Theo báo cáo kết quả kiểm tra vệ sinh nhà tiêu hộ gia đình của 11 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung do Viện Pastuer Nha Trang tổng hợp, cho thấy tỷ lệ % hộ gia đình có nhà tiêu hợp vệ sinh đạt 72 %. Có khoảng hơn 10.000 hộ gia đình có nhà tiêu hợp vệ sinh đã bị xuống cấp thành nhà tiêu không hợp vệ sinh trong năm 2014.
Cụ thể cho một số loại nhà tiêu như Nhà tiêu tự hoại đạt tỷ lệ 95% nhà tiêu hợp vệ sinh trong tổng số nhà tiêu tự hoại; Nhà tiêu thấm dội nước hợp vệ sinh đạt tỷ lệ 81%; Nhà tiêu hai ngăn hợp vệ sinh đạt tỷ lệ 68%; Nhà tiêu chìm có ống thông hơi hợp vệ sinh đạt tỷ lệ 64%. Báo cáo cũng lưu ý các tỉnh Quảng Bình, Quảng Nam, Bình Định, Khánh Hòa, Ninh Thuận chưa có số liệu thống kê đầy đủ về các loại nhà tiêu. Thực tế chung cho 11 tỉnh, thành phố, công tác kiểm tra nhà tiêu hợp vệ sinh ít khi đưa vào kế hoạch mà phần lớn chỉ thực hiện khi phối hợp triển khai hợp phần vệ sinh của chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn. Hai tỉnh có tỷ lệ % hộ gia đình có nhà tiêu hợp vệ sinh thấp là Quảng Bình (38,2%) và Quảng Trị (54%).
Theo Thông tư số 15/2006/TT-BYT do BYT ban hành ngày 30/11/2006, Thông tư hướng dẫn việc kiểm tra vệ sinh nước sạch, nước ăn uống và nhà tiêu hộ gia đình – nội dung kiểm tra nhà tiêu hộ gia đình bao gồm: vị trí xây dựng nhà tiêu, vệ sinh xung quanh nhà tiêu, số lượng bể xử lý phân, tình trạng của bể xử lý phân, phần tiếp giáp giữa nắp miệng bể xử lý phân với thành bể đối với nhà tiêu tự hoại và nhà tiêu thấm dội hoặc ngăn chứa phân đối với nhà tiêu hai ngăn. Kiểm tra nước chảy ra từ bể xử lý phân đối với nhà tiêu tự hoại hoặc cửa lấy phân đối với nhà tiêu hai ngăn; Mặt sàn nhà tiêu; Bệ xí, nút nước của bệ xí đối với nhà tiêu tự hoại và nhà tiêu thấm dội nước, nắp đậy lỗ tiêu đối với nhà tiêu hai ngăn và nhà tiêu chìm có ống thông hơi. Nước dội, dụng cụ chứa nước dội; Chất độn đối với nhà tiêu hai ngăn và nhà tiêu chìm có ống thông hơi; Dụng cụ chứa giấy bẩn; Ống thông hơi; Ruồi, côn trùng trong nhà tiêu; Mùi hôi thối và phần che chắn của nhà tiêu.
Theo quy định, định kỳ 6 tháng, báo cáo năm, chậm nhất sau 5 ngày làm việc kể từ ngày khóa sổ, các Trạm y tế xã, phường, thị trấn gửi báo cáo định kỳ về Trung tâm y tế huyện, thị xã, thành phố để các Trung tâm gửi báo cáo về Trung tâm y tế Dự phòng tỉnh. Trung tâm y tế Dự phòng tỉnh sẽ phối hợp với các Trung tâm y tế huyện, thị xã, thành phố kiểm tra đột xuất về vệ sinh, các hình thức cấp nước, nhà tiêu hộ gia đình trên địa bàn tỉnh, thành phố. Trung tâm y tế Dự phòng huyện, Trung tâm y tế phối hợp với các Trạm y tế xã kiểm tra đột xuất về vệ sinh nhà tiêu hộ gia đình trên địa bàn quản lý. Thực tế hiện nay cho thấy công tác quản lý tốt rác thải, phân người, phân gia súc, xác súc vật; điều kiện vệ sinh môi trường là rất quan trọng giúp phòng ngừa tốt các bệnh lây qua đường tiêu hóa do virut, vi khuẩn, ký sinh trùng … Đặc biệt những bệnh gần đây có chiều hướng tăng lên như bệnh tay chân miệng, bệnh tả, lỵ, tiêu chảy, thương hàn … Các ngành, các cấp, Sở Y tế cần có những nguồn lực đầu tư phù hợp để các huyện, thị xã, thành phố xây dựng và triển khai tốt các kế hoạch theo yêu cầu mục tiêu đề ra.
Quốc Nguyên