Theo kế hoạch mở rộng chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tại tỉnh Khánh Hòa, ngoài cơ sở điều trị đặt tại Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh, 31 Lê Thành Phương, TP Nha Trang, còn có 2 cơ sở đặt tại Thị xã Ninh Hòa và TP Cam Ranh.
Ngày 21/7/2015, trong cuộc họp sơ kết công tác y tế 6 tháng đầu năm 2015, BS Nguyễn Văn Hùng- Phó Giám đốc Trung tâm Y tế TP Cam Ranh- cho biết đã đưa đội ngũ y, bác sĩ đi tập huấn công tác chuyên môn điều trị Methadone tại TP Hồ Chí Minh và TP Đà Nẵng. Riêng về địa điểm hoạt động, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Khánh Hòa đã đồng ý chuyển giao một dãy nhà gồm 4 phòng tại khu làm việc cũ của Trường Trung cấp nghề Cam Ranh số 137, Lê Hồng Phong, phường Cam Lộc, để làm cơ sở cai nghiện theo phương pháp Methadone. Hiện nay, Sở Y tế đang tiến hành khảo sát và sửa chữa dãy nhà này.
Theo báo cáo của Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh Khánh Hòa, tính đến 30/6/2015, lũy tích số trường hợp nhiễm HIV được phát hiện trong toàn tỉnh là 3.273 người. Trong đó có 1.863 trường hợp đã được quản lý tại địa phương, 765 trường hợp nhiễm HIV hiện còn sống. TP Cam Ranh có số người nhiễm HIV cao đứng thứ 3 trong toàn tỉnh với 168 trường hợp (chiếm 9%). Số trường hợp nhiễm HIV mới trong 6 tháng đầu năm 2015, TP Cam Ranh phát hiện được 10 trường hợp tăng so với cùng kỳ năm 2014 là 6 trường hợp. (Toàn tỉnh ghi nhận có 41 trường hợp nhiễm HIV mới trong 6 tháng đầu năm 2015).
BS Trần Văn Tin – Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh đánh giá hình thái lây nhiễm HIV/AIDS của tỉnh Khánh Hòa còn tập trung, tỉ lệ nhiễm HIV cao trong nhóm nghiện chích ma túy chiếm đến 6 – 7%, trong khi nhóm phụ nữ bán dâm chiếm 1 – 2%, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới chiếm 2 – 3%. BS Tin cũng lo ngại có nhiều yếu tố nguy cơ làm bùng phát dịch như tình hình nghiện chích ma túy mới tăng, xu hướng dịch lan rộng về địa bàn, nhóm đối tượng. Trung tâm đã tham mưu Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa ban hành văn bản 754/SYT-NVY ngày 17/4/2015 triển khai điều trị HIV/AIDS trong cơ sở khám chữa bệnh; văn bản 950/SYT-NVY ngày 14/5/2015 đẩy mạnh triển khai chương trình Methadone. Ngày 25/6/2015 UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Quyết định số 12/2015/QĐ-UBND quy định về mức giá một số dịch vụ điều trị Methadone tại cơ sở y tế nhà nước.
Theo BS Tin, Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh bắt đầu triển khai điều trị Methadone cho bệnh nhân nghiện chất dạng thuốc phiện từ ngày 14/8/2014. Đến ngày 22/7/2015, Trung tâm đã tiếp nhận 292 hồ sơ bệnh nhân đăng ký tham gia điều trị, đã khởi liều 40 đợt, có 250 bệnh nhân đang uống Methadone, 17 bệnh nhân trả về địa phương do không đủ điều kiện, 13 bệnh nhân dừng điều trị. Trung tâm đã có ghi nhận bước đầu sau gần 01 năm triển khai điều trị Methadone là phần lớn bệnh nhân đã tuân thủ tốt, xét nghiệm nước tiểu tìm chất dạng thuốc phiện nhiều lần khi đang điều trị đều có kết quả âm tính, một số tìm được việc làm ổn định cuộc sống. Nhiệm vụ ưu tiên 6 tháng cuối năm 2015 ngoài việc đẩy mạnh can thiệp giảm hại cung cấp bơm kim tiêm sạch, bao cao su, Trung tâm sẽ đẩy mạnh việc điều trị Methadone tại TP Nha Trang, triển khai điều trị Methadone tại Thị xã Ninh Hòa và TP Cam Ranh theo hướng lồng ghép, kết nối với xét nghiệm HIV tự nguyện và điều trị ARV. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành chỉ tiêu 500 bệnh nhân tham gia điều trị Methadone vào cuối năm 2015. Đối với hoạt động truyền thông, tư vấn ưu tiên các hoạt động can thiệp giảm tác hại trong đó có chương trình Methadone.
Theo báo cáo của TS Nguyễn Tố Như – Tổ chức sức khỏe gia đình quốc tế (FHI360) Trung Quốc nhờ triển khai chương trình Methadone năm 2009 đã dự phòng được 3900 ca nhiễm mới, giảm được việc sử dụng 22,4 tấn Heroin; ngăn chặn được 1,5 tỷ USD giao dịch buôn bán Heroin. TS Tố Như khẳng định điều trị Methadone có thể làm giảm được 54% các nguy cơ lây truyền HIV; tại Hồng Kông nhờ thực hiện tốt chương trình Methadone đã giúp tỉ lệ lây nhiễm HIV trong đối tượng tiêm chích ma túy giảm xuống dưới 1%. Tại TP Hải Phòng và TP Hồ Chí Minh nhờ điều trị Methadone, tuân thủ điều trị tốt, sau 2 năm tỉ lệ người bệnh tiếp tục điều trị gần 90%, việc sử dụng Heroin và tần suất tiêm chích giảm đáng kể; tỉ lệ dùng chung bơm kim tiêm giảm và tỉ lệ dùng bao cao su tăng. Thể chất và tâm lý của các bệnh nhân tham gia điều trị Methadone được cải thiện, tình trạng tội phạm gây ra do sử dụng ma túy giảm đi đáng kể; giúp cho người sử dụng ma túy ổn định cuộc sống, giảm sự lệ thuộc vào Heroin, trở về với cuộc sống bình thường, trở về với gia đình và công việc.
Hiện nay có khó khăn đó là đầu tư kinh phí từ các địa phương cho chương trình Methadone còn hạn chế; trong khi kinh phí quốc tế tài trợ đang cắt giảm mạnh như kinh phí cho cơ sở vật chất và nhân lực; kinh phí đào tạo; kinh phí mua thuốc Methadone. Theo BS Trần Văn Tin, việc xã hội hóa đang được đẩy mạnh để giải quyết sự thiếu hụt về nguồn lực, mức thu đối với bệnh nhân tham gia điều trị Methadone sẽ được tính toán sao cho phù hợp với điều kiện chi trả, qua đó giúp người nghiện có điều kiện tốt nhất tham gia chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone.
Tường Huân