Tháng 7/2015, các báo trong cả nước đều có bài viết khen ngợi hành động của 18 cán bộ y tế vào 01 học viên của Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã quên mình cứu sống bệnh nhân nhiễm HIV trong tình trạng nguy kịch.
Theo Bác sĩ Lưu Quốc Khải, là phẫu thuật viên chính của ca cấp cứu, lúc đó nhiều cán bộ y tế không kịp đi cả găng tay bảo vệ; có người đang mang thai; thời điểm cấp cứu bệnh nhân diễn ra rất khẩn trương, tất cả vì sức khỏe của người bệnh không cho phép chậm một giây. Với hành động dũng cảm, hết lòng vì người bệnh, 19 y, bác sĩ đã được Bộ trưởng Bộ Y tế gửi thư khen ngợi, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội khen thưởng.
Sau đây, chúng tôi xin giới thiệu quy trình dự phòng sau phơi nhiễm HIV do tai nạn nghề nghiệp
Trước hết điều kiện để xác định người bị phơi nhiễm HIV do tai nạn nghề nghiệp là bị một trong 3 tai nạn sau đây khi đang làm nhiệm vụ: 1) Bị kim, vật nhọn đâm, vật sắc cứa xuyên qua da hoặc vật làm da bị trầy xước, nứt nẻ mà những vật này đã tiếp xúc với máu, sản phẩm máu hoặc dịch cơ thể người nghi nhiễm HIV; 2) Bị máu, sản phẩm máu, dịch cơ thể người nghi nhiễm HIV tiếp xúc trực tiếp với da bị trầy xước, nứt nẻ; 3) Bị máu, sản phẩm máu, dịch cơ thể người nghi nhiễm HIV tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc mắt, mũi, miệng.
Lúc đó, tại cơ sở y tế cần lập biên bản tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong vòng 48 giờ kể từ khi xảy ra tai nạn, có xác nhận của người làm chứng và Thủ trưởng cơ quan quản lý trực tiếp ký.
Tiếp theo là lấy mẫu máu người bị phơi nhiễm HIV trong vòng 72 giờ kể từ thời điểm xảy ra một trong ba tai nạn quy định, xét nghiệm HIV bằng kỹ thuật ELISA.
Quy trình dự phòng sau phơi nhiễm: Xử lý vết thương tại chỗ: nếu có tổn thương da chảy máu, rửa ngay vết thương dưới vòi nước; để vết thương tự chảy máu trong một thời gian ngắn, không nặn bóp vết thương; rửa kỹ bằng xà phòng và nước sạch. Nếu phơi nhiễm qua niêm mạc mắt, rửa mắt bằng nước cất hoặc nước muối NaCl 0,9% liên tục trong 5 phút. Nếu phơi nhiễm qua miệng, mũi, cần rửa, nhỏ mũi bằng nước cất hoặc dung dịch NaCl 0,9%; xúc miệng bằng dung dịch NaCl 0,9% nhiều lần. Báo cáo người phụ trách và làm biên bản (chú ý ghi đầy đủ các thông tin yêu cầu trong Hồ sơ phơi nhiễm). Đánh giá nguy cơ phơi nhiễm theo mức độ tổn thương và diện tích tiếp xúc. Xác định tình trạng HIV của nguồn gây phơi nhiễm. Xác định tình trạng HIV của người bị phơi nhiễm (Nếu HIV(-) cần kiểm tra lại sau 3 và 6 tháng). Tư vấn cho người bị phơi nhiễm: tư vấn phòng lây nhiễm cho người khác có thể làm lây truyền HIV cho người khác dù xét nghiệm HIV âm tính (thời kỳ cửa sổ), vì vậy cần phải thực hiện các biện pháp dự phòng lây nhiễm. Tư vấn tuân thủ điều trị và hỗ trợ tâm lý. Điều trị dự phòng bằng thuốc ARV: tiến hành điều trị bằng thuốc ARV càng sớm càng tốt từ 2 đến 6 giờ và trước 48 giờ sau khi bị phơi nhiễm cho tất cả các trường hợp phơi nhiễm có nguy cơ.
Cuối cùng là kế hoạch theo dõi, có thể thuốc ARV gây ra các tác dụng phụ, không ngừng điều trị khi có tác dụng phụ nhẹ và thoáng qua, đến các cơ sở y tế ngay khi có các tác dụng phụ nặng; xét nghiệm công thức máu và chức năng gan (ALT) khi bắt đầu điều trị và sau 4 tuần; xét nghiệm HIV sau 1, 3 và 6 tháng.
Đối với trường hợp phơi nhiễm của 19 cán bộ y tế của Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Long – Cục trưởng Cục phòng chống HIV/AIDS Bộ Y tế cho biết sau khi xảy ra sự việc, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã xử trí theo đúng quy trình và hướng dẫn của Bộ Y tế từ việc đánh giá nguy cơ, tiến hành xét nghiệm HIV, tư vấn cho các cán bộ y tế, liên hệ ngay với Trung tâm phòng chống HIV/AIDS Hà Nội để cấp thuốc ARV điều trị phơi nhiễm.
TS Long cho rằng việc điều trị dự phòng đúng quy định và sớm trong 48 giờ sau phơi nhiễm có thể giảm được 80% khả năng nhiễm HIV. Có một yếu tố nữa là người nhiễm HIV được cấp cứu, đang được điều trị thuốc kháng vi rút HIV-ARV, chính vì vậy cùng với nguy cơ lây nhiễm HIV không cao nên TS Long có niềm tin là 19 cán bộ y tế của Bệnh viện Phụ sản Hà Nội sẽ không bị lây nhiễm HIV./.
Ngô Thanh