh.
Bộ Y tế mạnh mẽ khuyến cáo người dân nên chủ động theo dõi thông tin cập nhật về dịch bệnh trên các website chính thức của ngành y tế, tuân thủ các quy định về y tế, hạn chế đi đến các vùng có dịch lưu hành, đặc biệt là phụ nữ có thai hoặc có ý định mang thai, chủ động áp dụng các biện pháp phòng chống dịch bệnh và sẵn sàng phối hợp với cán bộ y tế trong các hoạt động cần thiết khi có dịch bệnh xảy ra. Danh sách các quốc gia và vùng lãnh thổ có dịch đã được công bố chính thức trên website của Cục Y tế dự phòng và Bộ Y tế.
Cập nhật thông tin và cách phòng chống vi rút ZIKA trên các website Bộ Y tế https://www.moh.gov.vn ; Cục Y tế Dự phòng https://vncdc.gov.vn và Trung tâm Truyền thông GDSK Trung ương https://t5g.org.vn
Lưu ý: Bộ Y tế khuyến cáo đối với hành khách đến từ quốc gia đang có dịch bệnh do vi rút ZIKA phải chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 12 ngày. Nếu có dấu hiệu bất thường về sức khỏe hãy đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị. Điện thoại liên hệ: 098.9671115.
Lâm Quyên