Chế độ ăn và tình hình bệnh tật là hai yếu tố tác động trực tiếp đến tình trạng dinh dưỡng của trẻ, đồng thời ngược lại tình trạng dinh dưỡng cũng là yếu tố ảnh hưởng đến sức đề kháng và khả năng hấp thu chất dinh dưỡng.
Đối với trẻ nhỏ, thường gặp là bệnh nhiễm khuẩn hô hấp và nhiễm khuẩn hô hấp. Tử vong do viêm phổi chiếm 1/3 nguyên nhân tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi.
Các chuyên gia nhi khoa cho rằng vai trò của lợi khuẩn (Probiotics) đối với sức đề kháng của cơ thể đã được chứng minh. Sản phẩm dinh dưỡng có đủ thành phần protein, glucid, lipid, vitamin và các chất khoáng cần thiết được bổ sung thêm prebiotic (FOS) và probiotics (các chủng lợi khuẩn) làm ức chế sự phát triển của vi khuẩn có hại, tăng cường vi khuẩn có lợi trong hệ đường ruột, giúp hệ tiêu hóa của trẻ khỏe mạnh nhờ đó hấp thu các chất dinh dưỡng tốt hơn.
Vừa qua, nhóm tác giả Cao Thị Thu Hương cùng cộng sự Viện Dinh Dưỡng đã tiến hành nghiên cứu thử nghiệm trên cộng đồng ngẫu nhiên có đối chứng, báo cáo kết quả nghiên cứu “Hiệu quả bổ sung sản phẩm dinh dưỡng có probiotics và prebiotic đến rối loạn tiêu hóa và nhiễm khuẩn hô hấp của trẻ 24 – 60 tháng tuổi”. Đối tượng nghiên cứu là trẻ từ 24 – 60 tháng tuổi có nguy cơ suy dinh dưỡng nhẹ cân hoặc đang suy dinh dưỡng nhẹ cân; không chọn trẻ bị suy dinh dưỡng cấp tính và suy dinh dưỡng thấp còi nặng; Đối tượng nghiên cứu chia ngẫu nhiên thành 2 nhóm. Nhóm can thiệp có 95 trẻ, hàng ngày được bổ sung 2 gói sản phẩm dinh dưỡng có chứa probiotics và prebiotic, mỗi ngày cung cấp 354 kcal và các vi chất dinh dưỡng trong thời gian 6 tháng. Nhóm chứng có 96 trẻ, không được bổ sung sản phẩm dinh dưỡng trong thời gian nghiên cứu.
Tác giả nghiên cứu báo cáo, đã ghi nhận tần suất mắc bệnh tiêu hóa và hô hấp của trẻ trong 2 tuần qua tại thời điểm điều tra ban đầu và điều tra kết thúc. Kết quả nghiên cứu chưa thấy hiệu quả của sản phẩm dinh dưỡng có bổ sung probiotics và prebiotic lên tình trạng tiêu chảy của trẻ. Tác giả cho biết trong nghiên cứu, sử dụng sản phẩm dinh dưỡng có chứa một lượng kẽm đáp ứng được 88% - 100% nhu cầu khuyến nghị hàng ngày của trẻ cùng các vi chất khác. Hiệu quả của Optimum Gold đến tiêu chảy chưa rõ; giải thích điều này tác giả cho rằng có thể do tỉ lệ tiêu chảy trong mỗi nhóm quá ít, chỉ có 4,2% trẻ mắc tiêu chảy; do vậy kết thúc can thiệp không thấy được sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Tác giả nghiên cứu cho biết, sản phẩm dinh dưỡng có chứa probiotics và prebiotic tác động rất hiệu quả đối với tình trạng táo bón và đi ngoài phân sống, cũng như tình trạng rối loạn tiêu hóa nói chung của trẻ, trước can thiệp tỉ lệ trẻ bị táo bón, đi ngoài phân sống giữa 2 nhóm không khác biệt; sau can thiệp 6 tháng tỉ lệ trẻ bị táo bón, đi ngoài phân sống và rối loạn tiêu hóa ở nhóm can thiệp thấp hơn nhóm chứng (9,5%, 4,2%, 16,8%, so với 26%, 17,7% và 39,6%). Số ngày trung bình rối loạn tiêu hóa nhóm can thiệp là 3,6 ngày, ở nhóm chứng là 5,5 ngày.
Tác giả cho biết, trong thành phần sản phẩm dinh dưỡng có chứa chất xơ hòa tan (Fructo oligosaccha rides) dạng mạch dài được gọi là Inulin, có tác dụng nhuận tràng, chống táo bón và là thức ăn của các lợi khuẩn (probiotics) như bifidobacteria và lactic axit bacteria. Probiotic có thể làm giảm pH đường tiêu hóa, giúp cản trở hoạt động tiết ra enzyme của vi khuẩn có hại, đồng thời tăng sự dung nạp đường lactose, tránh tình trạng đầy hơi, khó tiêu khi hấp thu thức ăn có chứa nhiều lactose.
Đối với tác động đến nhiễm khuẩn hô hấp, sau 6 tháng can thiệp, nhóm can thiệp có tỉ lệ mắc bệnh nhiễm khuẩn hô hấp thấp hơn so nhóm chứng (21,1% so với 39,6%); số ngày mắc bệnh trung bình nhóm can thiệp là 2,8 ngày; nhóm chứng là 5,8 ngày. Giải thích, tác giả cho rằng probiotic ức chế sự phát triển của vi khuẩn gram dương và gram âm. Thông qua giảm pH ruột, cạnh tranh dinh dưỡng cần thiết cho sự sống sót của vi khuẩn có hại. Ngoài ra nó còn có khả năng chống dị ứng kích thích đáp ứng miễn dịch tại chỗ dẫn đến có lợi cho hệ miễn dịch.
Tác giả cũng cho biết, ngoài tác động của probiotics đối với hệ miễn dịch, sản phẩm dinh dưỡng còn chứa một số axit amin cần thiết; các vitamin khoáng chất có vai trò bảo vệ niêm mạc biểu mô đường tiêu hóa và hô hấp như vitamin A và kẽm. Hiệu quả của bổ sung kẽm và nhiễm khuẩn hô hấp của trẻ đã được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu có đối chứng trong và ngoài nước.
Huy Hoàng