Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 6, khóa XII đã ban hành Nghị Quyết số 21 NQ/TW ngày 25/10/2017 về công tác dân số trong tình hình mới nhấn mạnh “Tiếp tục chuyển trọng tâm chính sách dân số từ Kế hoạch hóa gia đình sang Dân số và Phát triển”.
Ngày 31/12/2017 Chính phủ đã có Nghị quyết số 137/NQ/CP về ban hành chương trình hành động của Chính Phủ thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới. Nghị quyết 137 xác định có 41 đề án cần được xây dựng, ban hành cho đến năm 2020. Theo các chuyên gia, đầu tư cho công tác dân số mang lại hiệu quả kinh tế cao; cụ thể tránh được 11,5 triệu ca sinh so với dự kiến kế hoạch năm 2015 đã góp phần thu nhập bình quân của mối người dân Việt Nam tăng thêm 10,9%.
Chuyển trọng tâm chính sách dân số “từ Kế hoạch hóa gia đình sang Dân số và Phát triển” đòi hỏi công tác dân số phải cập nhật, phân tích đến các yếu tố “phát triển”. Ngược lại các kế hoạch phát triển cũng cần tính đến sự biến đổi về quy mô, cơ cấu, phân bổ và chất lượng về dân số. Đầu tư nguồn lực cho công tác dân số qua đó sẽ giúp thực thi tốt chiến lược dân số và sức khỏe sinh sản giai đoạn 2011-2020 và chương trình mục tiêu.
Các chuyên gia dân số nhấn mạnh cần đẩy mạnh các nội dung truyền thông vận động cụ thể:
- Thống nhất nhận thức của các cấp, các ngành, người dân đồng thuận cao về chuyển trọng tâm chính sách dân số từ Kế hoạch hóa gia đình sang Dân số và Phát triển. Các nội dung truyền thông cần tập trung vào vấn đề quy mô, cơ cấu, chất lượng và phân bố dân số trong mối quan hệ qua lại với phát triển kinh tế xã hội.
- Người dân cần được nâng cao nhận thức, thực thi nghiêm kỷ cương pháp luật; đồng thời người dân được tiếp cận ứng dụng kỹ thuật mới, nâng cao chất lượng dịch vụ đối với công tác dân số và sức khỏe sinh sản.
- Đẩy mạnh công tác truyền thông vận động, tạo phong trào mọi người dân thường xuyên luyện tập thể dục, có lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý để nâng cao sức khỏe, tầm vóc, thể lực người Việt Nam.
- Tiếp tục thực hiện cuộc vận động mỗi cặp vợ chồng nên có 2 con, ngăn ngừa tư tưởng tâm lý không hạn chế số con, nâng cao nhận thức, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật cấm tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
- Nâng cao nhận thức, thực hành về bình đẳng giới; đẩy mạnh truyền thông giáo dục thay đổi hành vi nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.
- Tăng cường truyền thông giáo dục dân số, sức khỏe sinh sản trong và ngoài nhà trường.
Hiện nay ngành Y tế đang triển khai đề án thực hiện Nghị quyết số 20 NQ/TW, theo đó công tác dân số và phát triển càng phải có sự gắn kết chặt chẽ đó là chăm sóc cho người dân có sức khỏe tốt, có thể lực, tầm vóc, trí tuệ, tuổi thọ cũng như chất lượng tốt; các nội dung ứng phó với dân số già; nâng cao chất lượng dân số qua các hoạt động sàng lọc trước sinh và sau sinh; phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ để phòng ngừa bệnh tật…
Các chuyên gia dân số lưu ý, so với thế giới, chỉ số phát triển con người (HDI) của nước ta vẫn còn thấp. Việt Nam chưa rút ngắn được khoảng cách so với các nước phát triển trên thế giới, trong đó năng suất lao động vẫn là thành tố yếu nhất khi nói đến chất lượng dân số; đây là thất thế lớn trong việc đạt được mục tiêu “Nâng cao chất lượng dân số”.
Nghi Anh