Tại Hội thảo phòng chống ung thư thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 18 được tổ chức vào tháng 12/2015. Ts Bs Đặng Huy Quốc Thịnh cùng các cộng sự đã có bài trình bày nghiên cứu “Nhu cầu về chăm sóc giảm nhẹ tại Bệnh viện Ung bướu thành phố Hồ Chí Minh”.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 10/2011 đến tháng 6/2012, có 390 đối tượng tham gia nghiên cứu gồm các bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Ung bướu, trong đó đối tượng phỏng vấn là người bệnh chiếm tỷ lệ 72%, số còn lại bao gồm thân nhân của người bệnh. Về phân loại bệnh ung thư vú chiếm tỷ lệ nhiều nhất với 31,3%; Lymphôm chiếm tỷ lệ 19,5%; Về giai đoạn bệnh tỷ lệ đối tượng nghiên cứu ở giai đoạn muộn chiếm nhiều nhất với 43,8%, giai đoạn 2 chiếm 15,4%, giai đoạn 1 chiếm 25,4%. Tỷ lệ bệnh nhân nữ cao hơn nam giới, 60% đối tượng nghiên cứu phát hiện bệnh ung thư đã đến khám tại các bệnh viện tuyến tỉnh hoặc các cơ sở y tế chuyên khoa.
Đối với triệu chứng của đối tượng nghiên cứu gặp phải trong quá trình điều trị ung thư, tỷ lệ triệu chứng đau chiếm khoảng 42,1%, đây là dấu hiệu phổ biến nhất phản ánh tình trạng bướu xâm lấn tại chỗ vào các mô xung quanh và các cấu trúc thần kinh, di căn xa đến các cơ quan khác, bướu tiết các hóa chất trung gian gây tác động đến hệ thống thần kinh trung ương, người bệnh càng đau khi giai đoạn bệnh càng nặng, bệnh tiến xa.
Theo tác giả nghiên cứu, kiểm soát đau là một vấn đề trọng tâm trong công tác chăm sóc giảm nhẹ, kiểm soát đau cần phải có phác đồ điều trị chính xác, sử dụng thuốc hóa chất hợp lý, quản lý thuốc gây nghiện theo đúng quy định giúp tăng hiệu quả điều trị cho người bệnh.
Cũng theo tác giả nghiên cứu, 3 triệu chứng của đối tượng nghiên cứu có tỷ lệ cao hơn 25% là mệt mỏi, suy yếu, mất ngủ, ho; những triệu chứng được ghi nhận do ảnh hưởng của bệnh làm cho người bệnh mệt mỏi, suy yếu, lo lắng, mất ngủ, vì vậy trong công tác chăm sóc giảm nhẹ người cán bộ y tế cần có kế hoạch trước để tư vấn điều trị cho người bệnh.
Đối với biết về dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ, kết quả nghiên cứu cho thấy có gần ¼ đối tượng nghiên cứu có nghe về dịch vụ này. Thực tế hiện nay tại các Trung tâm điều trị bệnh ung thư có khá ít đơn vị chăm sóc giảm nhẹ, trong khi số người bệnh mắc ung thư mới đang gia tăng, đây là điều mà các nhà hoạch định chính sách cần quan tâm hơn, tác giả nghiên cứu nhấn mạnh. Đối với các kênh truyền thông, 40% đối tượng nghiên cứu cho biết qua thông tin báo chí, 30% biết qua thân nhân, bạn bè có người thân từng bị bệnh và đã sử dụng dịch vụ này, 30% biết là do họ trực tiếp đến cơ sở y tế chuyên khoa ung bướu. Điều này cho thấy rất cần có một chiến lược truyền thông để mang thông tin đến người bệnh, thân nhân người bệnh về chăm sóc giảm nhẹ.
Đối với công tác tư vấn cho người bệnh ung thư, có 50,8% người bệnh được tư vấn thường xuyên, mức độ hài lòng gần 80%. Các nội dung trong tư vấn như chế độ điều trị, chăm sóc, qui trình điều trị, các triệu chứng đau, khó thở, xuất huyết, mệt mỏi, chán ăn là rất đáng chú ý và cần thiết.
Đối với tư vấn dinh dưỡng, kết quả nghiên cứu cho thấy người bệnh ít quan tâm với tỷ lệ thỉnh thoảng được tư vấn gần 45%, trong khi chế độ dinh dưỡng cho người bệnh ung thư gia đình rất cần quan tâm chế độ dinh dưỡng, đã có nghiên cứu cho thấy tỷ lệ người bệnh ít có biến chứng khi phẫu thuật, thời gian nằm viện ngắn hơn khi tình trạng dinh dưỡng tốt. Thời gian điều trị tại nhà sẽ hiệu quả hơn nếu tình trạng dinh dưỡng đảm bảo, ít có biến chứng về điều trị, xạ trị khi người bệnh dung nạp thức ăn tốt. Tư vấn dinh dưỡng tốt sẽ góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh ung thư.
Tổ chức Y tế Thế giới ước tính hàng năm trên thế giới có khoảng 12,7 triệu người mắc bệnh ung thư và 7,6 triệu người chết do bệnh này, trong đó 70% là ở các nước đang phát triển. Trong chiến lược phòng chống ung thư tại Việt Nam đến năm 2020, chương trình chăm sóc giảm nhẹ là một trong 4 mục tiêu chính. Kết quả phân tích đánh giá nhanh thực trạng tại 5 tỉnh, thành phố về chương trình chăm sóc giảm nhẹ của Bộ Y tế năm 2006 cho thấy tỷ lệ người dân biết các dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ thấp chỉ vào khoảng 20%, vì vậy trong thời gian đến rất cần sự quan tâm nhiều hơn của các ngành, các cấp cùng với ngành y tế nâng cao chất lượng công tác chăm sóc giảm nhẹ giúp cho người bệnh cải thiện tốt chất lượng điều trị và chất lượng cuộc sống trong quá trình điều trị bệnh ung thư.
Huy Hoàng