Theo báo cáo của ông Đỗ Thái Hùng- Phó Viện trưởng Viện Pasteur Nha Trang- tính đến ngày 30/6/2015, lũy tích số trường hợp nhiễm HIV của 11 tỉnh miền Trung là 9.196 trường hợp; có 6.130 trường hợp đã chuyển sang giai đoạn AIDS; tử vong do AIDS là 3.826 người. Nếu tính riêng số trường hợp nhiễm HIV/AIDS trong 6 tháng đầu năm 2015, 11 tỉnh miền Trung có 171 trường hợp nhiễm HIV, 114 trường hợp chuyển sang giai đoạn AIDS và có 56 người tử vong do AIDS.
TP. Đà Nẵng, tỉnh Khánh Hòa và Bình Thuận có số trường hợp nhiễm mới cao nhất với 30 trường hợp; thấp nhất là Phú Yên và Quảng Trị chỉ có 04 trường hợp nhiễm HIV mới. Phân tích về đường lây truyền ở người nhiễm giai đoạn 2010-2015, báo cáo cho thấy đường tình dục chiếm tỷ lệ cao nhất, gấp nhiều lần so với các đường máu và đường mẹ truyền sang con.
Về giới tính ở người nhiễm giai đoạn 2010- tháng 6/2015, những năm 2010-2012 nam giới chiếm 61-64%; hiện nay tỷ lệ này là 54%; như vậy đối với nữ giới nhiễm HIV đang có xu hướng tăng lên, nếu năm 2010 tỷ lệ nữ giới nhiễm HIV là 36% thì nay đã là 46%.
Về nhóm tuổi, nhóm 30-39 tuổi có tỷ lệ nhiễm HIV cao nhất qua các năm, nhóm trên 50 tuổi năm 2011 có tỷ lệ là 2% thì hiện nay là 6%; như vậy đang có xu hướng tăng tỷ lệ nhiễm HIV ở nhóm lớn hơn 50 tuổi.
Theo phân tích qua kết quả giám sát trọng điểm hàng năm, chiều hướng nhiễm HIV trong nhóm nam nghiện chích ma túy của 11 tỉnh miền Trung có xu hướng giảm; năm 2011 có tỷ lệ 4,9%, năm 2013 có tỷ lệ 2,9% và năm 2014 có tỷ lệ 2,59%. Đối với nhóm phụ nữ bán dâm, năm 2010 tỷ lệ nhiễm HIV qua giám sát trọng điểm của 11 tỉnh miền Trung là 1,4%; năm 2012 tỷ lệ này giảm xuống còn 0,76% thấp nhất; sau đó tăng một chút, năm 2014 là 0,84%.
Còn đối với nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới, chỉ có 2 tỉnh có giám sát trọng điểm là tỉnh Khánh Hòa và TP Đà Nẵng, nếu năm 2010 tỷ lệ nhiễm HIV ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới là 1,25%, năm 2012 là 1,3% thì năm 2014 tỷ lệ này ở tỉnh Khánh Hòa là 2,67%, gấp 2 lần so với TP Đà Nẵng.
Đối với kết quả giám sát trọng điểm bệnh lây truyền qua đường tình dục trên nhóm phụ nữ bán dâm, tỷ lệ nhiễm Chlamydia năm 2011 là 4,7%, thì năm 2014 tỷ lệ này là 8,6%, tăng gần gấp đôi. Đối với nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới, kết quả giám sát trọng điểm bệnh giang mai năm 2011 là 0,17%, đến năm 2013 tỷ lệ này tăng lên 1,3%.
Ông Đỗ Thái Hùng có nhận xét là tình hình dịch HIV tại khu vực miền Trung đang ở mức độ thấp (<5% ở nhóm có hành vi nguy cơ cao), giảm cả về số người nhiễm, số bệnh nhân AIDS và tử vong do AIDS. Tuy nhiên, tỷ lệ hiện nhiễm Chlamydia ở nhóm phụ nữ bán dâm với tỷ lệ cao (8,6% năm 2014); phần lớn người nhiễm HIV ở độ tuổi từ 20-39 và phân bố ở nam giới cao hơn so với nữ giới; phân bố theo đường quan hệ tình dục không an toàn ở người nhiễm HIV vẫn chiếm tỷ lệ cao và có xu hướng gia tăng.
Ông Hùng cũng cho biết, hoạt động can thiệp giảm tác hại ở một số địa phương còn gặp nhiều khó khăn, nhóm đồng đẳng viên bị cắt giảm số lượng, giảm chế độ nên độ bao phủ chưa cao; đối với hoạt động điều trị, chăm sóc và hỗ trợ người nhiễm HIV 11/11 tỉnh đã có các phòng khám nội trú tại tuyến tỉnh, phần lớn tuyến huyện chưa có phòng khám nội trú để hỗ trợ trong công tác theo dõi, cấp phát thuốc cho bệnh nhân (đặc biệt các huyện miền núi). Tình trạng phân biệt kỳ thị người nhiễm HIV còn tồn tại nên người nhiễm ngại tiếp cận chương trình điều trị, chăm sóc, hỗ trợ.
Đối với hoạt động tư vấn, xét nghiệm tự nguyện, nguồn phát hiện người nhiễm từ VCT chưa cao, đối tượng còn khai báo địa chỉ không rõ ràng. Cán bộ thực hiện VCT còn kiêm nhiệm, chưa được đào tạo đầy đủ.
Đối với hoạt động dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, 11/11 tỉnh trong khu vực đã triển khai tốt tháng hành động dự phòng lây truyền mẹ con, mở rộng số lượng cơ sở thực hiện dự phòng lây truyền mẹ con. Tuy nhiên, sinh phẩm xét nghiệm còn hạn chế, số lượng bà mẹ đến khám thai và được tư vấn xét nghiệm HIV tại các cơ sở y tế còn hạn chế. Hoạt động quản lý các bệnh lây truyền qua đường tình dục chưa quản lý được ở cơ sở y tế tư nhân.
Theo ông Hùng, hiện nay nhu cầu kinh phí cho công tác phòng chống HIV/AIDS giai đoạn 2014-2020 ở tỉnh thấp nhất là 20 tỷ đồng, tỉnh/TP cao nhất là 110 tỷ đồng, tuy nhiên nguồn ngân sách địa phương dự kiến chỉ cung cấp được từ 6 tỷ đến 30 tỷ đồng mà thôi.
Hữu Tráng