Hiện nay, bệnh lý suy giãn tĩnh mạch chân là tình trạng khá phổ biến, làm ảnh hưởng đến sức khỏe lẫn chất lượng cuộc sống của người bệnh. đa số người bệnh không biết mình bị bệnh vì triệu chứng không rõ ràng, dễ nhầm lẫn với những triệu chứng của viêm khớp, đau khớp chân, đau thần kinh - cơ... qua đó làm chậm việc chẩn đoán và chữa trị bệnh ở các giai đoạn sớm. Người bệnh chỉ đi khám khi thấy các triệu chứng đau nhức, tê buốt, phù chân... ngày càng nặng hơn; thậm chí có người để đến giai đoạn biến chứng nặng như loét chân mới đi khám.
Suy giãn tĩnh mạch chân là tình trạng các tĩnh mạch ở chân hoặc bàn chân bị giãn rộng bất thường. Bất kỳ tĩnh mạch nào gần bề mặt da trên cơ thể đều có thể gặp tình trạng này, trong đó suy giản tĩnh mạch chân là phổ biến nhất.
Theo các thống kê ở Pháp, suy giãn tĩnh mạch chân mãn tính chiếm đến 1% ở nam giới và 4,5% nữ giới ở tuổi trưởng thành, trong đó có hơn 70% là nữ và khoảng 30% ở những người đang làm việc.
Đối với người trên 50 tuổi thì có đến 75-80% bị suy giãn tĩnh mạch chân. Trong đó có đến 2/3 bệnh nhân gặp phải biến chứng.
Bệnh suy giãn tĩnh mạch chân chủ yếu ở chi dưới khi máu từ chân trở về tim bị cản trở, gây ứ trệ tuần hoàn ở chi dưới.
Ngày nay suy giãn tĩnh mạch chân được xem như là bệnh lý thời đại bên cạnh bệnh tăng huyết áp và bệnh đái tháo đường khi tần suất mắc bệnh tăng nhanh trong dân số.
Đặc biệt suy giãn tĩnh mạch chân tỷ lệ mắc phải ở nữ giới cao gấp 3 lần nam giới, vì vậy, biện pháp phòng bệnh là hết sức quan trọng.
Nguyên nhân
Suy giãn tĩnh mạch chân là hậu quả của tình trạng viêm thành tĩnh mạch chân làm hư hại van tĩnh mạch chân gây nên hiện tượng trào ngược máu tĩnh mạch xuống chân với nhiều lý do khác nhau như: đứng lâu trong thời gian dài (thợ đứng máy, người đầu bếp…) ngày này qua ngày khác lâu dần; hoặc ngồi quá lâu do đặc thù nghề nghiệp; hoặc mặc quần quá chật hay gặp ở phụ nữ; hoặc phụ nữ dùng thuốc tránh thai dài hạn làm cản trở máu từ chân trở về tim gây ứ trệ tuần hoàn, từ đó tĩnh mạch dần dần giãn ra và khó hồi phục.
Triệu chứng của bệnh lý suy giản tĩnh mạch chân
Trong giai đoạn đầu, người bệnh thường bị đau chân, nặng chân, nhức mỏi chân khi đứng lâu hoặc ngồi nhiều. Ban đêm, thường bị chuột rút (vọp bẻ), cảm giác tê chân, châm chích như có kiến bò ở vùng cẳng chân... sẽ nhìn thấy tĩnh mạch nổi li ti, nhất là vùng cổ chân và bàn chân. Vùng cẳng chân xuất hiện chàm da, thay đổi màu sắc da; các tĩnh mạch nông dưới da giãn to.
Ở giai đoạn tiến triển, các triệu chứng giai đoạn sớm nặng dần lên, phù chân sẽ xảy ra khi đứng lâu, ngồi nhiều liên tục hoặc buổi chiều sau một ngày làm việc. Thường thấy phù ở vùng mắt cá chân, bàn chân. Có khi phù kín đáo hơn, chỉ cảm thấy khi mang giày dép chật hơn so với bình thường.
Trong giai đoạn sau của bệnh, cả người bệnh và bác sĩ khám bệnh có thể nhìn thấy hoặc quan sát được các búi tĩnh mạch nổi rõ ngoằn ngoèo dưới da, nhất là vùng khoeo chân. Bệnh càng ngày có thể nặng dần lên và xuất hiện loét kheo, da bắp chân, mu bàn chân do thiếu dinh dưỡng hoặc xuất hiện viêm tĩnh mạch hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu.
Vào giai đoạn đã bị loét da chân, xuất hiện huyết khối tĩnh mạch cho dù được điều trị tích cực nhưng các triệu chứng này chỉ thuyên giảm chậm và rất khó khỏi. Nếu gặp ở phụ nữ đang mang thai bệnh có thể tăng nặng thêm do chèn ép máu tĩnh mạch về tim nhiều hơn và thêm vào đó là có sự thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ làm xấu thêm tình trạng giãn tĩnh mạch chân. Cảm giác tức nặng và mỏi ở chi dưới khi đứng quá lâu càng ngày càng tăng.
Những yếu tố có nguy cơ mắc bệnh giãn tĩnh mạch chân
- Người lớn trên 50 tuổi;
- Người lao động phải đứng nhiều giờ, nhiều ngày;
- Những người phải ngồi nhiều một chỗ như bán hàng, ngồi làm việc do đặc thù nghề nghiệp
- Những người thường xuyên mặc quần quá chật, bó sát hai chân hoặc đi giày cao gót thường xuyên
- Phụ nữ mang thai nhiều lần, sử dụng thuốc ngừa thai liên tục hay cũng có thể bố mẹ mắc bệnh giãn tĩnh mạch chân…
Để phòng bệnh suy giãn tĩnh mạch nên thực hiện những điều sau:
- Nghỉ ngơi hợp lý và ngủ đủ giấc.
- Bỏ thuốc lá.
- Không đi đứng hoặc ngồi một chỗ quá lâu trong thời gian dài và thay đổi tư thế thường xuyên trong ngày.
- Khi nằm nghỉ, ngủ nên kê chân cao bằng một chiếc gối mềm. Một việc làm có thể thực hiện dễ dàng trước khi đi ngủ buổi tối là xoa bóp và ngâm chân trong nước ấm từ 15- 20 phút mỗi ngày.
- Phụ nữ cần hạn chế đi giày cao gót hoặc hạn chế mặc quần bó sát người và hạn chế sử dụng thuốc tránh thai dài ngày (nên thay đổi biện pháp tránh thai cho phù hợp do bác sĩ chuyên khoa tư vấn).
- Đi bộ là phương pháp tập luyện quan trọng. Tuy nhiên trong bệnh suy tĩnh mạch chi dưới, đi bộ không phải là giải pháp tối ưu, và nếu đi bộ không đúng cách cũng có thể làm bệnh nặng thêm. Nên đi bộ ít hơn, không đi quá xa, phải đi bộ với vận tốc nhanh, tránh đi liên tục mà nên vừa đi vừa nghỉ, ngồi gác chân cao. Nếu đã suy tĩnh mạch nhiều, phải mang tất trong khi đi bộ. Nếu có điều kiện, bơi lội là môn thể thao thích hợp nhất cho bệnh lý này.
- Chế độ ăn uống cân bằng với nhiều chất xơ, vitamin và uống nhiều nước. Ăn ít muối để ngăn ngừa sưng phù do giữ nước.
Hồng Sơn