Sốt rét là bệnh ít gặp ở trẻ em nhưng thời gian gần đây tại một số tỉnh đã xuất hiện trường hợp trẻ em mắc bệnh, đây là một dấu hiệu bất thường. Việc phát hiện sớm và phòng bệnh đúng cách là yếu tố quan trọng trong việc ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, cần phải tăng cường công tác tuyên truyền cách phòng căn bệnh này cho người dân trên địa bàn.
Dễ chẩn đoán nhầm: sốt rét là bệnh truyền nhiễm do muỗi Anopheles lây truyền, thỉnh thoảng xuất hiện ở người lớn, hiếm khi có trẻ nhỏ mắc. Do bệnh sốt rét đã nhiều năm ít xuất hiện ở Việt Nam, đặc biệt trên trẻ em nên đa phần các bác sĩ không nghĩ đến bệnh và thường bỏ qua chỉ định xét nghiệm máu để tìm ký sinh trùng dẫn đến chẩn đoán nhầm và trẻ thường nhập viện trong tình trạng bệnh nặng.
Tùy theo lứa tuổi của trẻ em, các đặc điểm khi mắc sốt rét có những diễn biến khác nhau. Cần có sự phân biệt để giúp cho việc chẩn đoán xác định.
Trẻ nhỏ dưới 3 tháng tuổi đến 6 tháng tuổi ít bị nhiễm bệnh sốt rét và ít tử vong do bệnh sốt rét vì còn mang huyết sắc tố F (fetal hemoglobin), còn có kháng thể được thụ hưởng từ người mẹ và do còn bú mẹ nên cơ thể trẻ thiếu chất PABA (para-amino benzoic acid) vì vậy, ký sinh trùng sốt rét không tổng hợp được acid folic để phát triển.
Tuy nhiên, trẻ nhỏ từ 6 tháng tuổi trở lên có tỷ lệ mắc sốt rét và tử vong do sốt rét thường cao hơn người lớn, cao nhất ở nhóm trẻ em từ 4 - 5 tuổi.
Ở trẻ từ 1 đến 4 tuổi thường hay bị cơn co giật khi có sốt cao. Triệu chứng rối loạn tiêu hóa như nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng, bụng đầy trướng hơi xảy ra khá phổ biến. Cơ thể trẻ có dấu hiệu bị thiếu máu, lá lách sưng to.
Khi trẻ bị mắc bệnh sốt rét thì chu kỳ cơn sốt xảy ra thường không đều đặn, đôi khi nhiều trường hợp không có giai đoạn rét run. Đường huyết ở trẻ giảm, suy thận, biến chứng gan cũng là dấu hiệu của bệnh sốt rét ở trẻ em.
Nếu không điều trị kịp thời, sốt rét có thể diễn tiến thành ác tính khiến trẻ thiếu máu nặng, suy hô hấp, gan to, lách to, tổn thương đa cơ quan và nhanh chóng tử vong sau 48-72 giờ.
Khi sang giai đoạn ác tính, bệnh nhân có thể rối loạc ý thức, li bì hoặc vật vã, cuồng sảng, nói lảm nhảm, sốt cao liên tục, mất ngủ nhiều, nhức đầu dữ dội, nôn hoặc tiêu chảy nhiều.
Phòng bệnh sốt rét cho trẻ
Trẻ bị sốt rét rất nguy hiểm, vì vậy, để ngăn ngừa sốt rét cho trẻ hiệu quả, cha mẹ hãy tuân thủ theo các nguyên tắc sau: cách phòng bệnh tốt nhất là cần ngủ màn có tẩm hóa chất xua muỗi. Màn tẩm này không độc hại cho sức khỏe người dung. Ngoài ra, có thể tẩm hóa chất xua muỗi vào những tấm rèm để muỗi không bay vào nhà đê đốt người.
Khi ngủ phải mắc màn, khi ngủ dậy tháo màn cho vào túi nilon cất. Màn tẩm hóa chất rồi 6 tháng sau mới được giặt. Hóa chất có tác dụng trong 6 tháng, sau 6 tháng phải nhuộm lại. Màn tẩm hóa chất không những chống được muỗi đốt mà còn diệt được chấy, rận, rệp, bọ chét…
Hun khói hoặc đốt hương xua muỗi vào buổi tối. Phát quang bụi rậm quanh nha, dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ.
Tiến hành phun thuốc diệt muỗi theo quy định của ngành Y tế là biện pháp tích cực, tốt nhất cho vùng sốt rét lưu hành.
Người dân sống trong vùng sốt rét lưu hành khi có biểu hiện sốt rét kéo dài cần nghĩ đến bệnh lý rốt rét và đi khám kết hợp xét nghiệm máu để được điều trị kịp thời.
Thanh Tùng