Liên quan đến giải pháp phát triển bảo hiểm y tế hộ gia đình ở cấp xã, vừa qua Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã thống nhất tại cấp xã, phường thành lập Ban chỉ đạo, giao cán bộ văn hóa-lao động-thương binh xã hội là đầu mối tập trung danh sách, phân loại và chuyển cho cơ quan Bảo hiểm xã hội. Việc kê khai, lập danh sách hộ gia đình tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) sẽ do trưởng thôn thực hiện, đồng thời thực hiện công tác thu tiền khi người dân tham gia BHYT và trả thẻ một tháng 2 lần.
Để tăng tỷ lệ bao phủ BHYT đạt được mục tiêu 75% dân số có thẻ bảo hiểm y tế trong năm 2015, theo Chỉ thị của Chính phủ, rõ ràng vai trò của chính quyền địa phương là rất quan trọng. Thực tế cho thấy, qua giám sát kiểm tra tại một số tỉnh, thành phố, Vụ Bảo hiểm Y tế-Bộ Y tế có ý kiến thực hiện BHYT hộ gia đình đang gặp một số khó khăn liên quan đến thủ tục hành chính. Trước hết là thông tin việc thực hiện BHYT tự nguyện đến người dân chưa được đầy đủ, một số địa phương lúng túng trong triển khai quy định mới nên việc tham gia BHYT tự nguyện phức tạp. Đơn cử như người mua thẻ BHYT hộ gia đình phải chứng minh sự tham gia BHYT của các thành viên trong gia đình có tên trong hộ khẩu, nếu thành viên trong gia đình đi nước ngoài, ly hôn…hộ gia đình phải xuất trình giấy tạm vắng, giấy ly hôn để chứng minh điều đó.
Giải quyết những khó khăn đó, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã có hướng dẫn quy định lùi thời gian thực hiện quy định về BHYT theo hộ gia đình đến ngày 1/1/2016. Như vậy, những người đã tham gia BHYT từ trước ngày 1/1/2015 và có nhu cầu tham gia BHYT tiếp vẫn có thể tham gia theo hình thức cá nhân. Với trường hợp hộ gia đình đã tham gia, có người tham gia tự đóng 100% mức đóng, nếu sau ngày 1/1/2015 tiếp tục tham gia thì thực hiện cho cá nhân đó hoặc theo hộ gia đình.
Đối với thủ tục hành chính, Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội có văn bản hướng dẫn những người tham gia BHYT hộ gia đình không cần phải photo thẻ BHYT của những thành viên trong hộ gia đình đã tham gia BHYT; không phải xuất trình giấy tạm vắng, giấy xác nhận ly hôn hoặc các giấy tờ khác thuộc về trách nhiệm quản lý của UBND xã, phường, thị trấn.
Liên quan đến Thông tư 41 của liên bộ Y tế- Tài chính hướng dẫn thực hiện BHYT, Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng thảo luận thống nhất sửa đổi một số nội dung như: quyền lợi của nhóm đối tượng người có công (điểm d, khoản 3, Điều 1); thời hạn sử dụng thẻ BHYT của học sinh-sinh viên; về quy định trần tối đa 20% đối với tổng kinh phí khám chữa bệnh tại trạm y tế xã; về tổng mức thanh toán đối với trường hợp chỉ đến khám chữa bệnh; về thanh toán trực tiếp; về điều kiện nhân lực của Phòng Y tế trong khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trường học, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; về sử dụng quỹ để cho trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trường học.
Chúng ta biết rằng, mục tiêu tiến tới BHYT toàn dân là nhằm giúp cho người dân tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao, giảm mức chi phí từ tiền túi của người dân, chia sẻ rủi ro, bảo đảm an sinh xã hội. BHYT là hình thức bảo hiểm “lúc khỏe mua thẻ để tích lũy cho lúc ốm”; không đợi đến lúc đau ốm nặng mới đi mua thẻ BHYT; BHYT theo hộ gia đình khắc phục tình trạng hộ gia đình chỉ chọn mua thẻ BHYT cho những người bị bệnh mạn tính, vì vậy mục đích chia sẻ rủi ro của bảo hiểm chưa đạt yêu cầu đề ra.
Gia đình là tế bào của xã hội, bản chất của BHYT không phải là quỹ tương trợ mà đó là cơ chế tài chính để chia sẻ rủi ro giữa cộng đồng những người tham gia BHYT. Do vậy trong hộ gia đình, các thành viên phải có trách nhiệm với cá nhân.
Theo Công văn số 777/BHXH-BT của Bảo hiểm xã hội Việt Nam về hướng dẫn chi tiết mua BHYT theo hộ gia đình; nếu người dân đã tham gia BHYT mà đến nay vẫn tiếp tục tham gia thì sẽ được cấp thẻ có thời hạn sử dụng đến hết 31/12/2015, những người còn lại chưa từng tham gia BHYT thì bắt buộc phải tham gia theo hình thức hộ gia đình. Trong trường hợp những người tham gia BHYT lần đầu trong năm 2015 mà đã đóng tiền và được cấp thẻ BHYT thì thẻ này bắt buộc phải tham gia theo hình thức hộ gia đình. Công văn cũng nêu rõ, từ ngày 01/01/2016 trở đi, tất cả những người có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú, tạm vắng bắt buộc phải tham gia BHYT theo hình thức hộ gia đình.
Minh Truyền