Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn chuyên môn về chăm sóc phát triển trẻ toàn diện trong 05 năm đầu đời vào ngày 6/1/2023.
Hướng dẫn bảng kiểm khám phát triển toàn diện nhằm đánh giá trẻ thực hiện được hoặc biểu hiện bình thường các nội dung khám hay không thực hiện được, có biểu hiện bất thường để từ đó cán bộ y tế đưa ra những tư vấn, hưởng xử trí phù hợp.
Cụ thể các nội dung khám là tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ. Nếu trẻ ở sơ sinh đến 01 tháng tuổi, quan sát nhìn chăm chú; giật mình khi có tiếng động mạnh; trẻ ngoan khi được dỗ dành. Ở trẻ 02 tháng thực hiện nội dung khám trẻ là mắt trẻ nhìn theo đồ vật chuyển động; phát ra tiếng khàn khàn, gừ gừ; nhấc được đầu khi nằm sấp; trẻ ngoan khi được vỗ về, hát ru, đung đưa; trẻ cười thích thú.
Ở giai đoạn 04 tháng, quan sát mắt trẻ nhìn theo đồ chơi và người đang di chuyển; biểu hiện sự thích thú với mọi người (cử động tay chân, phát ra tiếng); giữ đầu thẳng khi đỡ ngực trẻ hoặc khi đỡ trẻ ở tư thế ngồi; cười hoặc mỉm cười để thể hiện sự thích thú; giữ đồ vật trong tay một lúc.
Ở giai đoạn 06 tháng, quan sát trẻ quay đầu về hướng có tiếng động; phát ra âm thanh khi có người nói chuyện với trẻ; phát ra tiếng để thể hiện sự thích thú và hài lòng; trẻ tự lật nghiêng; trẻ ngồi được khi giữ; đưa tay về phía đồ vật hoặc với đồ vật.
Ở giai đoạn trẻ 09 tháng, trẻ tìm được đồ vật bị giấu đi; bập bẹ chuỗi âm thanh khác nhau (b, ư ư, ơ ơ…); phản ứng khác nhau với mỗi người (lạ, quen); phát ra âm hoặc cử chỉ để gây sự chú ý và đòi giúp đỡ; ngồi không cần người đỡ; đứng được khi có người hỗ trợ, xốc nách, dùng ngón cái đối diện các ngón còn lại để túm, lấy đồ vật; chơi trò chơi tương tác với người chăm sóc (chạm mũi, ú òa); biết khóc hoặc la hét để thu hút sự chú ý.
Ở giai đoạn 12 tháng, nội dung khám, quan sát là trẻ đáp ứng khi có người gọi tên; hiểu câu hỏi đơn giản (ví dụ quả bóng ở đâu…); nói được một từ có kết nối phụ âm và nguyên âm (ba, bà, ma, da, bố, mẹ đi…); nói được ít nhất 3 từ đơn (có thể chưa rõ ràng) như bà, ba, bố, mẹ, đi, măm, chơi…; có thể di chuyển hoặc lết bằng mông; biết đứng lên khi được kéo tay; đi khi có người dắt tay; lo lắng khi bị tách khỏi bố mẹ, người chăm sóc; nhìn được đồ vật theo hướng mắt của người chăm sóc.
Ở giai đoạn 15 tháng, khám quan sát nội dung trẻ nói được 05 từ đơn (có thể chưa rõ ràng); dùng tay để cầm và ăn thức ăn cứng; biết bám vào thành tủ, thành giường để di chuyển; sợ hãi khi tiếp xúc người lạ hoặc đến nơi lạ; bò, dò dẫm đi lên được 3-4 bậc cầu thang; cố gắng ngồi xổm để nhặt đồ chơi dưới sàn.
Ở giai đoạn trẻ 18 tháng, nội dung khám quan sát cảm xúc xã hội và hành vi thích ứng ở trẻ như dễ hòa đồng; thích chơi với các bạn; dễ dỗ dành, nghe lời; khi căng thẳng tự biết tìm chỗ để thoải mái. Đối với giao tiếp, trẻ dùng tay để chỉ các bộ phận trên cơ thể; lôi kéo sự chú ý khi muốn lấy một đồ vật nào đó; quay về phía người gọi tên; chỉ tay về phía vật mà bé muốn; lấy được đồ chơi theo yêu cầu; bắt chước tiếng nói và cử chỉ; nói được ít nhất 20 từ đơn (dù chưa rõ); nói được 04 phụ âm (m, b, p, đ, h, l…). Đối với vận động, trẻ đi mà không cần trợ giúp (biết đi); ăn bằng thìa mà không vương vãi nhiều; trẻ tự đội mũ, tự đi giày.
Ở giai đoạn trẻ 24 tháng, trẻ nói phối hợp được ít nhất 02 từ (uống nước, ăn cơm, quả táo, đi chơi…); thực hiện được 1-2 hành động tiếp nối khi được yêu cầu (ví dụ bỏ các khối màu này vào cốc rồi đưa cốc cho cô/Ra cửa lấy ô tô rồi đưa ô tô cho mẹ…); trẻ đi lùi 02 bước mà không cần trợ giúp; bắt đầu tập chạy; biết cho đồ vật vào hộp hoặc lọ có miệng nhỏ.
Ở giai đoạn trẻ 03 tuổi, trẻ thực hiện được 2-3 yêu cầu liên tiếp (ví dụ lấy dép và cất vào tủ/cởi mũ, tháo dép và cất dép lên giá…); nói được câu có 05 từ trở lên; vịn cầu thang để bước lên các bậc; mở được nắp lọ hoặc vặn được nắm đấm cửa; đôi khi biết chia sẻ, đưa đồ cho người khác; chơi trò bắt chước (ví dụ nấu ăn, cho búp bê ăn…); giở được từng trang sách; tập trung nghe nhạc hoặc nghe đọc truyện trong thời gian 5-10 phút.
Trẻ 04 tuổi thực hiện được các yêu cầu làm 03 hành động không liên quan (ví dụ đặt đồ chơi lên ghế, đóng hộp lại rồi đưa cho cô cái bút; hỏi và trả lời được nhiều câu hỏi; lên xuống cầu thang bằng 02 chân; có thể đóng hoặc mở cúc áo và khóa dây kéo; biết an ủi người khác khi họ buồn, lo lắng.
Trẻ 05 tuổi có thể đếm to hoặc đếm bằng ngón tay khi được hỏi; nói những câu hoàn chỉnh; biết ném và bắt bóng; có thể nhảy lò cò bằng 01 chân; tự mặc và cởi quần áo không cần hỗ trợ nhiều; hầu như luôn vâng lời người lớn; có thẻ tách rời bố mẹ hoặc người chăm sóc; kể lại được câu chuyện khi được nghe nhiều lần./.
Anh Huy