Theo báo cáo của Bộ Y tế, Việt Nam nằm trong nhóm 5 quốc gia có tốc độ lão hóa dân số nhanh nhất hiện nay, Việt Nam có khoảng 10,1 triệu người cao tuổi, chiếm 11% dân số. Dự báo đến năm 2050, người cao tuổi chiếm 26% dân số.
Có nhiều bệnh lý đi song hành với người cao tuổi như bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư, thoái hóa khớp, loãng xương, sa sút trí tuệ. Trung bình mỗi người phải chịu 14 năm bệnh tật trong tổng số 73 năm trong cuộc sống; một người cao tuổi có ít nhất 3 bệnh cần điều trị. Do vậy, người Việt có bảng xếp hạng tuổi thọ ở hạng 58/177 quốc gia nhưng số năm trung bình khỏe mạnh của người dân chỉ xếp thứ 116/177 nước. Theo các chuyên gia lão khoa, lão hóa là một tiến trình tự nhiên và xảy ra liên tục. Sau tuổi 35 có những thay đổi trong hệ nội tiết, hệ tiêu hóa, cytokines và tâm lý xã hội. Can thiệp dinh dưỡng và hoạt động thể lực đều đặn, cường độ hợp lý được xem là phương pháp hiệu quả để chống viêm và làm chậm quá trình lão hóa.
Theo các nghiên cứu khoa học được báo cáo Hội nghị Dinh dưỡng Tp. Hồ Chí Minh mở rộng trong năm 2018, can thiệp dinh dưỡng đóng góp phần làm chậm quá trình lão hóa. Các giai đoạn can thiệp dinh dưỡng bao gồm 1000 ngày đầu đời, trẻ em 3-5 tuổi, trẻ em trong tuổi dậy thì, người trưởng thành. Một chế độ ăn được khuyến khích là giàu các chất chống oxy hóa như các carotenoids, tocophenols và flavonoids có trong trái cây và rau củ đậm màu; plyphenol có trong trà, cà phê, rượu vang và nước trái cây; axit béo omega 3; resveratrol có trong vỏ quả nho; curcumin có trong nghệ. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo không hút thuốc lá, hạn chế đường, không ăn mặn, tránh những thực phẩm có transfat là biện pháp dinh dưỡng quan trọng.
Người cao tuổi được khuyến khích tập các loại hình như thiền, yoga, chơi cờ, đi bộ, chạy bộ ngắt quãng, khí công dưỡng sinh, tập tạ với trọng lượng vừa phải, bơi lội, đạp xe với tốc độ nhẹ nhàng. Dinh dưỡng cho người cao tuổi phải giúp duy trì khối cơ, khối xương, hạn chế gãy xương, giảm nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm, phòng tránh tàn phế.
Các chuyên gia cũng nhận định, cuộc cách mạng khoa học công nghệ hy vọng sẽ là cơ hội cho lĩnh vực dinh dưỡng và thực phẩm để vận dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông minh xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa về dinh dưỡng, thực phẩm; xây dựng được cơ sở dữ liệu thành phần dinh dưỡng của thực phẩm, thành phần dinh dưỡng của món ăn phổ cập trong bữa ăn gia đình và ngoài gia đình; trong bệnh viện có biện pháp tốt quản lý chế độ dinh dưỡng của người bệnh. Hiện nay Bộ Y tế đang chỉ đạo xây dựng và chuẩn hóa hoạt động dinh dưỡng lâm sàng, cung cấp suất ăn trong bệnh viện. Tăng cường thêm hệ đào tạo cử nhân dinh dưỡng tiết chế, có quy định số lượng tối thiểu nhân viên dinh dưỡng tiết chế theo số giường bệnh, tính toán bảo hiểm y tế cho khám tư vấn dinh dưỡng và các suất ăn khi nằm viện, tổ chức hệ thống mạng lưới dinh dưỡng từ bệnh viện đến cộng đồng.
Ngô Thanh