Theo GS.TS Phan Trọng Lân – Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng Bộ Y tế, tại Việt Nam việc tiêm vắc xin phòng COVID-19 bắt đầu từ các nhóm đối tượng ưu tiên là nhân viên y tế, người cung cấp dịch vụ thiết yếu, người cao tuổi, người mắc bệnh mãn tính.
Tiếp theo, đối tượng tiêm vắc xin COVID-19 được mở rộng là toàn bộ người từ 18 tuổi trở lên, trẻ em theo các nhóm tuổi từ cao xuống thấp, tiêm liều tăng cường cho các đối tượng từ 18 tuổi trở lên và cho trẻ từ 12 đến dưới 18 tuổi.
Đến thời điểm đầu tháng 5/2023, Việt Nam đã tiêm được hơn 266 triệu liều vắc xin với tỷ lệ bao phủ liều cơ bản cho người từ 12 tuổi trở lên đạt gần 100%; tỷ lệ tiêm mũi 3, mũi 4 ở người từ 18 tuổi trở lên đạt gần 82% và 88,8%. Đối với nhóm 12-17 tuổi tỷ lệ tiêm mũi 3 đạt 69,4%; tỷ lệ tiêm mũi 1, mũi 2 cho trẻ từ 5-12 tuổi đạt 92,3% và 76,4%.
Theo GS.TS Phan Trọng Lân, năm 2023 Việt Nam tiếp tục triển khai tiêm cho các đối tượng mới đến độ tuổi tiêm vắc xin phòng COVID-19 và tiêm các mũi nhắc lại. Hiện nay Việt Nam còn khoảng 2,8 triệu liều vắc xin chưa sử dụng tại tất cả các tuyến.
Việt Nam là quốc gia triển khai tiêm vắc xin COVID-19 có quy mô rộng rãi, nhiều đối tượng, nhiều mũi tiêm, sử dụng đa dạng các loại vắc xin; là nước có tỷ lệ bao phủ vắc xin cao, tốc độ tiêm chủng nhanh so với các quốc gia khác. Việc triển khai tiêm theo đúng đối tượng ưu tiên, lộ trình và khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, hiệu suất sử dụng vắc xin cao, hầu như không có hao phí vắc xin.
Tuy nhiên GS.TS Phan Trọng Lân lưu ý, giai đoạn 2021-2022 do ưu tiên công tác phòng chống dịch COVID-19 nên công tác tiêm chủng mở rộng bị ảnh hưởng, nhiều hoạt động của công tác này không triển khai theo kế hoạch, thiếu nhân lực, bên cạnh đó nhiều cha mẹ ngại đưa con đi tiêm chủng trong thời gian dịch bệnh.
Ngày 5/5/2023, Tổ chức Y tế thế giới đã công bố tuyên bố của cuộc họp thứ 15 của Ủy ban khẩn cấp thiết lập theo Điều lệ Y tế Quốc tế (IHR) 2005, theo đó xác định COVID-19 tuy là vấn đề y tế đang tiếp diễn nhưng không còn là vấn đề y tế cộng đồng khẩn cấp gây lo ngại quốc tế.
Đối với tiêm vắc xin, WHO khuyến nghị, tích hợp tiêm vắc xin phòng COVID-19 trong chương trình tiêm chủng trọn đời, không yêu cầu chứng nhận tiêm phòng như là điều kiện tiên quyết trong di chuyển quốc tế.
Một thực tế của Việt Nam theo GS.TS Phan Trọng Lân đó là khó khăn trong việc xác định chính xác nhu cầu vắc xin phòng COVID-19; việc tiếp nhận thêm vắc xin gặp khó khăn trong việc cấp phép khẩn cấp đối với vắc xin phòng COVID-19; các công ty trong sản xuất vắc xin chậm nộp hồ sơ đề nghị cấp phép; các công việc cấp phép nhập khẩu, đăng ký lưu hành vắc xin, thủ tục viện trợ cần nhiều thời gian; vắc xin viện trợ thường có hạn sử dụng ngắn.
Năm 2023 WHO khuyến cáo cần tiêm cho nhóm từ 5 tuổi trở lên, chuẩn bị tiêm cho nhóm từ 6 tháng tuổi đến dưới 5 tuổi và tiêm nhắc vắc xin khi có khuyến cáo. Các đối tượng ưu tiên là người cao tuổi; người có tình trạng suy giảm miễn dịch vừa và nặng; người lớn có bệnh lý nền có nguy cơ mắc COVID-19 nghiêm trọng; phụ nữ có thai và nhân viên y tế. Các liều nhắc lại này được khuyến cáo tiêm từ 4-6 tháng sau khi hoàn thành mũi tiêm trước đó.
Tiêm vắc xin COVID-19 nhằm giảm bền vững tỷ lệ mắc bệnh nặng và số ca tử vong do COVID-19. Cần thực hiện tiêm chủng cho tất cả nhóm đối tượng thuộc nhóm ưu tiên, duy trì tỷ lệ tiêm chủng cao nhất có thể đối với nhóm ưu tiên trung bình và tiếp tục mở rộng đến các nhóm ưu tiên thấp theo đúng lịch trình tiêm được khuyến nghị.
Đối tượng trung bình là người lớn khỏe mạnh dưới 50 hoặc 60 tuổi không có bệnh nền, trẻ em và trẻ vị thành niên mắc các bệnh nền. Đối tượng ưu tiên thấp là trẻ em và trẻ vị thành niên từ 6-17 tuổi.
Nhóm ưu tiên cao sẽ tiêm thêm mũi nhắc lại cách mũi tiêm trước từ 6-12 tháng (bất kể đã tiêm bao nhiêu mũi trước đó). Đối với phụ nữ có thai, việc tiêm vắc xin giúp bảo vệ cho thai nhi và trẻ em dưới 6 tháng tuổi.
Hình thức tiêm chủng sẽ chuyển sang lồng ghép tiêm chủng thường xuyên. Hiện nay chưa có khuyến cáo về tiêm nhắc vắc xin COVID-19 hàng năm, kể cả cho nhóm ưu tiên cao.
Đối với Việt Nam, cuộc họp của Hội đồng tư vấn sử dụng vắc xin của Bộ Y tế đã khuyến cáo: Tại thời điểm này chưa triển khai tiêm cho trẻ dưới 5 tuổi, cần tập trung nguồn lực cho tiêm mũi 3 đối với nhóm 12 tuổi trở lên, mũi cơ bản cho nhóm trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi, chưa khuyến cáo tiêm liều nhắc lại lần thứ 3 (mũi 5) và nhắc lại hàng năm.
Việt Nam tiêm vắc xin phòng COVID-19 được miễn phí. Hình thức triển khai có thể là chiến dịch hoặc lồng ghép hoạt động tiêm chủng thường xuyên phù hợp với điều kiện của địa phương. Hiện nay theo nhu cầu của các tỉnh, thành phố thì số vắc xin cần khoảng hơn 3,9 triệu liều, số vắc xin còn là hơn 399.000 liều, số vắc xin cần bổ sung trong năm 2023 là gần 2.260.000 liều./.
Đức Bảo