Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia Chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng bà mẹ - trẻ em, giảm tử vong mẹ, tử vong trẻ em, nâng cao tầm vóc, thể lực vùng dân tộc thiểu số (dự án 7) theo Quyết định số 2415/QĐ-BYT ngày 5/9/2022 của Bộ Y tế có 4 gói là chăm sóc trẻ sơ sinh, trong sinh, sau sinh và chăm sóc sức khỏe trẻ em.
Đối với gói chăm sóc trước sinh, các cơ sở y tế cần thực hiện sàng lọc xét nghiệm protein niệu và 3 bệnh HIV, viêm gan B và giang mai cho phụ nữ mang thai; tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế tư vấn, kỹ thuật xét nghiệm HIV, viêm gan B và giang mai cho phụ nữ mang thai.
Gói 2 và gói 3 chăm sóc trong sinh và sau sinh gồm các họat động cập nhật lại tài liệu tập huấn, tập huấn cho cán bộ y tế và cô đỡ thôn bản; phối hợp với Ủy ban Dân tộc để tổ chức hội nghị vận động thực thi chính sách đối với đội ngũ cô đỡ thôn bản; hướng dẫn địa phương xây dựng kế hoạch, triển khai hỗ trợ phụ cấp cho cô đỡ thôn bản, chi trả kinh phí cho nhân viên y tế, cô đỡ thôn bản khi thực hiện chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh tại nhà; tập huấn cho giám sát viên để hỗ trợ chuyên ngành sản khoa cho cơ sở 3 gói dịch vụ chăm sóc trẻ trước, trong và sau sinh.
Đối với gói 4, các tỉnh triển khai cho y tế cơ sở khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em dưới 24 tháng tuổi theo Quyết định số 2796/QĐ-BYT ngày 6/7/2023 của Bộ Y tế, các giám sát viên sẽ chỉ đạo tuyến chuyên ngành nhi khoa và gói dịch vụ chăm sóc sức khỏe trẻ em.
Các sản phẩm truyền thông Viện Dinh dưỡng – Bộ Y tế đã thực hiện gồm: Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe phụ nữ trước khi mang thai; chế độ lao động và nghỉ ngơi hợp lý khi mang thai; các dấu hiệu nguy hiểm trong thời kỳ mang thai; hướng dẫn chuẩn bị cho sinh đẻ và chọn nơi đẻ an toàn; hướng dẫn đẻ tại cơ sở y tế và có cán bộ y tế giúp đỡ; dấu hiệu nguy hiểm của bà mẹ khi chuyển dạ và khi sinh; hướng dẫn chăm sóc sức khỏe bà mẹ sau sinh; hướng dẫn sử dụng các biện pháp tránh thai; làm mẹ an toàn – sức khỏe cho mẹ, tương lai cho bé; hướng dẫn chăm sóc sức khỏe cho trẻ sơ sinh; dự phòng lây nhiễm HIV, viêm gan B và giang mai từ mẹ sang con; hướng dẫn khám sức khỏe định kỳ cho trẻ dưới 24 tháng tuổi; lợi ích nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ.
Theo Bs Lê Trung Hải – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Khánh Hòa, thời gian qua tỉnh đã ban hành kế hoạch chương trình chăm sóc dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời, phòng chống suy dinh dưỡng bà mẹ - trẻ em, nâng cao tầm vóc giai đoạn 2020-2030; ban hành quyết định phân bổ vốn sự nghiệp thực hiện chương trình; ban hành quyết định giao dự toán ngân sách thực hiện chương trình từng năm.
Theo đánh giá của Vụ Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em, các tỉnh triển khai chương trình giao kế hoạch, giải ngân vốn còn chậm, kinh phí thực hiện năm 2022 phải chuyển sang năm 2023 thực hiện tiếp. Một số tỉnh phân bổ kinh phí cho nội dung ít, không đủ để triển khai hết các nội dung theo hướng dẫn của Bộ Y tế như mua sắm các trang thiết bị, vật tư y tế, que thử protein niệu, gói đỡ đẻ sạch, túi dụng cụ cô đỡ thôn bản, cân, thước đo, tài liệu truyền thông, loa, đài.
Tuyến xã nhiều nơi chưa thật sự đủ năng lực để xây dựng kế hoạch, dự toán kinh phí, triển khai các họat động theo phân cấp quản lý chương trình mục tiêu quốc gia, tuyến tỉnh chưa tổ chức tập huấn, hướng dẫn đầy đủ cho tuyến huyện, xã.
Có một số tài liệu hướng dẫn chuyên môn Bộ Y tế đã ban hành thời gian lâu, nay cập nhật lại như Quyết định số 3452/QĐ-BYT ngày 6/9/2023 của Bộ Y tế về thực hiện nội dung cải thiện dinh dưỡng thuộc chương trình Mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững thay thế Quyết định số 1768/QĐ-BYT ngày 30/6/2022 của Bộ Y tế.
Mặc dù trong Thông tư số 55/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính, Quyết định số 2415/QĐ-BYT của Bộ Y tế hướng dẫn chi trả phụ cấp hàng tháng cho cô đỡ thôn bản nhưng nhiều địa phương vẫn chưa thực hiện, tương tự như nội dung và mức chi thực hiện 4 gói dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em đã được quy định rõ ràng tại Thông tư số 55/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính nhưng các địa phương chưa thực hiện.
Đối với nội dung chi cho chương trình dinh dưỡng và cộng tác viên dinh dưỡng được hướng dẫn trong báo cáo khả thi của chương trình nhưng chưa được quy định mức chi trong Thông tư số 55/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính.
Trong năm 2024, Trung ương sẽ ưu tiên bố trí kinh phí để các tỉnh có điều kiện triển khai đầy đủ các nội dung họat động của chương trình; chỉ đạo, đôn đốc các đơn vị để đẩy nhanh tiến độ triển khai các nhiệm vụ thuộc chương trình đảm bảo chất lượng và tiến độ.
Trung ương sẽ phối hợp với Ủy ban Dân tộc, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ và các tỉnh, thành phố để triển khai điều chỉnh mở rộng địa bàn, bổ sung thêm một số nội dung chi hỗ trợ cho phụ nữ trong 4 gói dịch vụ chăm sóc trong khuôn khổ dự án 7 và 8 nhằm đảm bảo các gói được triển khai đồng bộ.
Vụ Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em sẽ rà soát, chỉnh sửa tài liệu hướng dẫn chuyên môn để nâng cao năng lực cho cán bộ y tế, tăng cường giám sát quy trình thực hiện cũng như chỉ số kết quả thực hiện các chương trình tại các địa phương theo quy định tại Thông tư số 01/2022/TT-UBDT của Ủy ban Dân tộc.
Các tỉnh cần chủ động xây dựng kế hoạch, tham mưu cho UBND tỉnh phân bổ ngân sách đầy đủ cho các họat động thuộc chương trình; hướng dẫn các huyện, thị xã, thành phố triển khai chương trình và phối hợp với các cơ quan chuyên môn của Bộ Y tế để được hướng dẫn, triển khai thực hiện các họat động.
Sở Y tế cần đôn đốc, chỉ đạo các đơn vị đẩy nhanh tiến độ triển khai các nhiệm vụ thuộc chương trình đảm bảo chất lượng và tiến độ; tăng cường giám sát quá trình thực hiện, các chỉ số kết quả thực hiện chương trình tại từng địa phương theo quy định./.
Hoa Đăng