Tại Hội nghị tăng cường công tác truyền thông y tế năm 2016 do Bộ Y tế tổ chức vào cuối tháng 4/2016 vừa qua, ông Nguyễn Đình Anh- Vụ trưởng Vụ Truyền thông Thi đua Khen thưởng, Bộ Y tế- đã nhận xét trong năm 2015, toàn hệ thống đã đạt được nhiều kết quả quan trọng đối với công tác truyền thông y tế.
Cụ thể đó là truyền thông triển khai thực hiện đổi mới phong cách thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh, nhận được sự quan tâm và đánh giá cao của dư luận, báo chí về đổi mới ngành y tế; Truyền thông phong trào thi đua yêu nước nhân dịp Đại hội thi đua yêu nước ngành y tế lần thứ VI vào tháng 9/2015, động viên cán bộ ngành y tế tận tâm cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; Truyền thông về điều chỉnh giá dịch vụ y tế theo hướng tính đúng, tính đủ chi phí dịch vụ y tế; Tổ chức tọa đàm, giao lưu, truyền hình trực tuyến về thành tựu y tế Việt Nam, phòng chống dịch bệnh MERS-CoV, Ebola, Zika…nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, giảm quá tải bệnh viện, an toàn tiêm chủng và chiến dịch tiêm vắc xin sởi- rubella, công nhận thành tựu NRA về vắc xin, tai biến y khoa…tạo được dư luận tích cực, từng bước thay đổi cách nhìn nhận về công tác y tế.
Tuy nhiên bên cạnh đó, nhiều khó khăn thách thức đặt ra cho công tác truyền thông y tế, nhiều địa phương, đơn vị vẫn e ngại, lúng túng trong xử lý thông tin, phát ngôn và làm việc với báo chí do thiếu kinh nghiệm, kỹ năng; chưa chủ động cung cấp thông tin hoạt động thường xuyên và đột xuất của ngành. Khi có sự việc, vấn đề xảy ra phản ứng rất chậm và thiếu chuyên nghiệp; Chưa chủ động xây dựng cơ chế phối hợp giữa ngành y tế và các cơ quan truyền thông tại địa phương.
Một số Sở Y tế, đơn vị trực thuộc chậm đổi mới nội dung và hình thức truyền thông, chưa xây dựng trang tin điện tử, chưa chú ý đến các loại hình truyền thông mới như mạng xã hội, truyền thông tương tác.
Một thực tế hiện nay đối với các Trung tâm Truyền thông GDSK tỉnh, thành phố được giao phụ trách hoạt động truyền thông GDSK về các lĩnh vực hoạt động công tác y tế tại địa phương, nhưng thực tế không đủ quyền hạn, thiếu cơ chế và nguồn lực. Nguồn lực đầu tư cho đơn vị và cán bộ truyền thông GDSK hết sức hạn chế, nhân lực thiếu về số lượng, chưa đáp ứng về chất lượng, chưa đào tạo tập huấn chuyên sâu; thiếu trang thiết bị, cơ sở vật chất…
Hoạt động kiểm tra, giám sát tại đơn vị, địa phương còn rất hạn chế, chưa thực hiện theo đúng yêu cầu và thực tế hoạt động. Hoạt động truyền thông GDSK thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia, đề án, dự án…về y tế thường do các đơn vị riêng biệt triển khai, do vậy chưa tập trung nguồn lực để đầu tư và thực hiện truyền thông GDSK có hiệu quả.
Còn theo BS.Trần Quang Mai- Phó Giám đốc Trung tâm Truyền thông GDSK Trung ương, Bộ Y tế- công tác truyền thông GDSK còn nhiều khó khăn như do ban hành định hướng truyền thông năm 2015 chậm, không ngay từ đầu năm. Vì vậy sẽ khó cho địa phương khi xây dựng và thực hiện kế hoạch truyền thông của tỉnh ngay từ đầu năm. Truyền thông phải đi trước nhưng kinh phí hoạt động truyền thông GDSK ngày càng giảm, dự án 5 về “Nâng cao năng lực truyền thông và giám sát” đã kết thúc, dự án 8 về “Quản lý và truyền thông y tế” thuộc chương trình mục tiêu y tế và dân số đang đợi phê duyệt, kinh phí địa phương và nguồn huy động từ các tổ chức quốc tế, trong nước giảm sút; gánh nặng bệnh tật gia tăng trong đó bệnh không lây, bệnh dịch mới nổi và tái nổi, biến đổi khí hậu (hạn hán) làm tăng gánh nặng công tác truyền thông của ngành.
Về củng cố mạng lưới truyền thông tại địa phương, trước năm 1998 khi chưa có Nghị định 01/1998/NĐ-CP của Chính phủ về hệ thống tổ chức bộ máy địa phương thì nhiều Sở Y tế các tỉnh đã cho thành lập Trung tâm Truyền thông (11 Trung tâm được thành lập, sớm nhất là Trung tâm Truyền thông GDSK TP Hồ Chí Minh (1978). Sau khi Thông tư số 02/1998/TTLT-BYT-BTCCBCP ngày 27/6/1998 của liên Bộ Y tế và Ban TCCB Chính phủ hướng dẫn thực hiện Nghị định số 01/CP của Chính phủ, Trung tâm Truyền thông GDSK các tỉnh, thành phố được thành lập. Ngày 31/3/1999, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký Quyết định số 911/1999/QĐ-BYT ban hành quy định chức năng, nhiệm vụ và tổ chức cán bộ của Trung tâm Truyền thông GDSK tỉnh/ thành phố. Sau 8 năm thực hiện Nghị định số 01, Thông tư 02 thì 63/63 tỉnh, thành phố đã thành lập Trung tâm.
Sau gần 20 năm xây dựng và trưởng thành, hệ thống truyền thông GDSK cả nước cơ bản đã được kiện toàn, đóng góp tích cực trong phản biện xã hội và tuyên truyền các chủ trương chính sách, đường lối của Đảng và Nhà nước về công tác y tế, góp phần không nhỏ trong công tác truyền thông trong các chương trình mục tiêu quốc gia y tế; chương trình mục tiêu quốc gia về Dân số- KHHGĐ; Vệ sinh An toàn thực phẩm, Phòng chống HIV/AIDS; Công tác khám chữa bệnh; Nêu gương người tốt, việc tốt của ngành y tế.
Tuy vậy, năm 2015 khi Thông tư số 51/2015/TTLT-BYT-BNV ra đời đã gây không ít cản trở trong các hoạt động truyền thông GDSK tại các địa phương: hạn chế đầu tư kinh phí, nhân lực không được bổ sung, trang thiết bị chuyên môn không được đầu tư, nâng cấp và sửa chữa.
Ngô Thanh