Ung thư gan là một bệnh ác tính của gan do sự tăng sinh ồ ạt tế bào gan hoặc tế bào đường mật gây hoại tử và chèn ép trong gan.
Phần lớn ung thư gan là ung thư biểu mô tế bào gan, đây là loại ung thư nguyên phát, xuất phát từ trong tế bào gan. Ung thư biểu mô tế bào gan tái phát chiếm tỷ lệ rất lớn, phụ thuộc thời gian theo dõi, tỷ lệ từ 43%-65% trong vòng 2 năm sau điều trị và lên đến 85% trong vòng 5 năm sau điều trị.
Theo các chuyên gia gan mật, quan điểm điều trị ung thư biểu mô tế bào gan tái phát cũng giống như ung thư biểu mô tế bào gan khi phát hiện ban đầu. Việc chẩn đoán sớm ung thư biểu mô tế bào gan tái phát cho phép lựa chọn một số biện pháp điều trị như phẩu thuật, đốt sống cao tần hoặc nút động mạch gan. Ở Việt Nam, trong thời gian qua, đa số các bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan tái phát thường chỉ nút mạch và điều trị bổ trợ.
Từ tháng 01/2011 đến tháng 12/2016, nhóm tác giả nghiên cứu Vũ Hải Sơn cùng cộng sự Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình, Bệnh viện Việt - Đức đã thực hiện báo cáo đề tài “Kết quả điều trị ung thư biểu mô tế bào gan tái phát sau phẫu thuật”. Nghiên cứu được thực hiện trên 75 bệnh nhân có độ tuổi trung bình là 51,5 tuổi; nam giới chiếm tỷ lệ 80%; thời gian bệnh tái phát trung bình là 14,5 tháng. Tái phát sớm là trong vòng 2 năm, có 63 bệnh nhân chiếm tỷ lệ 84%; sau 2 năm tái phát là 16%. Thường thời gian tái phát bệnh phụ thuộc nhiều yếu tố như anpha FP; kích thước khối u, số lượng khối u, xâm lấn mạch, nhân vệ tinh, chức năng gan của người bệnh. Thời gian tái phát ngắn hay dài là một yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng điều trị ung thư biểu mô tế bào gan tái phát.
Theo Bs Hải Sơn, chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò rất quan trọng trong chẩn đoán và theo dõi điều trị ung thư biểu mô tế bào gan; Trong nghiên cứu, kết quả chụp CT của 75 bệnh nhân có 45 bệnh nhân có 1 u chiếm 60%; 11 bệnh nhân có 2 u; trên 2 u có 19 bệnh nhân. Đối với huyết khối tĩnh mạch cửa gập có 5 bệnh nhân; đây là một dấu hiệu tiên lượng bệnh của bệnh nhân, nhờ sự tiến bộ của gây mê hồi sức, chẩn đoán hình ảnh, kỹ thuật mổ nên phẫu thuật cắt gan lấy huyết khối tĩnh mạch cửa có tỷ lệ sống và tiên lượng sau mổ khá tốt. Thực hiện xét nghiệm chụp cắt lớp vi tính và chụp cộng hưởng từ trên người bệnh có độ nhạy và độ đặc hiệu cao đóng vai trò then chốt trong chẩn đoán xác định bệnh ung thư biểu mô tế bào gan cũng như trong trường hợp bệnh tái phát.
Đối với lựa chọn phương pháp điều trị ung thư biểu mô tế bào gan hiện còn nhiều khó khăn, phụ thuộc vào giai đoạn của bệnh cũng như toàn trạng của bệnh nhân. Các phương pháp điều trị trên thế giới đã áp dụng như ghép gan, phẫu thuật, đốt sóng cao tần, nút động mạch gan, tiêm cồn, điều trị giảm nhẹ và bổ trợ. Trong nghiên cứu, Bs Hải Sơn thực hiện 15 bệnh nhân phẫu thuật cắt gan, đốt sóng cao tần có 6 bệnh nhân; nút động mạch gan có 54 bệnh nhân. Chỉ định phẫu thuật cắt gan, đốt sóng cao tần thường là chỉ định hẹp, phụ thuộc vào chức năng gan, số lượng u, kích thước u, xâm lấn mạch của người bệnh.
Theo các chuyên gia gan mật, ung thư biểu mô tế bào gan phát triển âm thầm, triệu chứng giai đoạn đầu nghèo nàn, thường bị bỏ qua. Ung thư gan là sự phát triển và lan rộng nhanh chóng của các tế bào không lành mạnh trong gan. Khi tế bào ung thư lan rộng một mức độ nhất định các đặc điểm bất thường mới lộ ra. Về thời điểm này, điều trị không thể dứt điểm, chỉ có thể kéo dài thời gian sống của bệnh nhân. Ung thư gan có tỷ lệ tử vong cao hàng đầu hiện nay do khi phát hiện bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Các triệu chứng ung thư gan giai đoạn đầu là mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, đau và sưng bụng, sút cân, nước tiểu sẫm màu, vàng da, ngứa. Một khi người bệnh thấy mệt mỏi kéo dài kèm theo triệu chứng suy giảm chức năng gan nên cảnh giác đi khám kiểm tra. Người bệnh thường chán ăn, ăn không ngon miệng, buồn nôn, nôn. Bệnh nhân bị sụt cân không rõ nguyên nhân. Ở giai đoạn đầu, tế bào ung thư kích ứng gây viêm gan, làm gan sưng, nở to. Người bệnh cảm thấy đau bụng nhẹ kèm sưng bụng ở vùng gan. Khi khối u càng phát triển tình trạng sưng và đau bụng sẽ nghiêm trọng hơn. Gan là cơ quan đóng vai trò trong quá trình trao đổi chất của cơ thể; khi chức năng gan suy giảm sẽ làm bệnh nhân sút cân, mặc dù vẫn ăn uống điều độ; đây là dấu hiệu cần đi khám bệnh sớm. Bênh nhân có nước tiểu sẫm màu, do bilirubin trong máu tăng; bệnh nhân có thể viêm đường tiết niệu. Khi chức năng gan suy giảm sẽ gây tích tụ bilirubin (sắc tố mật - chất thải) được tạo ra khi tế bào hồng cầu phân hủy trong cơ thể, sẽ làm bệnh nhân vàng da hoặc vàng lòng trắng của mắt. Đối với triệu chứng ngứa da, bệnh nhân ngứa ở một chỗ rồi lan khắp cơ thể, kéo dài liên tục trong thời gian dài. Các giai đoạn đầu triệu chứng nghèo nàn, bệnh nhân cần tầm soát và sàng lọc ung thư gan sớm để nắm được tình trạng sức khỏe bản thân./.
Hữu Cao