Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 diễn ra từ 15/4 đến 15/5 với chủ đề“Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố” nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn xã hội trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo Bộ Y tế, trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, các vi sinh vật gây bệnh, đặc biệt là vi khuẩn, có điều kiện thuận lợi để phát triển nhanh chóng trong thực phẩm. Trong đó, Salmonella được xác định là một trong những tác nhân phổ biến, có thể gây ra các vụ ngộ độc thực phẩm diện rộng.

Vi khuẩn Salmonella có khả năng tồn tại và thích nghi tốt trong nhiều loại thực phẩm khác nhau. Những thực phẩm có nguy cơ cao bao gồm trứng sống hoặc chưa nấu chín kỹ, thịt gia cầm, thịt tái, sữa chưa tiệt trùng, hải sản và rau sống nhiễm bẩn. Đáng lưu ý, chỉ cần một lượng vi khuẩn nhất định xâm nhập vào cơ thể, người sử dụng có thể bị nhiễm bệnh. Trong điều kiện nhiệt độ phòng từ 20 đến 40 độ C, vi khuẩn này sinh sôi rất nhanh, khiến thực phẩm nấu chín nếu để lâu dễ trở thành nguồn lây nhiễm nguy hiểm.

Một đặc điểm khó nhận biết là Salmonella không làm thay đổi rõ rệt màu sắc, mùi vị của thực phẩm, do đó người sử dụng khó phát hiện. Khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn gây viêm ruột, với các triệu chứng như tiêu chảy, sốt, đau bụng. Thời gian ủ bệnh thường từ 6 đến 48 giờ và có thể xuất hiện đồng loạt ở nhiều người nếu cùng sử dụng một nguồn thực phẩm bị nhiễm khuẩn.

(Ảnh minh họa)

Các chuyên gia y tế cảnh báo, ngộ độc thực phẩm do Salmonella có thể diễn tiến nặng ở một số đối tượng như trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền. Những trường hợp có biểu hiện mất nước, sốt cao, tiêu chảy nhiều lần, nôn liên tục, đau bụng dữ dội, hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng nặng cần được đưa đến cơ sở y tế để theo dõi và điều trị kịp thời.

Trong xử trí ban đầu, đối với các trường hợp nhẹ, người bệnh cần được bù nước và điện giải sớm bằng dung dịch oresol, uống từng ngụm nhỏ nhưng liên tục, kết hợp ăn uống nhẹ như cháo, cơm mềm. Có thể sử dụng thuốc hạ sốt Paracetamol thông thường khi cần thiết, đồng thời theo dõi sát các dấu hiệu bất thường để chuyển tuyến kịp thời. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ, kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng.

Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm “5 nguyên tắc vàng” trong chế biến và sử dụng thực phẩm. Cụ thể, cần giữ vệ sinh sạch sẽ từ tay, dụng cụ đến bề mặt chế biến; tách biệt thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo; nấu chín kỹ thực phẩm trên 70 độ C; giữ ở nhiệt độ an toàn (nóng trên 60 độ C); và sử dụng nguồn nước, nguyên liệu đảm bảo chất lượng.

Người dân được khuyến cáo không sử dụng các thực phẩm có nguy cơ cao như trứng lòng đào, thịt tái, sữa chưa tiệt trùng; hạn chế ăn uống tại những cơ sở không đảm bảo vệ sinh. Thực phẩm sau khi nấu chín không nên để quá 2 giờ ở nhiệt độ thường; nếu bảo quản trong tủ lạnh cần được hâm nóng kỹ trước khi sử dụng. Rau, củ, quả cần được rửa sạch, gọt vỏ trước khi ăn để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.

Đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, việc tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm là yêu cầu bắt buộc. Cơ sở cần tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho nhân viên; không bố trí người đang mắc các bệnh truyền nhiễm như sốt, tiêu chảy trực tiếp tham gia chế biến thực phẩm. Quy trình chế biến cần đảm bảo một chiều, có sự phân tách rõ ràng giữa thực phẩm sống và chín; thực hiện vệ sinh tay đúng quy định, sử dụng găng tay khi chế biến thực phẩm chín.

Bên cạnh đó, các cơ sở cần sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, kiểm soát côn trùng gây hại, bố trí thùng rác có nắp đậy kín, đồng thời lưu mẫu thực phẩm theo quy định để phục vụ công tác truy xuất khi cần thiết.

Việc bảo đảm an toàn thực phẩm và phòng ngừa ngộ độc không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn cần sự chung tay của mỗi người dân và cộng đồng. Chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa sẽ góp phần hạn chế nguy cơ xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm, bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng trong mùa hè năm 2026.