Tháng 5/2023 vừa qua, Đoàn giám sát của Viện Sốt rét – Bộ Y tế đã làm việc tại tỉnh Khánh Hòa, TS.Nguyễn Xuân Xã – thành viên đoàn đã đề nghị cần tăng cường thực hiện tốt công tác giám sát xử lý ổ dịch sốt rét tại địa phương.
Theo TS.Nguyễn Xuân Xã, dựa vào kết quả điều tra trường hợp bệnh sốt rét, khi phát hiện có lây truyền tại chỗ hoặc nghi ngờ có lây truyền tại chỗ thì phải tổ chức điều tra ổ bệnh sốt rét. Cần xét nghiệm máu tìm ký sinh trùng sốt rét cho tất cả các ca nghi ngờ sốt rét, đặc biệt là người đi từ vùng sốt rét lưu hành trong, ngoài địa phương; dân đi rừng, ngủ rẫy; dân giao lưu qua biên giới.
Giám sát phát hiện sớm các ca bệnh sốt rét, điều tra phân loại các ca bệnh, điều trị triệt để, quản lý chặt chẽ các ca bệnh nội địa, ngoại lai, thứ truyền, tái phát xa. Cần giám sát phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ca bệnh tại các ổ dịch.
Đối với xử lý ổ bệnh sốt rét, dựa trên kết quả điều tra ổ bệnh, phân loại ổ bệnh và đánh giá nguy cơ, cán bộ điều tra đưa ra quyết định xử lý ổ bệnh đó. Việc điều tra, xử lý ổ bệnh phải hoàn thành trong vòng 7 ngày kể từ khi xác định ca bệnh. Báo cáo lên phần mềm và báo cáo giấy theo đúng quy định.
Cách xử lý ổ bệnh sốt rét hoạt động cần tăng cường phát hiện chủ động, thực hiện hàng tuần tại các ổ bệnh sốt rét mới, hàng tháng tại các ổ bệnh sốt rét theo mùa truyền bệnh, giảm tần suất phát hiện ngoài mùa truyền bệnh.
Lấy lam máu hoặc xét nghiệm chẩn đoán nhanh để phát hiện ký sinh trùng sốt rét cho tất cả các đối tượng có sốt và đối tượng nguy cơ cao như người đi rừng, ngủ rẫy, giao lưu qua biên giới. Điều trị tất cả các ca bệnh có ký sinh trùng được phát hiện trong quá trình điều tra ổ bệnh sốt rét theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của Bộ Y tế ban hành.
Thực hiện các biện pháp phòng chống đảm bảo 100% dân được bảo vệ, phun tồn lưu hóa chất diệt côn trùng cho tất cả hộ gia đình tại thôn có ổ bệnh sốt rét, cấp bổ sung màn tẩm hóa chất đạt 1,8 người/ 1 màn đôi. Vệ sinh môi trường và xử lý các ổ bọ gậy. Tăng cường công tác truyền thông người dân uống thuốc đủ liều, tăng cường các biện pháp ngủ màn, sử dụng hương, kem xua muỗi.
Đối với giám sát ổ bệnh cần thực hiện thường xuyên. Thông tin về ổ bệnh sốt rét hoạt động phải được theo dõi cập nhật và báo cáo lên tuyến trên. Sau can thiệp mà diễn biến ổ bệnh vẫn phức tạp thì việc theo dõi cần thực hiện hàng tuần và báo cáo lên tuyến trên.
Giám sát tỷ lệ ngủ màn của người dân, tỷ lệ người đi rừng, ngủ rẫy có sử dụng màn tẩm. Lập danh sách quản lý số dân thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy, giao lưu qua biên giới. Điều tra thành phần loài muỗi truyền sốt rét và thử nhạy cảm với hóa chất diệt côn trùng. Điều tra đáp ứng sau 30 ngày xử lý ổ bệnh sốt rét.
Cần xây dựng bản đồ ổ bệnh sốt rét và lưu trú số liệu ổ bệnh tại các tuyến tương ứng. Đối với ổ bệnh sốt rét tiềm tàng, cần tăng cường phát hiện sớm các ca nghi ngờ mắc sốt rét, lấy lam máu hoặc xét nghiệm chẩn đoán nhanh để phát hiện ký sinh trùng sốt rét cho tất cả các đối tượng có sốt và đối tượng có nguy cơ.
Điều trị cho tất cả ca bệnh có ký sinh trùng được phát hiện trong điều tra theo hướng dẫn của Bộ Y tế. cần thực hiện phun hóa chất diệt côn trùng cho hộ gia đình tại ổ bệnh 1 lần/1 năm. Cấp bổ sung màn, màn tẩm hóa chất tồn lưu lâu cho người dân sống tại ổ bệnh đạt 1,8 người/ 1 màn đôi.
Tăng cường công tác truyền thông, hoạt động giám sát ổ bệnh cần thực hiện thường xuyên; cần báo cáo đầy đủ thông tin lên tuyến trên; quản lý tốt người dân có nguy cơ; tổ chức điều tra ổ bệnh khi nghi ngờ có trường hợp bệnh nội địa. Thu thập thông tin hoặc điều tra để phân loại lại ổ bệnh sốt rét hàng năm, xây dựng bản đồ ổ bệnh sốt rét và lưu trú số liệu ổ bệnh tại các tuyến tương ứng.
Sở Y tế cần cập nhật diễn biến, tình hình sốt rét để tham mưu cho UBND tỉnh trong chỉ đạo công tác phòng chống sốt rét tại địa phương.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh chịu trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn, giám sát, hỗ trợ kỹ thuật và tập huấn cho nhân viên y tế các huyện, thị xã, thành phố trong việc triển khai thực hiện các hoạt động phòng chống và loại trừ bệnh sốt rét. Triển khai giám sát tình hình sốt rét tại các thôn, xã trọng điểm, ổ dịch, ổ bệnh và thống kê báo cáo cho tuyến trên theo quy định.
Trung tâm y tế các huyện, thị xã, thành phố cần xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai hoạt động phòng chống và loại trừ sốt rét hàng năm của huyện, thị xã, thành phố theo quy định của Bộ Y tế. Thực hiện các hoạt động giám sát và phát hiện sớm đồng thời báo cáo ca bệnh theo quy định. Tổ chức các hoạt động phòng chống muỗi truyền bệnh sốt rét, phát hiện, chẩn đoán, điều trị các ca bệnh sốt rét. Tổ chức hoạt động tuyên truyền vận động phòng chống sốt rét cho cộng đồng.
Trạm y tế xã phải có kế hoạch triển khai hoạt động, giám sát phát hiện sớm và báo cáo ca bệnh theo quy định. Tổ chức các hoạt động phòng chống muỗi truyền bệnh sốt rét, phát hiện, chẩn đoán, điều trị ca bệnh, tăng cường truyền thông phòng chống bệnh sốt rét cho cộng đồng./.
Văn Hanh