Nghiên cứu của ThS. Dương Vỹ Uyên- Trường Cao đẳng Y tế Quảng Nam- về kiến thức, thái độ nguy cơ hạ đường máu của người bệnh đang điều trị đái tháo đường týp 2 cho thấy chỉ có 56% người bệnh nhận biết được nguy cơ hạ đường máu.
Nghiên cứu được thực hiện trên 103 bệnh nhân từ tháng 3-5/2013 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Nam. Người bệnh được chẩn đoán đái tháo đường týp 2 theo tiêu chuẩn của ADA năm 2012. Tuổi trung bình của nhóm nghiên cứu là 63 tuổi, nam giới chiếm 54%, tham gia chẩn đoán đái tháo đường trung bình là 5 năm. Theo tác giả nghiên cứu, người bệnh tuổi cao nhận biết các triệu chứng sớm của hạ đường máu cũng kém hơn, người bệnh dễ chuyển sang tình trạng hạ đường máu nặng nếu không xử trí kịp thời. Đối với thời gian mắc bệnh càng lâu thì biến chứng càng nhiều, khả năng dung nạp thuốc kém nên nguy cơ hạ đường máu dễ xảy ra hơn.
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy có 43,7% bệnh nhân không biết những lưu ý về thuốc, không biết đến nguy cơ hạ đường máu trong dùng thuốc điều trị đái tháo đường. Đối với những bệnh nhân mắc bệnh càng lâu, số lần tái khám càng nhiều, người bệnh được cán bộ y tế cung cấp thông tin nhiều lần về nguy cơ hạ đường máu nên sự hiểu biết về nguy cơ hạ đường máu tốt hơn những bệnh nhân mới phát hiện bệnh. Hơn nữa, những bệnh nhân mắc bệnh lâu, bản thân họ đã từng bị hạ đường máu do đó họ có sự hiểu biết về tai biến này tốt hơn nhóm bệnh nhân vừa mắc đái tháo đường.
Kết quả nghiên cứu cho thấy có 41,4% đối tượng nghiên cứu không biết những nguyên nhân đưa đến hạ đường máu. Các nguyên nhân được đề cập ở đây là do tự tăng liều thuốc điều trị, chế độ tập luyện hay giảm cân, nhỡ bữa ăn, sai liều thuốc, có bệnh phối hợp, do tập luyện. Do không biết nguyên nhân nên người bệnh xảy ra hạ đường máu tái diễn vì họ không biết cách dự phòng để phòng tránh cơn hạ đường máu.
Kết quả phân tích các triệu chứng của hạ đường máu được nhận biết cho thấy có 56% đối tượng nghiên cứu biết các triệu chứng run, cảm giác đói, hồi hộp, hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi và hậu quả cuối cùng là tử vong.
Có 54,4% đối tượng nghiên cứu nhận biết các triệu chứng như cảm giác nóng hoặc lạnh, tái nhợt, lú lẫn và hôn mê. Tác giả nghiên cứu có nhận xét do người bệnh không biết nguy cơ hạ đường máu, nên người bệnh sẽ bỏ qua các triệu chứng của hạ đường máu. Điều này đặt ra một yêu cầu là cần tư vấn, giáo dục cho người bệnh bao gồm cả kiến thức và phát hiện các triệu chứng; cách xử trí của hạ đường máu.
Kết quả nghiên cứu của ThS Vỹ Duyên có 43,7% đối tượng nghiên cứu hoàn toàn không biết cách xử trí khi có cơn hạ đường máu. Điều này là nguy cơ vì một khi không xử trí kịp thời từ cơn hạ đường máu nhẹ sẽ diễn tiến nặng hơn, gây hậu quả xấu hơn.
Kết quả nghiên cứu về thái độ của đối tượng nghiên cứu đến nguy cơ hạ đường máu là khá tốt, chiếm tỷ lệ 81,6%; thái độ cần có chế độ ăn đúng để tránh nguy cơ hạ đường máu chiếm 91,3%; thái độ đúng về chế độ tập luyện lao động phù hợp là 95%. Tuy nhiên vẫn có đến 45,6% đối tượng nghiên cứu không có thái độ coi trọng việc nhận biết các triệu chứng sớm của hạ đường máu là quan trọng; điều này rất nguy hiểm vì sẽ bỏ sót cơn hạ đường máu đưa đến những hậu quả khó lường.
Đối với việc xử trí cơn hạ đường máu nhẹ bằng ăn hay uống thực phẩm chứa nhiều đường, người bệnh tự làm chỉ có 45,6% người bệnh biết và sử dụng; đồng thời người bệnh cũng không mang thực phẩm chứa nhiều đường và dùng nó để xử trí cơn hạ đường máu nhẹ.
Chúng ta biết rằng, hạ đường máu ở người bệnh đái tháo đường là một vấn đề phổ biến, nó có thể gây tử vong cho người bệnh, đây cũng là tác dụng phụ quan trọng khi điều trị. Đây cũng là rào cản cho việc đạt mục tiêu điều trị. Cho đến nay, phương pháp hiệu quả nhất để hạn chế hạ đường máu là phòng tránh, và hơn ai hết chính người bệnh đóng vai trò chủ đạo trong phòng tránh biến chứng hạ đường máu.
Những điểm quan trọng cần ghi nhớ trong bệnh đái tháo đường đó là tại thời điểm biểu hiện bệnh, sàng lọc các dấu hiệu thực thể và triệu chứng tổn thương cơ quan đích như tổn thương võng mạc, bệnh lý cầu thận và bệnh lý thần kinh ngoại biên. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và tập luyện thể lực là một thành phần quan trọng của tất cả các phác đồ điều trị.
Thầy thuốc và bệnh nhân cần tích cực điều chỉnh chế độ điều trị và lối sống để đạt mục tiêu kiểm soát nồng độ đường huyết trừ khi có những hạn chế vì lý do an toàn cho người bệnh như hạ đường máu, các bệnh lý nội khoa đi kèm hoặc các tình huống khác. Việc điều trị tăng lipit máu, tăng huyết áp, tình trạng nghiện hút thuốc lá cần được chú trọng để giảm nguy cơ cho bệnh nhân đái tháo đường. Kế hoạch điều trị cần điều chỉnh phù hợp với nhu cầu và khả năng của từng người bệnh đái tháo đường.
Hoa Phượng